VII SA/Wa 1747/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Asesor WSA Elżbieta Granatowska, , Protokolant sekr. sąd. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. M. i H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2022 r. znak KOA 1743/Wo/22 w przedmiocie stwierdzenia przejścia z mocy prawa do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r., znak: KOA 1743/Wo/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "SKO w Warszawie", "organ II instancji") na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania D.M. i H.M. od decyzji Starosty O. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu i instancji. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Starosta O. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] orzekł o przejściu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa gruntu pokrytego wodami płynącymi nieruchomości gruntowej stanowiącej dz. ew. nr [...]oraz dz. ew. nr [...]obręb G., gmina O., pokrytej powierzchniową wodą płynącą - cieku Kanał O. i (występującego również pn. [...] spod A.). Organ I instancji ustalił, że przedmiotowe działki dla których Sąd Rejonowy w G. prowadzi Księgę Wieczystą nr [...], stanowią własność D.M., H.M.a oraz H.C. i w całości są pokryte powierzchniową wodą płynącą. Linia brzegu rzeki Kanał O.i została ustalona decyzją Starosty O. z [...] września 2014 r., nr [...] , która to decyzja stała się ostateczną w dniu 22 października 2014 r. Odwołanie od powyższej decyzji Starosty O. złożyli D. M. i H.M.. W wyniku jego rozpatrzenia SKO w Warszawie decyzją z 27 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzją Starosty O. z [...] września 2014 r., nr [...] , wydaną po przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego została ustalona linia brzegu rzeki Kanał O. i, a więc granica tego cieku z sąsiednimi gruntami. Organ wyjaśnił, że skarżący mogli kwestionować powyższą decyzję w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SKO w Warszawie wskazało ponadto, że skarżący obecnie mogą złożyć wniosek o rozgraniczenie, jednakże nie tamuje to możliwości wydania decyzji na podstawie art. 218 ust. 1 i 2 w związku z art. 211 ust. 2, art. 223 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest prawidłowa, gdyż w omawianym przypadku przeprowadzone zostało postępowanie rozgraniczeniowe, na którym została oparta decyzja z [...] września 2014 r. nr [...] o ustaleniu linii brzegu rzeki Kanał O.i pomiędzy gruntem pokrytym wodą, a gruntem przyległym, a następnie zaskarżona obecnie decyzja, która ma jedynie charakter deklaratoryjny, tj. stwierdza stan, który już nastąpił z mocy prawa zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 223 ust. 2 ww. ustawy, dotychczasowemu właścicielowi gruntu przysługuje odszkodowanie od właściciela wód. Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy skarżący kwestionowali przebieg postępowania rozgraniczeniowego oraz czy nie złożyli wniosku o rozgraniczenie oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga została oddalona. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2022r., znak KOA 1743/Wo/22, utrzymująca w mocy decyzję Starosty O. Nr [...] z dnia [...] marca 2022r., orzekającą o przejściu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa gruntu pokrytego wodami płynącymi nieruchomości gruntowej stanowiącej dz. ew. nr [...]oraz dz. ew. nr [...]obręb G., gmina O., pokrytej powierzchniową wodą płynącą - cieku Kanał O.i (występującego również pn. [...] spod A.). Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 218 ust 2 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017r. ( Dz.U z 2021r., poz.2233 ze zm.), zgodnie z którym przejście do zasobu gruntów ( Skarbu Państwa) pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w ust. 1, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Powyższa norma odnosi się do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi ( art. 218 ust 1). Wyjaśnienia wymaga, że własność wód w prawie wodnym nie pokrywa się z własnością w rozumieniu prawa cywilnego (art. 140 Kodeksu cywilnego), bowiem woda nie jest rzeczą w rozumieniu art. 45 Kodeksu cywilnego. Wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości według zasady: czyją własność stanowią grunty, tego własnością jest woda. W takim przypadku własność gruntu przesądza o własności wody. Natomiast wody płynące są wodami publicznymi i w tym przypadku własność wody przekłada się na własność gruntu pod wodą w granicach określonych liniami brzegów, co wynika z brzmienia art. 212, art. 216 i art. 218 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 211 ust. 1 i 2 Prawa wodnego wody stanowią własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych, zaś prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych, jak i w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 216 ust. 1 i 2 Prawa wodnego, grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi stanowią własność właściciela tych wód, które nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. Gospodarowanie tymi gruntami należy do Wód Polskich (ust. 3). Mając powyższe na względzie wskazać należy, że kwestią zasadniczą w sprawie jest wydanie przez Starostę O. w dniu [...] września 2014r., decyzji Nr [...] , którą na podstawie art. 15 ust 2 pkt 3, art. 15 ust 1, ust 3 i ust 8 oraz art. 15b ustawy Prawo wodne z 18 lipca 2001r., ustalono linię brzegu rzeki Kanał O.i w obrębie G. jednostki ewidencyjnej O. na określonych w decyzji nieruchomościach, na podstawie opracowania sporządzonego w marcu 2013r. przez Warszawskie Przedsiębiorstwo Geodezyjne- geodetę P. J. " projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków gminy O.". Z treści tej decyzji wynika, że działka nr ew. [...]( poprzednio [...]), powstała w wyniku podziału działki nr ew. [...] oraz działka nr ew. [...]– powstała w wyniku podziału działki nr ew. [...]( położone na lewym brzegu rzeki) stanowią grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi rzeki Kanał O.i. Potwierdza to także załącznik graficzny do decyzji nr [...] przedstawiający geodezyjną linie brzegu rzeki Kanał O.i. Decyzja Nr [...] posiadająca walor ostateczności – skarżący nie wnieśli od niej odwołania- w sposób konstytutywny ustaliła linię brzegu rzeki Kanał O.i. W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja konstytutywna, w odróżnieniu od decyzji deklaratoryjnej, może zmieniać zakres praw i obowiązków stron tylko na przyszłość, to jest od daty, gdy stała się ostateczna (por. uchwałę składu 5 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2001 r., OPK 21/2001, ONSA 2002, nr 3, poz. 105), gdzie zauważa się, iż w przypadku kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem bądź prawem wynikającym wprost z ustawy, skutek prawny następuje z datą ustaloną w tej ustawie, a akt administracyjny konkretyzujący przedmiot i skierowany do indywidualnego adresata ma wtedy charakter deklaratoryjny. Natomiast decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie istnienie i zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał wcześniej z mocy przepisów prawnych. Jest to podstawowa cecha różniąca decyzje deklaratoryjne od decyzji konstytutywnych, po których wydaniu następują dopiero skutki prawne, a decyzja administracyjna przekształcająca treść stosunku prawnego nie może, co do zasady, zmienić go z mocą wsteczną. Sąd podziela stanowisko SKO wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja Starosty O. z dnia [...] marca 2022r. Nr [...] orzekająca o przejściu do zasobu Skarbu Państwa gruntu pokrytego śródlądowymi wodami płynącymi ma jedynie charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza stan, który nastąpił z mocy prawa zgodnie z art. 223 ust 1 Prawa wodnego, po uostatecznieniu się decyzji Nr [...] . Z tych względów zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości przeprowadzonego postępowania rozgraniczającego pozostają bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji i skierowane powinny być one wobec decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2014 kształtującej linię brzegu. Również ewentualne wszczęcie przez skarżących procedury rozgraniczeniowej nie ma wpływu na możliwość wydania decyzji na podstawie art. 218 ust 2 Prawa wodnego w aktualnym w dacie jej wydania stanie faktycznym i prawnym dotyczącym działek nr ew. [...]i [...]obręb G. , gmina O.. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a zatem nie mogły odnieść zamierzonego skutku, oraz biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329.), skargę oddalił.