VII SA/Wa 2027/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (sprawozdawca), sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi Z. S.A z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 czerwca 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.411.2024.BKW w przedmiocie nakazu przeprowadzenia określonych robót budowlanych oddala skargę

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. znak DOZ-OAiK.650.411.2024.BKW, po rozpatrzeniu odwołania Z. S.A., od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr 134/DR/24 z 12 marca 2024 r. znak DR.5180.42.2023.ML nakazującej Z. S.A., M.S., A.S., A.M., M. K. i A.K. przeprowadzenie robót budowlanych oraz konserwatorskich w budynku położonym w R. przy pl. K., w terminie do 31 grudnia 2025 r. - działając na podstawie art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. 2024 poz. 1292) oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") - uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej podmioty obowiązane do przeprowadzenia nakazanych działań, tj. "Z. S.A., M.S., A.S., A.M., M.K., A.K."; - nakazał wykonanie tych działań Z. S.A., M.S., A.S, M.K., A.K.; - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania nakazanych działań do 31 grudnia 2025 r.; - wyznaczył nowy termin wykonania nakazanych działań do 31 grudnia 2026 r.; - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z 12 marca 2024 r. nakazał Z. S.A., M. S., A.S., A. M., M. K. i A. K. przeprowadzenie robót budowlanych oraz konserwatorskich w budynku położonym w R. przy pl. K., w terminie do 31 grudnia 2025 r. obejmujących: remont konserwatorski elewacji frontowej oraz tylnej, obejmujący uzupełnienie i reperację tynków wraz z konserwacją i odtworzeniem brakującego detalu architektonicznego; remont konserwatorski murowanych balkonów elewacji frontowej. Z. S.A. odwołały się od ww. rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru zabytków, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Organ wskazał, że kamienica przy pl. K. w R. została wpisana do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z 5 stycznia 1984 r. pod numerem [...]. Ponadto jest położona w granicach zespołu urbanistyczno-architektonicznego miasta R., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie z dnia 14 września 1989 r. pod numerem [...]. Ww. nieruchomość jest objęta księgą wieczystą KW [...], z której treści aktualnej na dzień 17 kwietnia 2025 r. wynika, że stanowi ona współwłasność Z. S.A., M.S., A.S., M. K. i A. K.. A. M., jak wynika z wpisu dokonanego 25 kwietnia 2024 r., zbyła swoją część udziału w nieruchomości na rzecz Z. S.A. W ocenie organu drugiej instancji postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodny z przepisem art. 7 k.p.a. Minister wskazał, że postępowanie w sprawie stanu zachowania ww. zabytku zostało wszczęte z urzędu w dniu 19 grudnia 2023 r., po przeprowadzeniu w dniu 14 listopada 2023 r. kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków, z której został sporządzony protokół. Podczas ww. kontroli oględziny we wnętrzu budynku objęły lokal nr [...], lokal po R., znajdujący się na drugim piętrze, lokal nr [...] i [...] na pierwszym piętrze oraz lokal nr [...], pomieszczenia po dawnym kasynie oraz dwa lokale handlowe zlokalizowane na parterze budynku. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole stwierdzono m.in. pęknięcie stropu w nieużytkowanym lokalu nr [...]oraz drobne spękania na suficie w lokalu [...], ale poza tym nie stwierdzono widocznych uszkodzeń stropów w pozostałych lokalach. Stan głównej klatki schodowej został oceniony na dostateczny - odnotowano pojedyncze braki w obrębie barierek, a na klatce gospodarczej znaczące braki balustrady. W odniesieniu do więźby dachowej odnotowano, że jest w ogólnym stanie dostatecznym. Poszycie dachowe jest szczelne. Piwnice są w stanie dostatecznym z nieznacznym zawilgoceniem przy gruncie. Stolarka okienna drewniana jest wypaczona, częściowo wymieniona na okna z PCV. Rynny i rury spustowe są w stanie dostatecznym, ale miejscowo niedrożne. W stosunku do elewacji frontowej (północnej), od strony pl. Konstytucji, odnotowano występującą miejscowo korozję tynków i warstwy malarskiej, drobne spękania i liczne uszkodzenia oraz ubytki detalu architektonicznego - głównie w okolicach rynien i rur spustowych oraz balkonów. Płyty balkonowe są zawilgocone, pokryte nalotem biologicznym, na słupach balustrad i wspornikach (obudowach architektonicznych wsporników) widoczne są uszkodzenia, a płyta balkonowa na pierwszym piętrze po prawej stronie jest pęknięta. W dwóch balkonach po prawej stronie wsporniki (obudowy architektoniczne wsporników) są silnie uszkodzone. Minister wskazał, że z treści odwołania wynika, że w odniesieniu do stanu technicznego budynku prowadzone było postępowanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (znak sprawy PINB-7356/17/21). Zdaniem odwołującej akta tego postępowania, w szczególności ekspertyza techniczna oraz zapadłe w nim rozstrzygnięcia stanowią istotny dowód w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji nie ustalił bowiem, czy wskazany w ekspertyzach stopień zniszczenia zabytku uzasadnia jego dalszą ochronę konserwatorską i czy wykonywanie tychże prac nie będzie kolidowało z ustaleniami i zaleceniami wydanymi przez PINB. Minister podkreślił w związku z tym, że niniejsze postępowanie jest postępowaniem autonomicznym, niezależnym od postępowania prowadzonego przez PINB, a przeprowadzone oględziny obiektu stanowiły wystarczającą podstawę do ustalenia stanu zachowania zabytku i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. W obowiązującym porządku prawnym nie jest przewidziane współdziałanie organów ochrony zabytków z PINB przy wydawaniu decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustosunkowując się do wątpliwości odwołującej, czy stopień zniszczenia zabytku uzasadnia jego dalszą ochronę konserwatorską, organ wyjaśnił, że jest to zagadnienie rozstrzygane w postępowaniu w sprawie skreślenia z rejestru zabytków. Zdaniem Ministra brak jest zatem konieczności przeprowadzania dowodu z akt postępowania przed PINB, bowiem okoliczności stanu faktycznego zostały dostatecznie udokumentowane w zgromadzonym materiale dowodowym, który pozwala na niezbędną ocenę stanu zachowania zabytku. Minister stwierdził, że w świetle dokonanych ustaleń organ pierwszej instancji miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej podjęcie określonych działań przy kamienicy położonej w R. przy pl. K., ze względu na występujące zagrożenie postępującej degradacji tego obiektu, prowadzące do jego istotnego uszkodzenia. Brak ciągłości tynków i ubytki detalu architektonicznego oraz uszkodzenia murowanych balkonów otwierają możliwość dalszego niszczącego penetrowania wody opadowej w głąb ścian elewacji oraz murowanych balkonów, w tym ich elementów konstrukcyjnych. Obecny ich stan techniczny spowodowany jest zarówno naturalnym zużyciem technicznym, jak i zaniechaniem przeprowadzania stosownych remontów oraz działań zabezpieczających. Odspajające się i odpadające fragmenty wypraw tynkowych oraz elementów dekoracji architektonicznej, w tym balkonów, stwarzają zagrożenie istotnym uszkodzeniem tego zabytku. W ocenie Ministra Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków działając zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. dokonał starannej analizy dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, co pozwoliło mu na sformułowanie zakresu prac odpowiadających przepisowi art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W wystarczającym zakresie także wykazał, iż stan budynku wskazuje na konieczność podjęcia nakazanych robót budowlanych i prac konserwatorskich, ponieważ ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku, o którym mowa w ww. przepisie. Odnosząc się do zarzutów odwołującej dotyczących odstąpienia przez organ pierwszej instancji od wydania zaleceń pokontrolnych (art. 40 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami) Minister wyjaśnił, że wobec stwierdzenia konieczności nałożenia obowiązku przeprowadzenia prac konserwatorskich lub robót budowlanych z uwagi na to, że stwierdzone nieprawidłowości powodują zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem budynku, zasadne było dokonanie tego w odrębnej procedurze zakończonej wydaniem decyzji, na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Nałożone obowiązki odpowiadają dyspozycji zawartej w ww. przepisie. Stanowią podstawowe działania zabezpieczające i hamujące postępujący proces destrukcji zabytku, a ich przeprowadzenie jest konieczne. Minister ocenił ponadto, że organ pierwszej instancji nie przekroczył także zakresu prac, jakie był uprawniony nakazać na podstawie art. 49 ust. 1, bowiem mieści się on w definicjach robót budowlanych i prac konserwatorskich. Ustawa Prawo budowlane definiuje "roboty budowlane" jako budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Natomiast definicję "prac konserwatorskich" zawiera art. 3 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Prace konserwatorskie są to działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań. W odniesieniu do nakazania odtworzenia detalu architektonicznego w brakujących miejscach Minister stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie mieści się ono w zakresie nakazanych prac konserwatorskich, dotyczy bowiem, jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy fotografii, jedynie koniecznych uzupełnień dla zachowania ciągłości dekoracji elewacji. Nie będzie ono odpowiadało stricte pracom restauratorskim, a zatem działaniom mającym na celu odtworzenie zabytku. Nakazane prace konserwatorskie przy elewacjach i murowanych balkonach bez przeprowadzenia tych działań byłyby niezgodne ze sztuką konserwatorską. W postępowaniu prowadzonym w sprawie wydania decyzji nakazowej na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy to wyspecjalizowany organ ustala konieczny zakres robot budowlanych i prac konserwatorskich, aby zapobiec dalszej degradacji zabytkowego budynku. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podzielił stanowisko Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków co do konieczności nakazania współwłaścicielom budynku realizacji zadań, do których zobowiązują ją przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wobec ustalonego stanu technicznego zabytkowego budynku podjęcie działań mających na celu zabezpieczenie jego substancji materialnej jest konieczne, by nie doszło do dalszych uszkodzeń chronionego budynku, a tym samym degradacji jego chronionych prawem wartości. Organ odwoławczy podkreślił, że opieka nad zabytkiem zgodnie z przepisem art. 5 pkt 2, 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami sprawowana jest przez jego właściciela. Do obowiązków właściciela czy posiadacza zabytku należy prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenie i utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Obowiązki te w rozpatrywanej sprawie spoczywają na współwłaścicielach obiektu, w tym na odwołującej się, tj. na Z. S.A. Minister podniósł, że wskazanie w zaskarżonej decyzji jako jednego z podmiotów obowiązanych do wykonania nakazanych działań "Z. S.A." stanowi oczywistą omyłkę pisarską i wymagało skorygowania. Jednocześnie w związku z odnotowaną wcześniej zmianą stanu własności kamienicy konieczna stała się aktualizacja podmiotów, do których skierowana została zaskarżona decyzja i kręgu stron postępowania. A. M. nie jest aktualnie współwłaścicielką nieruchomości, której dotyczy postępowanie, nie może być zatem podmiotem zobowiązanym do wykonania nakazanych działań. Odnosząc się do kwestii terminu wykonania nakazanych prac Minister stwierdził, że wyznaczony w zaskarżonej decyzji ponad półtoraroczny termin wykonania nakazanych działań był możliwy do zachowania, niezależnie od podniesionych w odwołaniu: kosztów, konieczności zgromadzenia należności od wszystkich współwłaścicieli, przygotowania dokumentacji projektowej, uzyskania pozwoleń oraz uzgodnień między współwłaścicielami. Niemniej z uwagi na czas rozstrzygnięcia odwołania termin wymaga zmiany - nowy termin wykonania całości nakazanych prac wyznaczono zatem do 31 grudnia 2026 r. Z. S.A. wniosły skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 czerwca 2025 r. zarzucając jej: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7,77 i 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie oraz zebranie materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do błędnych ustaleń w zakresie możliwości zrealizowania prac określonych w decyzji w terminie do dnia 31 grudnia 2026 r., podczas gdy wykonanie tych prac we wskazanym terminie nie jest możliwe, między innymi: ze względu na wysokie koszty realizacji prac oraz konieczność zgromadzenia środków od wszystkich współwłaścicieli nieruchomości; konieczność uprzedniego przygotowania dokumentacji projektowej oraz pozyskania odpowiednich specjalistów posiadających uprawnienia i doświadczenie w projektach renowacyjnych elewacji obiektów zabytkowych; konieczność przeprowadzenia postępowań administracyjnych, których czas trwania nie jest zależny wyłącznie od skarżącej; konieczność uzgodnień pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości; - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 7b, art. 77 i art. 80 w związku z art. 136 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu i zebraniu materiału dowodowego, a także jego dowolnej i wybiórczej ocenie, skutkujące naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębionego zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa - poprzez brak ustalenia stanu technicznego nieruchomości aktualnego na dzień wydania decyzji, mimo że w międzyczasie wykonano prace, takie jak montaż zadaszenia wzdłuż elewacji oraz wyłączenie balkonów z użytkowania. Rozstrzygnięcie zostało oparte wyłącznie na jednym protokole oględzin, bez przeprowadzenia jakichkolwiek badań technicznych czy zasięgnięcia opinii biegłych lub specjalistów w zakresie konserwacji zabytków i budownictwa; - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1, 2 oraz 6 ustawy o ochronie zabytków poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której nie ustalono, czy aktualny stan budynku ma szasnę na ochronę ze względu na stopień jego zniszczenia, - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 ustawy poprzez wyznaczenie terminu wykonania prac, który nie jest odpowiedni w realiach sprawy. Spółka wskazała, że zleca okresowe przeglądy stanu technicznego przedmiotowego budynku. Podczas jednego z takich przeglądów mgr inż. P. J.złożył zawiadomienie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynków położonych na nieruchomości, co doprowadziło do wszczęcia z urzędu przez PINB postępowania w sprawie. W toku tego postępowania skarżąca wykonała - zgodnie z zaleceniami organów - prace w postaci wykonania zadaszenia wzdłuż elewacji i wyłączenia balkonów z użytkowania, dzięki którym budynek został zabezpieczony. Tymczasem decyzja organu II instancji została wydana bez uwzględnienia zmian stanu faktycznego, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Strona zarzuciła ponadto, że organy obu instancji zignorowały zawarte w aktach postępowania przed PINB materiały techniczne - w szczególności ekspertyzę mgr inż. K. G. z 2022 r. oraz protokoły z okresowych kontroli technicznych budynku. Wskazała też, że pierwotna ocena techniczna stanowiąca podstawę do wydania decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została w istotnym zakresie zakwestionowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, dlatego też warto rozważyć zlecenie aktualnej ekspertyzy technicznej, która mogłaby stanowić podstawę do weryfikacji zasadności nałożonych obowiązków. Skarżąca podniosła ponadto, że obowiązki nakładane na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy muszą być dostosowane do aktualnego stanu technicznego obiektu. Decyzja, o której mowa w art. 49 ust. 1, może obejmować wyłącznie obowiązki z zakresu prac konserwatorskich lub robót budowlanych, niezbędnych ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku, a więc takich, które chronią zabytek przed dalszą istotną degradacją, a nie normalnym zużyciem eksploatacyjnym uwzględniającym upływ czasu. Obowiązki nałożone na podstawie art. 49 ust. 1 powinny być rzeczywistymi działaniami mającymi na celu ratowanie zagrożonego obiektu. Strona zwróciła także uwagę na wyrok z 21 czerwca 2023 r. sygn. II OSK 2273/20, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro w art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest mowa o konieczności przeprowadzenia robót w celu ochrony zabytku przed jego uszkodzeniem lub zniszczeniem, to brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu w przypadku, gdy zniszczenie zabytku już nastąpiło, ze względu na wieloletnie zaniedbania. Zdaniem strony w zaskarżonej decyzji w sposób wadliwy określono termin realizacji nałożonych obowiązków - tj. do dnia 31 grudnia 2026 roku. Realizacja robót w tym terminie jest obiektywnie niemożliwa, mając na uwadze skalę prac, konieczne etapy przygotowawcze, koszty oraz specyfikę wielopodmiotowej struktury własnościowej nieruchomości. Za wydłużeniem terminu przemawia też zdaniem strony fakt, iż zamontowano daszek wzdłuż elewacji budynku, co skutecznie zabezpiecza obiekt. Strona wskazała, że wstępna szacunkowa oferta realizacji prac objętych decyzją wskazuje na koszt ok. 1.420.073,85 zł, przy czym jest to wartość orientacyjna - rzeczywisty koszt może wzrosnąć biorąc pod uwagę czynnik inflacyjny, jak również ujawnienie konieczności wykonania prac towarzyszących. Skala tych wydatków stanowi ponadprzeciętne obciążenie dla wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Z uwagi na fakt, iż konieczność wykonania prac obciąża wszystkich współwłaścicieli konieczne jest wcześniejsze ustalenie sposobu partycypacji w kosztach, utworzenie wspólnego rachunku bankowego i zawarcie porozumień w zakresie finansowania. Skarżąca zwróciła też uwagę na wydłużony proces podejmowania decyzji, ze względu na konstrukcję współwłasności. Wskazała również na konieczność sporządzenia dokumentacji projektowej, uzyskania stosownych decyzji administracyjnych i trudności w znalezieniu wykonawcy. Podniosła, że organ II instancji nie dokonał jakiejkolwiek analizy realności wykonania decyzji w tak krótkim terminie, nie odniósł się do ww. argumentów, co prowadzi do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady proporcjonalności oraz racjonalności działania organów. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) wynika, że uwzględnienie skargi przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie należy wskazać, że będąca przedmiotem postępowania toczącego się przed organami kamienica przy pl. K. w R. została wpisana do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z 5 stycznia 1984 r. pod numerem [...]. Ponadto położona jest w granicach zespołu urbanistyczno-architektonicznego miasta R., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie z dnia [...] września 1989 r. pod numerem [...]. Wpis obiektu do rejestru zabytków rodzi po stronie właściciela lub posiadacza takiego obiektu szereg obowiązków związanych z opieką nad zabytkiem, wynikających z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zwanej dalej: u.o.z. W myśl art. 5 pkt 2 - pkt 4 u.o.z. opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Z kolei stosownie do art. 4 ustawy rolą organów administracji publicznej w zakresie ochrony zabytków jest w szczególności podejmowanie działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków. Zgodnie z art. 49 ust. 1 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku. Zaznaczyć należy, że decyzja podejmowana w tym trybie należy do sfery uznania administracyjnego. Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, tj., czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Organy obu instancji uznały, że w stanie faktycznym sprawy zaistniały podstawy do zastosowania art. 49 ust. 1 u.o.z. Organy oparły się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, a argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji nie budzi zastrzeżeń Sądu. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania, w tym dokumentacja fotograficzna, potwierdza konieczność wykonania prac i robót mających na celu zabezpieczenie kamienicy przy pl. K. w R. przed dalszą degradacją. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 14 listopada 2023 r. w odniesieniu do elewacji frontowej (północnej), od strony pl. Konstytucji, odnotowano występującą miejscowo korozję tynku i warstwy malarskiej, drobne spękania, liczne uszkodzenia oraz ubytki detalu architektonicznego - głównie w okolicach rynien i rur spustowych oraz balkonów. Płyty balkonowe są zawilgocone, pokryte nalotem biologicznym, na słupach balustrad i wspornikach widoczne są uszkodzenia, a płyta balkonowa na pierwszym piętrze po prawej stronie jest pęknięta. W dwóch balkonach po prawej stronie wsporniki są silnie uszkodzone, z ubytkami. Elewacja tylna ze znacznym miejscowym uszkodzeniem tynków oraz fragmentu gzymsu w osi balkonów. Ustalenia z przeprowadzonej kontroli utrwalone w protokole oraz zgromadzona dokumentacja zdjęciowa jednoznacznie wskazują na zły stan zabytkowej kamienicy stwarzający zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku. Jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy, brak ciągłości tynków i ubytki detalu architektonicznego oraz uszkodzenia murowanych balkonów powodują możliwość dalszego niszczącego penetrowania wody opadowej w głąb ścian elewacji oraz murowanych balkonów, w tym ich elementów konstrukcyjnych. Odpadające fragmenty tynku oraz dekoracji architektonicznej stwarzają zagrożenie istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Sąd podzielił stanowisko organów, że przeprowadzenie robót budowlanych oraz konserwatorskich (obejmujących remont konserwatorski elewacji frontowej oraz tylnej, obejmujący uzupełnienie i reperację tynków wraz z konserwacją i odtworzeniem brakującego detalu architektonicznego; remont konserwatorski murowanych balkonów elewacji frontowej) jest niezbędne dla zabezpieczenia kamienicy przed szkodliwym wpływem czynników atmosferycznych i przed jej dalszym niszczeniem. Pozostawienie zabytku w obecnym stanie narażałoby go na dalsze oddziaływanie czynników niszczących. Organy miały zatem uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej podjęcie określonych działań przy zabytku, ze względu na konieczność jego ochrony przed istotnym uszkodzeniem. Zakres nakazanych przez organ czynności ma wyłącznie na celu zahamowanie procesu degradacji zabytku i odpowiada przesłance z art. 49 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W odniesieniu do zarzutów wskazujących, iż organy nie ustaliły, czy stopień zniszczenia zabytku uzasadnia jego dalszą ochronę konserwatorską, podkreślenia wymaga, że przedmiotowa kamienica nadal jest wpisana do rejestru zabytków, przy czym nie toczy się postępowanie w przedmiocie jej skreślenia z rejestru. Argumenty wskazujące na zniszczenie zabytku mogłyby być oceniane w toku postępowania o skreślenie z rejestru zabytków, przy czym z art. 13 ust. 1 ustawy wynika, że podstawą do skreślenia zabytku z rejestru może być jedynie zniszczenie zabytku w takim stopniu, który nakazuje uznać, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych. Należy ponadto zwrócić uwagę na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, z którego wynika, że zabytki nieruchome podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Stan zachowania zabytku nie ma znaczenia dla utrzymywania jego ochrony, jeżeli poziom degradacji technicznej nie doprowadził do całkowitego pozbawienia obiektu wartości zabytkowej. Dopóki zatem obiekt istnieje, jest wpisany do rejestru zabytków i nie zostało przeprowadzone odpowiednie postępowanie, które potwierdzałoby, że budynek utracił już cechy zabytku, dopóty brak jest podstaw w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 49 ust. 1 ustawy do skutecznego kwestionowania, że przedmiotem postępowania nie jest już zabytek, a na organach ochrony konserwatorskiej, jak i na właścicielu, spoczywa nadal obowiązek opieki nad takim zabytkiem (zob. wyroki NSA: z 16 maja 2023 r. sygn. II OSK 1662/20, z 24 kwietnia 2013 r. sygn. II OSK 2514/11, z 24 maja 2018 r. sygn. II OSK 2927/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 27 marca 2019 r. sygn. VII SA/Wa 2026/18, z 21 lutego 2019 r. sygn. VII SA/Wa 1644/18). Podnoszenie zatem argumentów kwestionujących zasadność dalszej ochrony konserwatorskiej w kontrolowanym postępowaniu zmierzającym wyłącznie do zabezpieczenia obiektu wpisanego obecnie do rejestru zabytków przed dalszą degradacją nie może odnieść zamierzonego skutku. Całkowicie chybione są również zarzuty wskazujące, że rozstrzygnięcie wydano bez przeprowadzenia jakichkolwiek badań technicznych czy zasięgnięcia opinii biegłych lub specjalistów w zakresie konserwacji zabytków i budownictwa, a także bez uwzględnienia materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania toczącego się przed PINB w R., w szczególności z pominięciem ekspertyzy mgr inż. K. G. z 2022 r. Zarówno Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jak i Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, posiadają niezbędną wiedzę specjalistyczną z zakresu ochrony zabytków, pozwalającą na dokonanie samodzielnej oceny stanu zachowania zabytku i ewentualnego określenia, w jaki sposób należy go chronić. Podkreślenia też wymaga, że w postępowaniu toczącym się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w R., z oczywistych względów wynikających z zakresu kompetencji organów, nie dokonywano oceny stanu obiektu pod kątem przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, materiał dowodowy zgromadzony w toku tego postępowania pozostaje bez znaczenia dla kontrolowanej sprawy. Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie uzależniają możliwości wykorzystania przysługujących organom instrumentów nadzoru konserwatorskiego od oceny stanu danego budynku pod względem wymogów stawianych przez Prawo budowlane. Działania organów konserwatorskich nakierowane są bowiem stricte na eliminowanie czynników mogących doprowadzić do uszczerbku wartości zabytkowej obiektu. Mając na uwadze argumentację skargi wskazać jednocześnie trzeba, że nie budzi wątpliwości, że nakazane prace przy zabytku stanowią znaczne obciążenie finansowe dla właścicieli obiektu, jednakże argumenty natury ekonomicznej, a nie prawnej, nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją (por. NSA w wyroku z dnia 28 października 2016 r. II OSK 158/15). Odnośnie zarzutu naruszenia art. 49 u.o.z. poprzez wyznaczenie nierealnego terminu wykonania nakazanych prac, podnieść należy, że termin wykonania prac jest każdorazowo określany przez organ stosownie do okoliczności sprawy, z uwzględnieniem zwłaszcza konieczności ochrony przed zniszczeniem jednego z elementów dziedzictwa narodowego, jakim są zabytki materialne. Sąd podkreśla, że z istoty art. 49 u.o.z. wynika, że termin wyznaczony przez organ nie powinien być zbyt odległy, niemniej jednak organy ochrony konserwatorskiej wyznaczając termin winny uwzględniać czas potrzebny do realizacji nakazanych działań, mając na uwadze zarówno charakter prac, konieczność doboru odpowiednich technik oraz materiałów, a także czas potrzebny na uzyskanie stosownych decyzji i pozwoleń. Termin wykonania nakazanych prac nie może być określony w sposób, który z przyczyn obiektywnych (wynikających choćby z możliwości technologicznych, czy konieczności uzyskania stosownych zezwoleń), czyniłby ten obowiązek niemożliwym do wykonania, ale z drugiej strony nie może być nadmiernie odsunięty w czasie, gdyż wydłużanie tego okresu ponad niezbędne minimum mogłoby prowadzić do zniweczenia celu, jakim jest zabezpieczenie substancji zabytku przed zniszczeniem. W tym kontekście zauważyć trzeba, że zły stan zabytkowej kamienicy był znany skarżącej co najmniej od [...] marca 2024 r., kiedy to Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nakazał skarżącej przeprowadzenie robót w przedmiotowym budynku. Termin przeprowadzenia ww. prac wyznaczono do dnia [...] grudnia 2025 r. Skarżąca winna mieć już wówczas świadomość konieczności przeprowadzenia prac i podjęcia stosownych działań zmierzających do ich wykonania. Decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie mogła być zatem dla skarżącej zaskoczeniem, a przy tym termin określony w decyzji organu I instancji został przez Ministra wydłużony do 31 grudnia 2026 r. Termin ten jest wystarczający dla odpowiedniego przygotowania się do wykonania nakazanych prac oraz do ich realizacji. Dodać należy, że właściciele zabytków nie podejmując z własnej inicjatywy rozłożonych w czasie działań poprzez prowadzenie prac i robót oraz zabezpieczenie zabytku w jak najlepszym stanie muszą liczyć się z reakcją służb konserwatorskich. Podkreślenia wymaga, że względy ekonomiczne czy organizacyjne podnoszone przez właścicieli zabytków nie mogą być przesłanką do rezygnacji organów ochrony konserwatorskiej z dążeń do zachowania substancji zabytkowej obiektu wpisanego do rejestru zabytków, nie mogą też uzasadniać odsuwania w czasie działań mających na celu zachowanie zabytku, w sytuacji istnienia realnego zagrożenia zniszczenia zabytku czy jego istotnego uszkodzenia. W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 49 ustawy. Sąd nie podzielił także pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, w tym dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 czy też art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, wbrew twierdzeniom skarżącego nie było potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów w celu dokładnego ustalenia stopnia zniszczenia obiektu. Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie podzielił też stanowiska strony w zakresie wyznaczenia zbyt krótkiego terminu na wykonanie nałożonych obowiązków. Zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 13 czerwca 2025 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 12 marca 2024 r. pozostają zatem w zgodzie z prawem, a zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.