VII SA/Wa 2039/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), Asesor WSA Michał Podsiadło, Protokolant specjalista Monika Gąsińska – Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r. znak: KOA/3094/Wo/22 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz L. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 lipca 2022 r., znak: KOA/3094/Wo/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "SKO w Warszawie", "SKO" "organ odwoławczy" "organ II instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu rozpoznaniu odwołania L. C. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...] , umarzającej w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne zmiany stanu wód na gruncie pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] położonymi w miejscowości K., gmina S., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja wydana zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2021 roku L.C. (dalej jako "skarżąca"), powołując się na art. 234 ust. 3 w zw.z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej jako "p.w."), wystąpiła do Wójta Gminy S. (dalej jako :wójt", "organ I instancji") o wszczęcie postępowania w przedmiocie zmiany stanu wód na działce nr [...] (sąsiadującej z działką nr [...]) położonymi w miejscowości K., gmina S. oraz nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce [...]. Pismem z dnia 18 marca 2021 r. skarżąca - właścicielka działki o nr ew. [...] oraz współwłaściciele dz. o nr. ew. [...] zostali wezwani na oględziny, które odbyły się w dniu 7 kwietnia 2021. Następnie Wójt Gminy S. postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2021 r. odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany stanu wód na gruncie pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] położonymi w miejscowości K., gmina S. z uwagi na brak przesłanek potwierdzających zmianę stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że na podstawie przeprowadzonych oględzin oraz dostępnej dokumentacji (m.in. mapy obecne oraz archiwalne wraz z pomiarami wysokości gruntu), biorąc pod uwagę odbiór wykonanej drogi L. który odbył się bez uwag organu kontrolującego, że spływ wód opadowych oraz roztopowych z działki o nr ew. [...] na działkę o nr ew. [...] nie występuje. Woda na działce o nr ew. [...] spływa w jej południową stronę i nie zmieniła .kierunku spływy w stosunku do stanu sprzed remontu drogi L.. Na działce [...] od strony wschodniej przed granicą z działką [...] znajduje się zagłębienie a na samej granicy działek znajduje się podwyższony wjazd do nieruchomości [...] wykonany kostki betonowej. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2021 r. znak: KOA/2248/Wo/21, SKO w Warszawie po rozpoznaniu zażalenia skarżącej uchyliło ww. postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że skarżąca miała podstawy do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją. Pismem z dnia 7 lipca 2021 r Wójt zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] położonej w miejscowości K., gmina S. jednocześnie wzywając strony do złożenia wyjaśnień. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wójt Gminy S. decyzją z dnia 14 września 2021 r. znak sprawy: [...] , umorzył w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne zmiany stanu wód na gruncie pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] położonej w miejscowości K., gmina S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dniu 21 lipca 2021 r. w Urzędzie Gminy S. stawiła się skarżąca. W dniu 7 kwietnia 2021 r. przeprowadzono oględziny, na które stawił się K.K.-współwłaściciel dz. o nr ew. [...] oraz L.C.. Skarżąca poinformowała o swoich żądaniach oraz poinformowała, że wszystko zostało już omówione na poprzednich oględzinach. Odmówiła uczestniczenia w spisywaniu protokołu oraz odmówiła jego podpisania. Współwłaściciel działki [...] poinformował, że sytuacja na działce nr [...] poprawiła się gdyż przed remontem woda z ulicy L. (dz. ew. [...]) spływała na działkę [...]. Zgodnie z informacją od współwłaściciela dz. o nr ew. [...] jak i dokumentacją dostarczoną przez skarżącą wynika, że wjazd na działkę nr [...] powinien zostać wykonany od północy z wjazdem od działki nr [...], tymczasem wjazd został wykonany od strony dz. nr [...]. W trakcie składania wyjaśnień skarżąca poprosiła o przeprowadzenie oględzin w czasie ulewy. W dniu 4 sierpnia 2021 r. w deszczową pogodę została przeprowadzona wizja w terenie podczas której stwierdzono brak spływu wód opadowych w kierunku działki [...]. Zdaniem Wójta w trakcie postępowania udowodniono, że spływ wód opadowych oraz roztopowych z działki o nr ewid. [...]na działkę o nr ewid. [...] nie występuje, a skarżąca nie przedstawiła dowodów na wystąpienie szkód związanych z domniemanym zalewaniem. Decyzją z dnia 8 listopada 2021r. sygn. akt KOA/4326/Wo/21 SKO w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, uchyliło ww. decyzję w całości a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO wskazało, że z uwagi na charakter sprawy, niezbędne jest przeprowadzenie oględzin na gruncie. Zamiast protokołu z oględzin, została przeprowadzona w dniu 4 sierpnia 2021 r. "wizja w terenie", z której pracownik gminy sporządził notatkę służbową. Ze spisanej notatki nie sposób ustalić, czy skarżąca stawiła się na zawiadomienie organu, czy udzielono jej głosu do protokołu ani czy żądano podpisu(również protokół nie został sporządzony). W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] maja 2022r. znak sprawy: [...], powołując się na art. 105 § 1 k.p.a., umorzył w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne zmiany stanu wód na gruncie pomiędzy działkami ewidencyjnymi [...] i [...] położonymi w miejscowości K., gmina S.. Wójt w uzasadnieniu decyzji wskazał, że pismem z dnia 15 grudnia 2021 r. strony zostały wezwane do uczestnictwa w oględzinach, które odbyły się 12 stycznia 2022 r. Dnia 18 stycznia 2022 r. skarżąca złożyła 3 pisma: o dopuszczenie dowodów z dokumentacji fotograficznej i wyjaśnień, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii geodety oraz wniosek o niezwłoczne usunięcie odpadów. Został powołany biegły z zakresu hydrologii. Dnia 14 marca 2022 r. zostało wysłane pismo informujące o fakcie, iż wykonany zjazd z ulicy L. wskazany przez Panią C. jako "odpady" to materiał budowlany (kruszywo) który posiada certyfikaty niezbędne do zastosowania w drogownictwie oraz innych robotach inżynieryjnych na potwierdzenie czego dołączono do dokumentacji kopię deklaracji właściwości użytkowych. Pismem z dnia 21 marca 2022 r, strony zostały poinformowane o przeprowadzeniu wizji w terenie w dniu 30 marca 2022 r. na wniosek oraz w obecności biegłego z zakresu hydrologii. W dniu wizji w terenie udział wziął pracownik Urzędu Gminy, współwłaściciel działki o nr ew [...] oraz biegły z zakresu hydrologii. W spotkaniu nie uczestniczyła właścicielka działki o nr ew. [...]. Dnia 6 kwietnia 2022 r. biegły z zakresu hydrologii opracował opinię w sprawie, zgodnie z którą rozbudowa ulicy L. (dz. [...]) oraz zjazdu na dz. [...] nie powoduje ujemnych skutków dla nieruchomości skarżącej, gdyż woda z tego powodu na dz. [...] nie napływa. Nie zostały naruszone stosunki wodne w rozumieniu art. 234 ust 1 p.w.. Sprawa nie kwalifikuje się do nałożenia sankcji w trybie art. 234 ust. 3 p.w.. Pismem z dnia 30 maja 2022 r. odwołanie od ww. decyzji złożyła skarżąca. Decyzji I instancji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy w tym art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 73, art. 74 § 2, 79 § 1, art. 80, art. 81, art. 105 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez: 1. niezapewnienie stronie przez organ możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania i naruszenie prawa strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., naruszenie prawa wglądu w akta sprawy przed wydaniem decyzji art. 73 § 1 k.p.a., prawa zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu biegłych art. 79 § 1 oraz prawa strony do udziału w przeprowadzeniu dowodu i zadawania pytania biegłemu i stronom oraz składania wyjaśnienia art. 79 § 2 co spowodowało brak możliwości zajęcia stanowiska wobec zgromadzonego przez organ materiału. 2. zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 105 § 1 k.p.a. do postępowania, w którym organ jest władny i jednocześnie zobowiązany do wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. 3. niewłaściwe uzasadnienie decyzji w tym powołanie się na pisma, których skarżąca nie składała i dowody, które nie dotyczą przedmiotowej sprawy oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, narusza art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasadę zawartą w art. 11 k.p.a. SKO w Warszawie decyzją z 28 lipca 2022 r., znak: KOA/3094/Wo/22, utrzymało w całości decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 234 p.w. Wskazał, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o unormowanie art. 234 ust. 3 p.w.. zmierza do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunt/sąsiednie. Wskazać jednak należy, że sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przestanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na sąsiedniej nieruchomości, a więc dopiero zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 p.w. przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w t/m przepisie. W przeciwnym razie, tj. gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, iż brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich, należy wydać decyzję odmowną. SKO podkreśliło, że sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla stosowania art. 234 p.w. wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej, Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenie badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczyn owo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda. Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu, Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i k.p.a. podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych. Opinie hydrologiczne niewątpliwie oceniane są przez organy, a następnie przez sąd administracyjny, ale przede wszystkim pod względem spełnienia określonych warunków formalnych. SKO wskazało, że w niniejszej sprawie zostały przeprowadzone oględziny w dnia 7 kwietnia 2021 r., 12 stycznia 2022 r. oraz dnia 4 sierpnia 2021 r. została przeprowadzona wizja w terenie w deszczową pogodę podczas której stwierdzono brak spływu wód opadowych w kierunku działki [...]. W dnia 18 stycznia 2022 r. został powołany biegły z zakresu hydrologii. W dniu 14 marca 2022 r. zostało wydane postanowienie o dopuszczeniu dowodów z dokumentacji oraz wyjaśnień, postanowienie o niedopuszczeniu opinii biegłego geodety. Pismem z dnia 21 marca 2022 r. strony zostały poinformowane o przeprowadzeniu wizji w terenie 30 marca 2022 r. na wniosek oraz w obecności biegłego z zakresu hydrologii. W dniu wizji w terenie udział wziął pracownik Urzędu Gminy oraz biegły z zakresu hydrologii. W spotkaniu nie uczestniczyła właścicielka działki o nr ew. [...]. W dniu 6 kwietnia 2022 r. biegły z zakresu hydrologii opracował opinię w sprawie. Z opinii biegłego wynika, że właściciel działki nr [...] nie zmienił kierunku i natężenia odpływu wód znajdujących się na jego gruncie ze szkodliwym skutkiem dla nieruchomości nr [...]. Zmiana stosunków wodnych wiąże się z konkretnym działaniem właściciela gruntów, ingerującym w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych. Wykonana kanalizacja deszczowa zmniejszyła natężenie odpływu wzdłuż naturalnego kierunku spływu bez ingerencji na teren ogrodzonej na szczelnej podmurówce działki skarżącej nr [...]. W zakresie gospodarki wodnej rozbudowa zjazdu na działkę [...] nie spowodowała ujemnych skutków dla nieruchomości skarżącej, gdyż woda z tego powodu na dz. nr [...] nie napływa. Ewentualne zastoiska wodne na tej działce są wynikiem lokalnego naturalnego obniżenia w stosunku do działek przyległych. W związku wykonanym odwodnieniem i ukształtowaniem pasa drogowego woda nie napływa na dz. [...] - biegły nie stwierdził szkód na tej nieruchomości. W konkluzji opinii biegły stwierdził, że właściciel działki nr [...]nie zmienił kierunku i natężenia odpływu wód znajdujących się na jego gruncie ze szkodliwym skutkiem dla nieruchomości nr [...], nie naruszył więc stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 ust. 1 p.w.. Dodatkowo zgromadzony materiał dowodowy nie wykazał jakiejkolwiek straty spowodowanej na działce ew. [...]. Z dołączonych przez odwołującą do akt sprawy zdjęć również nie wynika aby doszło do szkody na działce. W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo zebrał i przeprowadzi! dowody w sprawie oraz prawidłowo je ocenił. W szczególności uznał za wiarygodną opinię biegłego dla rozstrzygnięcia sprawy. W sprawie istotne znaczenie posiada fakt, że nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy zmianą gruntu a szkodliwym wpływem na działkę skarżącej. Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wskazało, że nie zasługują na uwzględnienie zaprezentowane w nim zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 8, art. 10 § 1, art. 73, art. 74 § 2, art. 79 § 1, art. 80, art. 81, art. 105§ 1 i art.107 § 3. Ustosunkowując się do naruszenia art. 10 k.p.a., SKO wskazało, że zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji nie zawiadomił skarżącej przed wydaniem zaskarżonej decyzji, o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz nie poinformował o zakończeniu postępowania dowodowego. Naruszenie to, nie miało jednak zdaniem organu wpływu na wynik sprawy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca L.C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: a) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy to jest: - art. 234 ust. 3 p.w. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy po ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ w uzasadnieniu stwierdza, że zastoiska wodne na działce skarżącej są wynikiem obniżenia w stosunku do działek przyległych - czyli podwyższeniem w 2020 roku gruntu na działkach przyległych, co oznacza, że powstałe szkody w rozumieniu tego przepisu są realne i objawiają się negatywnym uszczerbkiem majątkowym wynikającym z sytuacji uniemożliwienia należytego użytkowania nieruchomości i narażenie życia i zdrowia mieszkańców; - art. 234 ust 5 p.w. poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym pisma inwestora z dnia 8 września 2020 r. skierowanego do skarżącej o konieczności wejścia na teren jej nieruchomości w celu podniesienia części gruntu i ogrodzenia jednoznacznie wynika, że podwyższenie gruntu na działkach przyległych tj. ulicy L. i działki [...] nastąpiło po wrześniu 2020r. b) rażące naruszenie przepisów postępowania, a to: - art. 15 k.p.a., przez naruszenie zasady dwuinstancyjności i nierozpoznanie sprawy przez organ II instancji w sposób kompleksowy i pełny, a ograniczył się wyłącznie do uznania za wiarygodne dla rozstrzygnięcia sprawy, że na badanym obszarze zgodnie z rzeczywistością istnieją dwa ukształtowania działki [...]; jedno wynikające z oględzin, że na działce [...] jest nasyp z materiału, którego skład jako dowód dołączono do akt sprawy, drugie wynikające z opinii biegłego, że działka [...] jest naturalnie obniżona w stosunku do nieruchomości skarżącej co w przedmiotowej sprawie stanowi, że te stany wzajemnie się wykluczają; . - - art. 138 § 2 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji obarczoną wadami, którą to decyzję z uwagi na wymienione okoliczności organ II instancji obowiązany był w całości uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania; - art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 oraz art. 107 § 2 i 3 k.p.a., polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek ustalenia zmiany stosunków wodnych na działce [...] i istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie na podstawie opinii biegłego nie dokonując oceny tego dokumentu jak każdego innego dowodu pod względem spełnienia określonych warunków formalnych i utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji oraz niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w tym tych, podniesionych w zarzutach odwołującej; - art. 7 i art. 8, w związku z art. 10 k.p.a. polegające na uznaniu, że Skarżąca nie wykazała, jakiej czynności procesowej nie mogła dokonać poprzez niewydanie przez organ I instancji zawiadomienia na podstawie art., 10 k.p.a o możliwości zapoznania się z aktami sprawy chociaż w odwołaniu Skarżąca wykazała, że w związku z naruszeniem przez organ I instancji art 10 § 1 k.p.a., art. 73 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 i 2 nie mogła zająć stanowiska wobec zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego co w przedmiotowej sprawie oznacza, że organ uniemożliwił skarżącej złożenie jakiegokolwiek pisma w tym dokumentu zawierającego zarzuty do opinii biegłego co miało istotny wpływ na wynik sprawy. c) naruszenie zasad procedowania wyrażonych w art. 6, art. 12 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. Mając na względzie wskazane zarzuty, wniosła o uchylenie w całości decyzji II i I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca obszernie rozwinęła zarzuty skargi. Do skargi dołączyła pismo zawierające zarzuty odnoszące się do treści znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z z 2022, poz. 329 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a). Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż SKO w Warszawie wydając zaskarżoną decyzję naruszyło przepisy postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r., znak: KOA/3094/Wo/22, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...] , umarzającą w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne zmiany stanu wód na gruncie pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] położonymi w miejscowości K., gmina S.. Powyższe decyzje wydane zostały na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo części wydaje organ administracji publicznej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest zaś konkretna sprawa administracyjna, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną, nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku. W sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznawania w drodze postępowania administracyjnego, to wówczas stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. należy w postępowaniu odwoławczym uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. (por. np. stanowisko przedstawione w wyroku NSA z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 84/17, cbois). Bez wątpienia także postępowanie wszczęte przez podmiot nieposiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Natomiast podstawą materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowił art. 234 p.w. Zgodnie z art. 234 ust. 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności, 4. Nakaz, o którym mowa w ust 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. 5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt Wskazać należy, że w ocenie Sądu z treści zarówno decyzji I jak i II instancji wynika, że podstawowym i kluczowym dowodem, na którym organy oparły swoje rozstrzygnięcie, jest sporządzona przez mgr. inż W. Ż., biegłego z zakresu hydrologii, budownictwa wodnego i melioracji, opinia z dnia 6 kwietnia 2022 r w sprawie art. 234 p.w., dotycząca niniejszego postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że cyt: "Dnia 6 kwietnia 2022 r. biegły z zakresu hydrologii opracował opinię w sprawie, zgodnie z którą rozbudowa ulicy L. (dz. [...]) oraz zjazdu na dz. [...] nie powoduje ujemnych skutków dla nieruchomości skarżącej, gdyż woda z tego powodu na dz. [...] nie napływa. Nie zostały naruszone stosunki wodne w rozumieniu art. 234 ust 1. Sprawa nie kwalifikuje się do nałożenia sankcji w trybie art. 234 ust. 3". Natomiast obszernie treść opinii w zaskarżonym rozstrzygnięciu przytoczyło SKO w Warszawie, jednak podkreślając, że opinia ta może być oceniana przede wszystkim pod względem spełnienia określonych warunków formalnych. Organy obydwu instancji bardzo wyraźnie akcentowały, że pismem z dnia 21 marca 2022 r. strony zostały poinformowane o przeprowadzeniu wizji w terenie 30 marca 2022 r. na wniosek oraz w obecności biegłego z zakresu hydrologii. W dniu wizji w terenie udział wziął pracownik Urzędu Gminy oraz biegły z zakresu hydrologii. W spotkaniu nie uczestniczyła właścicielka działki o nr ew. [...]. Organy wyraźnie wskazały, ze ww. oględziny z dnia 30 marca 2022 r. stanowiły czynność, na wynikach której oparł się biegły sporządzając opinię W aktach sprawy znajduje się pismo Wójta Gminy S. z dnia 21 marca 2022 r., który,. Powołując się na art. 79 k.p.a., zawiadomił strony postępowania (w tym także skarżącą) o przeprowadzeniu w dniu 30 marca 2022 r. wizji w terenie na omawianych nieruchomościach, w obecności biegłego z zakresu hydrologii. Jednakże w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. zawiadomienia przez skarżącą. Skarżąca do odwołania załączyła wyciąg z tzw. Śledzenia przesyłek, wskazując, iż wynika z niego, że przedmiotowe zawiadomienie odebrała w dniu7 kwietnia 2022 r., a więc po przeprowadzonych oględzinach. Dodatkowo w aktach sprawy brak jest protokołu z ww. oględzin. W ocenie Sądu z akt sprawy nadesłanych przez organ wynika, że zawiadomienie o oględzinach nieruchomości doręczono skarżącej w dniu 9 listopada 2019 r., a zatem dzień po dokonanych bez jego udziału oględzinach. Stanowi to naruszenie art. 79 § 1 k.p.a., w myśl którego strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Powyższe naruszenie ocenić zatem należy jako pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu. Strona została bowiem pozbawiona uczestnictwa w czynności procesowej, na podstawie której w zasadniczej części ustalono stan faktyczny sprawy. Do skargi załączono liczne zarzuty odnoszące się do wydanej na podstawie ww. oględzin opinii biegłego, gdzie skarżąca neguje obszernie przeprowadzone oględziny i dokumentację sporządzoną podczas tych oględzin (a raczej jej brak), w tym brak obliczeń spływu deszczowego z podwyższonych w 2020 r. działek na nieruchomość skarżącej. Zdaniem Sądu dowód z oględzin winien być przeprowadzony przy czynnym udziale strony. Oględziny dają stronie możliwość bezpośredniego kontaktu ze źródłem dowodowym, także wypowiadania się na jego temat. Strona ma prawo na bieżąco podczas przeprowadzania takiego dowodu składać wyjaśnienia i oświadczenia. Wprawdzie przeprowadzane są przez organ prowadzący postępowanie, który spisuje z nich protokół, ale wartość dowodową mają tylko wówczas, gdy odbywają się w obecności wszystkich zainteresowanych stron, bowiem podlegają ocenie razem z ich wyjaśnieniami i oświadczeniami. Ten środek dowodowy służy realizacji w praktyce także zasady czynnego udziału strony w toku postępowania przewidzianej w art. 10 k.p.a., czego nie stwarza sama możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Niedopuszczenie strony do udziału w czynnościach dowodowych, w tym również w oględzinach, skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2008 r., II SA/Lu 125/08). Strona ma prawo brać udział w postępowaniu dowodowym w sposób czynny, co oznacza, że organ administracji publicznej ma obowiązek zapewnić stronie realną możliwość czynnego uczestniczenia w czynnościach postępowania dowodowego, stwarzając prawne możliwości podejmowania przez stronę czynności procesowych w celu obrony swoich interesów prawnych. Strona postępowania zgodnie z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. powinna być o tych czynnościach powiadomiona oraz mieć zagwarantowaną możliwość udziału w nich. W konsekwencji dopiero przeprowadzenie postępowania dowodowego z zachowaniem zasady czynnego udziału stron w tym postępowaniu może być uznane za należyte i wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Podkreślić należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że zgodnie z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2, które jednak w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że zachowanie wymagań art. 79 i art. 81 k.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej. Naruszenie tego obowiązku - w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy - stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA: z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2874/12; z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 375/06; z dnia 13 lutego 1986 r., sygn. akt II SA 2015/85; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 462; F. Elżanowski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 424). Podkreślenia wymaga, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zamieszczona w art. 10 § 1 k.p.a. zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Odstąpienie organu I instancji od nakazanego wyżej obowiązku pozbawiało skarżącego możliwości zanegowania niektórych dowodów i uniemożliwiło podjęcie czynności procesowych zmierzających do ochrony jego interesów prawnych. W oceni Sądu w świetle powyższego naruszono w sposób istotny art. 79 i ar. 81 k.p.a. Nie mogło ujść uwagi Sądu, że organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do ww. zarzutów co stanowi naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto podkreślić należy, że SKO w niniejszej sprawie kilkakrotnie wskazywało, że należy wydać w niniejszej sprawie merytoryczną decyzję opartą na art. 234 p.w., tj. odmowę wydania nakazu przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub nakaz przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie, a nie, jak Wójt kilkakrotnie uczynił, decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego. Sąd w pełni podziela to stanowisko. Brak było konieczności ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż przy stwierdzonej wadliwości postępowania dowodowego, byłoby to przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy S. przeprowadzi prawidłowe oględziny z udziałem prawidłowo zawiadomionej skarżącej oraz biegłego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 ww. ustawy.