VII SA/Wa 1736/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosław Montowski, Asesor WSA Iwona Ścieszka ( spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 31 maja 2023 r. nr 100/2023 w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (MWINGiK) decyzją z 31 maja 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990, ze zm., dalej: p.g.i.k.), po rozpatrzeniu odwołania K. Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z 4 kwietnia 2023 r. orzekającej o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu wyodrębnienia lokali mieszkalnych i niemieszkalnych w budynku o identyfikatorze [...] położonym przy ul. B. w dzielnicy B. W. MWINGiK wskazał, że w dniu 10 listopada 2022 r. do Prezydenta. W. wpłynął wniosek K. Sp. z o.o. o ujawnienie wyodrębnienia lokali mieszkalnych i niemieszkalnych oraz założenie dla nich kartoteki lokali na podstawie załączonej ugody sądowej sygn. akt [...] z [...] września 2022 r. Ponadto Spółka wniosła o przesłanie 3 egzemplarzy wypisów z kartoteki lokali. Pismem z 28 listopada 2022 r. Prezydent W. poinformował stronę, że załączona do wniosku dokumentacja nie stanowi podstawy do wprowadzenia żądanej zmiany, wobec czego wezwał do dostarczenia zaświadczeń o samodzielności przedmiotowych lokali wraz z rzutami stanowiącymi załącznik do tych zaświadczeń. Ponadto pouczył wnioskodawcę, że w celu uzyskania wypisów z kartoteki lokali należy złożyć odpowiedni wniosek na formularzach określonych w art. 40g p.g.i.k. i rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie wzorów wniosków o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, licencji i Dokumentu Obliczenia Opłaty, a także sposobu wydawania licencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1322). W odpowiedzi na powyższe pismem z 21 grudnia 2022 r. Spółka wskazała, że zgodnie z art. 24 p.g.i.k. ugoda sądowa jest samodzielną podstawą do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Pismem z 24 stycznia 2023 r. Prezydent W. zawiadomił stronę o prowadzonym postępowaniu administracyjnym, wszczętym na jej wniosek w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie, działając na podstawie art. 79a k.p.a. organ wyjaśnił, że zebrany dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie żądanej zmiany w operacie ewidencyjnym, gdyż załączone przez stronę dokumenty do wniosku nie umożliwiają aktualizacji ewidencji w przedmiotowym zakresie, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem wnioskodawcy. W piśmie z 6 stycznia 2023 r. strona podtrzymała wniosek o zmianę danych ewidencyjnych w zakresie ujawnienia wyodrębnienia lokali mieszkalnych i niemieszkalnych w budynku przy ul. B. w dzielnicy B. W. wyjaśniając, że jej argumentację potwierdza szereg wyroków sądowych. Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. Prezydent W. odmówił dokonania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w żądanym zakresie. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję MWINGiK przywołał treść art. 20 ust. 1 p.g.i.k., § 20 oraz § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390, ze zm., dalej: rozporządzenie). Następnie wskazał, że z przywołanych przepisów wynika, że aktualizacja danych dotyczących lokali następuje na podstawie zaświadczenia organu architektoniczno-budowlanego i dokumentacji wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Zadaniem zatem organu I instancji było w niniejszej sprawie zweryfikowanie, czy wnioskodawcy przedłożyli dokumenty wymagane prawem do aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących ujawnienia przedmiotowych lokali. Organ wojewódzki podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się: ugoda sądowa sygn. akt [...] z dnia [...] września 2022 r. o dokonaniu zniesienia współwłasności i ustanowieniu odrębności lokali mieszkalnych i niemieszkalnych pomiędzy G. Sp. z o.o. a K. Sp. z o.o. oraz rzuty kondygnacji budynku z zaznaczonymi lokalami mieszkalnymi i niemieszkalnymi podpisane przez mgr inż. arch. J. R. posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej (nr upr. [..]) i przez mgr inż. arch. D. B. posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej (nr upr. [...]). Jednakże pomimo wezwania przez organ I instancji o dostarczenie przez stronę stosownych zaświadczeń o samodzielności lokali wraz z rzutami stanowiącymi załączniki do tych zaświadczeń, które to zgodnie z ww. § 34 ust. 2 rozporządzenia stanowią podstawę prawną do ujawnienia lokali w ewidencji, skarżący nie dostarczył tych dokumentów. Zatem organ odwoławczy stwierdził, że słusznie Prezydent. W. odmówił żądanej aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Odnosząc się do zarzutów Spółki, organ odwoławczy wskazywał, że przywoływane w odwołaniu wyroki dotyczyły innych przedmiotów żądania opartych o nieobowiązujące już od 31 lipca 2021 r. przepisy prawa materialnego tj. rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm.). Zgodnie z treścią § 71 ust. 1 ww. rozporządzenia, można było dokonać takiej aktualizacji na podstawie dołączonych przez stronę dokumentów tj. ugody sądowej oraz rzutów przedstawiających przedmiotowe lokale sporządzonych przez uprawnionych do tych czynności specjalistów. Jednakże zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa tj. zgodnie z § 34 ust. 2 rozporządzenia, takiej aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali można dokonać jedynie na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali oraz dokumentów opracowanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy. Zatem w obecnie obowiązującym stanie prawnym to właśnie ww. przepis ma jedynie zastosowanie do aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali określonych w § 20 rozporządzenia. Ponadto, jak wskazał MWINGiK, odnośnie do ustalenia samodzielności lokali przepisy w tym zakresie reguluje ustawa o własności lokali, a w szczególności art. 2 tej ustawy. Zatem, zgodnie z tymi przepisami, to starosta/prezydent miasta na prawach powiatu w formie zaświadczenia stwierdza samodzielność lokalu. Wobec powyższego ustawodawca nie przewidział innej formy ustanowienia samodzielności lokalu niż ww. zaświadczenie. Przepis ten jest nadrzędny w zakresie ustanowienia samodzielności lokali w świetle przepisów prawa materialnego odnośnie geodezji i kartografii. Zatem w tym przypadku (odnośnie założenia kartoteki lokalowej) zgodnie z art. 24 ust. 2a i ust 2b p.g.i.k. nie ma zastosowania art. 23 ust. 1 tej ustawy. W związku z tym, organ uznał, że nie można dokonać aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z żądaniem strony na podstawie ugody sądowej (w zakresie założenia kartoteki lokalowej), co jednoznacznie wskazuje, że zarzuty strony są niezasadne. Organ podkreślił również, że wydawanie zaświadczeń o samodzielności lokali należy do zadań Prezydenta W. jako organu administracji architektoniczno-budowlanej z godnie z przepisami prawa budowlanego, które stanowi przedmiot odrębnej sprawy prowadzonej w oparciu o odrębne przepisach prawa. W skardze na decyzję MWINGiK K. Sp. z o.o. argumentowała, że decyzja ta jest bezprawna z uwagi na związanie organu treścią załączonej ugody sądowej. Ustawodawca w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne przewidział, że dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić nie tylko na podstawie dokumentów geodezyjnych, ale także innych dokumentów, z których zmiana wynika. Takim dokumentem, w ocenie skarżącej, niewątpliwie może być sądowe orzeczenie o zniesieniu współwłasności nieruchomości, a także ugoda, którą przewidziano zniesienie współwłasności nieruchomości i jej podział. Skutecznie zawarta ugoda sądowa stanowi tytuł egzekucyjny (art. 777 k.p.c.) i jest wiążąca nie tylko dla stron, lecz również dla organów administracji państwowej (art. 365 k.p.c.). Odmowa więc dokonania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie skutecznie zawartej ugody sądowej narusza art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę MWINGiK wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Z przywołanych przepisów wynika, że sądy administracyjne badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wypada zauważyć, że ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to – zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 p.g.i.k. – system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Stosownie do art. 22 ust. 1 p.g.i.k. ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. W odniesieniu do budynków ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 2 p.g.i.k.), zaś w kwestii lokali – dane związane z ich położeniem, funkcją użytkową oraz powierzchnią użytkową (art. 20 ust. 1 pkt 3 p.g.i.k.). Jak stanowi art. 24 ust. 2a p.g.i.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek. Aktualizacji z urzędu, dokonuje się, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji. Aktualizacji dokonuje się również na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Procedura aktualizacji ma zatem charakter rejestrowy. Przede wszystkim jest to więc wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. Istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie ma przedmiotowy zakres wniosku skarżącej Spółki o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, który dotyczył wyłącznie ujawnienia wyodrębnionych lokali mieszkalnych i niemieszkalnych. Należało w tym zakresie podkreślić, że dane ewidencyjne dotyczące lokalu ustala § 20 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wskazując, że tymi danymi są: 1) identyfikator lokalu; 2) numer porządkowy lokalu w budynku; 3) rodzaj lokalu, z rozróżnieniem na lokale mieszkalne i niemieszkalne; 4) numer kondygnacji, na której znajduje się główne wejście do lokalu; 5) pole powierzchni użytkowej lokalu; 6) pole powierzchni użytkowej pomieszczeń przynależnych do lokalu wynikające z sumy pól pomieszczeń przynależnych; 7) wykaz pomieszczeń przynależnych do lokalu z określeniem ich parametrów: a) rodzaj pomieszczenia, b) identyfikator budynku, jeżeli pomieszczenie przynależne znajduje się w innym budynku niż lokal, c) powierzchnia użytkowa pomieszczenia przynależnego; 8) oznaczenie dokumentu potwierdzającego własność, o ile lokal stanowi odrębny przedmiot własności; 9) numer księgi wieczystej, o ile lokal stanowi odrębny przedmiot własności; 10) adres lokalu, jeżeli został ustalony numer porządkowy budynku, w którym znajduje się lokal; 11) oznaczenie jednostki rejestrowej lokalu, o ile lokal stanowi odrębny przedmiot własności. W myśl § 34 ust. 2 tego rozporządzenia, podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali stanowi zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, i dokumenty opracowane zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy. Przepis ten wszedł w życie 31 lipca 2021 r. wraz z wejściem w życie tego rozporządzenia i znajdował zastosowanie dla rozstrzygnięcia sprawy wywołanej wnioskiem skarżącej Spółki z 10 listopada 2022 r. Złożony przez skarżącą Spółkę wniosek o aktualizację ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Prezydenta W. dotyczył ujawnienia wyodrębnienia lokali mieszkalnych i niemieszkalnych i założenia dla nich kartoteki lokali, wskazując jako podstawę wyodrębnienia ugodę sądową obejmującą zniesienie współwłasności i ustanawiającą odrębną własność [...] lokali. Taki dokument w świetle przywołanego wyżej przepisu § 34 ust. 2 rozporządzenia nie mógł stanowić podstawy do dokonania wnioskowanej czynności. Zauważyć trzeba, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o własności lokali samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu mogą stanowić odrębne nieruchomości. Ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje co do zasady zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy (ust. 1a). Jak stanowi art. 2 ust. 1c ww. ustawy, odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogą stanowić co najwyżej dwa samodzielne lokale mieszkalne. Ograniczenie to nie ma zastosowania do budynków, które zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed dniem 11 lipca 2003 r. Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest zaś wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. (art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali) Kluczowego znaczenia dla rozpoznania przedstawionej sprawy nabiera treść art. 2 ust. 3 tej ustawy, w myśl którego spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1a-2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia. Uwzględniając jednoznaczną treść tego przepisu w powiązaniu z § 34 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, należy przyjąć, że skoro w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca zdecydował na ustalenie jednego dokumentu, który w jednolitej formie (zaświadczenia) może stać się podstawą do dokonania zmian w ewidencji gruntów w zakresie wyodrębnienia lokali mieszkalnych i niemieszkalnych, to nie sposób przyjąć, by żądanej aktualizacji danych rejestrowych można było dokonać na podstawie innych aktów. W tym zakresie nieadekwatne pozostają przywoływane przez skarżącą Spółkę wyroki sądów administracyjnych, zostały one wydane w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 pow. ustawy.