VII SA/Wa 1778/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lipca 2022 r. nr 1103/2022 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "MWINB", " organ odwoławczy") z dn. 1 lipca 2022 r. Nr 1103/2022 na podstawie którego ww. organ, po rozpatrzeniu wniosku Z. T. ( dalej jako: "skarżący, "strona") z dnia 16.03.2022 r. nakładającej na Z. T. obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, robót budowlanych przy schodach zewnętrznych z lokalu nr [...] od strony ul. [...] w budynku przy ul. [...] w W. w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zmniejszenie wysokości stopni do 15 cm, zwiększenie szerokości stopni do 35 cm, podwyższenie balustrady do wysokości 110 cm, zmniejszenie odstępów w świetle między pionowymi prętami balustrady do 12 cm – orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy Nr IOT/54/2022 z dn. 16 marca 2022 r. Do wydania zaskarżonego postanowienia MWINB doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją Nr IOT/54/2022 z dnia 16.03.2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy nakazał Z. T. wykonanie, w wyznaczonym terminie, robot budowlanych przy schodach zewnętrznych z lokalu nr [...] od strony ul. [...] w budynku przy ul. [...] w W. w celu doprowadzenia wykonanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zmniejszenie wysokości stopni do 15 cm, zwiększenie szerokości stopni do 35 cm, podwyższenie balustrady do wysokości 110 cm, zmniejszenie odstępów w świetle między pionowymi prętami balustrady do 12 cm. Powyższą decyzję adresat odebrał w dn. 31.03.2022 r. ( zgodnie z pieczątką i podpisem na zpo przesyłki, okoliczność niekwestionowana). Od powyższej decyzji strona pismem z dn. 14 kwietnia 2022 r. ( nadanego w placówce pocztowej publicznego operatora w dn. 15.04.2022 r.) wniosła odwołanie do MWINB, a w związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu, pismem z dn. 16.05.2022 r. strona została powiadomiona przez organ o wymogu złożenia wniosku o przywróceniu terminu. W ustawowym terminie strona zgodnie z pouczeniem organu odwoławczego, pismem z dn. 19.06.2022 r. wniosła wniosek o przywrócenie terminu wraz ze środkiem odwoławczym. Po rozpatrzeniu wniesionego wniosku, ww. postanowieniem z dn. 1 lipca 2022 r. MWINB odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy wskazując na podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia z wynikającą z art. 58 i art. 59 kpa, podniósł w jego ocenie wskazane przez stronę okoliczności nie mogą stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Konieczność odszukania dokumentacji z okresu 30 lat oraz chęć sporządzenia kopii notarialnie poświadczonej czy powzięcie (zdaniem skarżącego) wątpliwości do co prawidłowości decyzji organu powiatowego po terminie nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. O prowadzonym postępowaniu w w/w sprawie Z. T. posiada wiedzę od dnia 30.08.2021 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania). Następnie kwestia złego stanu zdrowia również nie stanowi takowej podstawy. Z wyjaśnień złożonych we wniosku wynika, że Z. T. boryka się z problemami zdrowotnymi związanymi z aktywnością ruchową już od jakiegoś czasu (wskazanie na posiadanie licznej dokumentacji medycznej). W ocenie MWINB wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż w dacie przypadającej na złożenie odwołania w niniejszej sprawie znajdował się w stanie uniemożliwiającym jego prawidłowe funkcjonowanie. Ponadto należy zauważyć, iż w/w odwołanie zostało nadane jeden dzień po terminie. Tak więc Z. T. posiadając wiedzę o swoim stanie zdrowia i sytuacji bytowej mógł zadbać o swoje interesy poprzez np. ustanowienie pełnomocnika w sprawie. Organ przywołał argumentację powołując się na utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa, że przywrócenie terminu może bowiem nastąpić jedynie z ważnych przyczyn, tj. gdy wystąpi obiektywna uniemożliwiająca dokonanie czynności przeszkoda, niezależna od woli zainteresowanego, której nie mógł usunąć za pomocą sił i środków normalnie dostępnych, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przeszkoda ta ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia. Zatem konieczne jest wykazanie braku winy w uchybieniu powyższego terminu. Przy czym, co istotne, przepis art. 58 Kpa, nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10.12.2020r., IV SA/Wa 1782/20). Przy ocenie braku winy tut. organ przyjmuje obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę (o których mowa powyżej) nie stanowią okoliczności mieszczącej się w przesłance braku winy w uchybieniu terminowi na dokonanie konkretnej czynności. Wręcz przeciwnie, okoliczności te świadczą o niedbalstwie, które wyklucza możliwość wydania rozstrzygnięcia o przywróceniu uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Mając to na uwadze nie można w ocenie MWINB przyjąć, iż podnoszone we wniosku argumenty stanowiły przeszkodę, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym wysiłku. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Ponadto awaria samochodu nie stanowi samodzielnej podstawy do przywrócenia terminu, bowiem nie można uznać, aby powyższa sytuacja zupełnie uniemożliwiła nadanie odwołania w placówce pocztowej. W tym stanie rzeczy należy odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy Nr IOT/54/2022 z dnia 16.03.2022 r. Na obecnym etapie postępowania merytoryczne argumenty podnoszone przez skarżącego w odwołaniu nie mogą być przedmiotem uwzględnienia przez tut. organ. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 8 sierpnia 2022 r. wniósł Z.T Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1/ naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez odmowę przywrócenia terminu, pomimo że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w minimalnym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania; 2) naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt. 7 k.p.a. w postaci błędnego pouczenia dotyczącego formy i treści odwołania; W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że niedotrzymanie terminu na odwołanie nastąpiło wskutek zdarzeń losowych, na które Skarżący nie miał wpływu. Nadto zdaniem Skarżącego niedotrzymanie terminu ściśle się wiązało z błędnymi pouczeniami zawartymi w pismach z dnia 21 października 2021 roku oraz decyzji z dnia 16 marca 2022 roku. Zdarzeniami uniemożliwiającymi dokonanie czynności procesowej w postaci złożenia odwołania w terminie było: brak dostępu do pełnej dokumentacji koniecznej do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie, awaria samochodu, a także błąd w postaci braków dokumentacji koniecznej do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w sprawie IOT/54/2022 z dnia 16 marca 2022 roku. Zdarzenia te nastąpiły w trakcie wykonywania przez Skarżącego czynności, które zgodnie z jego doświadczeniem życiowym były konieczne do skutecznego wniesienia odwołania. Ponadto skarżący wskazał, że potwierdzając obiektywne zaistnienie przeszkody, które zostały wyżej wymienione, Skarżący przedłożył oświadczenie pracownika Kancelarii Notarialnej w M., a także zaświadczenie mechanika samochodowego o usterce samochodu wraz z terminem usunięcia przedmiotowej usterki. Powyższe oświadczenie w sposób dostateczny wskazują na fakt zaistnienia opisywanych zdarzeń. W oświadczeniu mechanika samochodowego wskazana jest data, która jest tożsama z ostatnim dniem terminu na złożenie odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego. Oświadczenia pracownika kancelarii notarialnej oraz mechanika samochodowego spisane są w tym samym dniu. Nadto, z uzasadnienia skarżonego postanowienia nie wynika by MWINB kwestionował istnienie przedmiotowych zdarzeń. W odpowiedzi na skargę, MWINB przedkładając akta sprawy, wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa w sposób wskazany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący żąda przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z dn. 16.03.2022 r. nakazującej skarżącemu wykonanie w wyznaczonym terminie robót budowlanych. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. przesłankami przywrócenia uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym są: a) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, b) złożenie tego wniosku w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) uprawdopodobnienie we wniosku, że uchybienie nastąpiło bez winy strony wnioskującej o przywrócenie terminu, d) jednoczesne dopełnienie czynności, do której określony był termin. Przesłanka braku winy, szeroko komentowana w doktrynie prawa jak i w orzecznictwie, sprowadza się do uprawdopodobnienia, że czynności dokonano z uchybieniem terminu z uwagi na zajście sytuacji nadzwyczajnej, nie dającej się w żaden sposób uniknąć. O braku winy w uchybieniu możemy mówić w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy ma ten skutek, że przywrócenie uchybionego terminu usprawiedliwia wyłącznie zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tym samym termin do dokonania czynności procesowej nie może zostać przywrócony, jeżeli strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Strona ponosi skutki uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, które wynikły bezpośrednio z jej winy, jak również tych, które powstały z winy osób, którymi się posłużyła (np. pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji). Ponadto Sąd stwierdza, że w realiach niniejszej sprawy należy uwzględnić, że zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższy przepis nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża z siedmiu do trzydziestu dni termin do złożenia prośby o przywrócenie. Skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Omawiany przepis nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (por. wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. II SA/Gl 1588/21; WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Łd 862/21). Przepis ten w szczególności nie znosi przewidzianego w art. 58 § 1 k.p.a. obowiązku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie MWINB pismem z dn. 16 maja 2022 r. powiadomił skarżącego o powyższym uchybieniu i pouczył o wymogach złożenia wniosku o przywróceniu uchybionego terminu. Skarżący odebrał decyzję organu I instancji w dniu 31 marca 2022 r. ( akta administracyjne sprawy), a odwołanie wniósł w dniu 15 kwietnia 2022 r., które zostało nadane w urzędzie pocztowym, tj. dzień po upływie terminu do jego wniesienia, który upływał z dn. 14 kwietnia 2022 r. We wniosku o przywrócenie terminu jako przyczynę jego uchybienia wskazał brak dostępu do pełnej dokumentacji koniecznej do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie, awaria samochodu. W tym miejscu należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2019 r., sygn. II GZ 81/19; A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, s. 368-70). Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna (por. postanowienia NSA: z dnia 5 października 2012 r., sygn. II OZ 862/12; z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. II FZ 70/13). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy trafnie przyjął, że argumenty skarżącego nie są wystarczające do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący ( wbrew twierdzeniom zawartym w skardze) został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie wniesienia odwołania. W odwołaniu nic nie wspomniał o tym, że uchybił terminowi, a zatem, albo był przekonany, że odwołanie wnosi w terminie, albo uznawał, że termin nie ma znaczenia. W obu przypadkach świadczy to o braku staranności w prowadzeniu własnych spraw. Dopiero we wniosku o przywrócenie terminu, złożonym na skutek zawiadomienia organu o takim prawie, skarżący podał jako przyczynę uchybienia terminu powyższej wskazane okoliczności gromadzenia niezbędnego materiału dowodowego w celu jego dołączenia do odwołania, awarię samochodu oraz przewlekłe schorzenia zdrowotne na które cierpi. Wspomniane schorzenia nie stanowią jednak przeszkody w przemieszczaniu się na tyle dotkliwej, że nie jest możliwe dotarcie do siedziby organu I instancji, czy na pocztę, ewentualnie poproszenie o doręczenie pisma domownika, czy znajomego. Sąd podziela także argumentację organu, że wskazywana przez skarżącego awaria samochodu nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu, bowiem nie można uznać, aby powyższa sytuacja zupełnie uniemożliwiała skorzystanie np. z komunikacji publicznej i nadania odwołania w palcówce pocztowej, co zresztą zostało przez skarżącego wykonane tylko z uchybieniem terminu. Twierdzenia skarżącego, że wcześniej, mając 14 dni, nie mógł przygotować i uzyskać niezbędnego materiału dowodowego celem wykorzystania go do złożenia odwołania a nadto, że przypadek losowy w postaci awarii samochodu, spowodował że uchybił terminowemu złożeniu odwołania, niezależnie od tego, że brzmią mało wiarygodnie, to wskazują na niezachowanie przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Skarżący powinien tak rozplanować czynności niezbędne do złożenia odwołania aby dokonać tego w ustawowym terminie o którym został prawidłowo pouczony przez organ w decyzji PINB. W świetle powyższego organ odwoławczy trafnie ocenił, że skarżący w niniejszej sprawie nie dochował należytej staranności i nie wykazał, by uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, tj. z przyczyn od niego niezależnych lub z uwagi na winę lub przyczynienie się innego podmiotu. Brak było więc podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.