VII SA/Wa 1688/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2022 r. sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz G. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi G. J. ( dalej: "skarżący") jest postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska ( dalej: "Minister" , "organ odwoławczy") z [...] czerwca 2021r., znak: [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, wydane w następujących okolicznościach sprawy: Pismem z [...] maja 2021r. znak: [...], Wójt Gminy S. zwrócił się do Dyrektora Słowińskiego Parku Narodowego, dalej zamiennie "Dyrektor Parku" z prośbą o uzgodnienie projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku rekreacji indywidualnej na terenie działki nr [...] na obszarze otuliny Słowińskiego Parku Narodowego. Postanowieniem z [...]maja 2021r. znak: [...], Dyrektor Parku odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy. Na powyższe postanowienie za pośrednictwem Dyrektora [...] Parku Narodowego, zażalenie do Ministra Klimatu i Środowiska wniósł inwestor G. J.i (data wpływu zażalenia do organu [...]czerwca 2021r.). Pismem z [...] czerwca 2021r. Dyrektor Parku przekazał Ministrowi Klimatu i Środowiska dokumentację w sprawie. Postanowieniem wskazanym na wstępie z [...] czerwca 2021r. na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po zapoznaniu się z ww. zażaleniem skarżącego, Minister Klimatu i Środowiska stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że termin do wniesienia zażalenia na postanowienie, zgodnie z art. 141 § 2 w związku z art. 126 § 1 k.p.a wynosi 7 dni i rozpoczął w niniejszej sprawie bieg w dniu 29 maja 2021r., czyli następującym po dniu [...] maja 2021r., w którym doręczone zostało postanowienie inwestorowi. Powyższe ustalono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy oraz załączonego wyciągu dotyczącego śledzenia nadanej przesyłki. Zażalenie zostało wniesione w dniu 7 czerwca 2021r. (dostarczone osobiście do organu I instancji ), tj. po upływie 7-dniowego terminu. Minister podkreślił, że dzień 4 czerwca 2021 r. był bowiem ostatnim dniem do wniesienia zażalenia. Dzień ten był dniem roboczym. W związku z tym stwierdził, że wniesienie zażalenia po tym terminie stało się bezskuteczne. W dalszej części uzasadnienia Minister podał, że obowiązek ścisłego przestrzegania terminów w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym) wynika, z potrzeby zapewnienia pewności i trwałości stosunków w obszarze regulowanym przez prawo administracyjne. Podkreślił, że warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu dokonania tej czynności. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie od kwestionowanego postanowienia zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W przypadku uchybienia określonemu terminowi, organ odwoławczy jest obowiązany do stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu. Uchybienie ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na stwierdzony stan faktyczny i prawny Minister stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącego na wskazane wyżej postanowienie organu I instancji z [...] maja 2021r. Skargę do Sądu na opisane powyżej postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z [...] czerwca 2021r. wniósł G. J.wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dniu [...]czerwca 2021r. udał się osobiście do siedziby [...] Parku Narodowego, dalej SPN aby dostarczyć zażalenie na przedmiotowe postanowienie Dyrektora Słowińskiego Parku Narodowego. Niestety siedziba SPN była zamknięta, gdyż cała administracja miała wolne za inne ustawowe święto (prawdopodobnie za 1 maja). Dlatego też zażalenie złożył następnego dnia roboczego tj. poniedziałek 7 czerwca 2021r. Jednocześnie skarżący poinformował, że nie miał możliwości nadania zażalenia pocztą, gdyż o 7.30 w miejscowości Smołdzino była ona zamknięta. Z uwagi na swój stan zdrowia powrócił do miejscowości w której zamieszkuje Gardna Wielka w której nie ma urzędu pocztowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia Ministra z dnia 24 czerwca 2021 r., przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zaznaczyć jednak należy, że ocena ta, nie wynika z podzielenia przez Sąd argumentacji zawartej w skardze. W rozpoznawanej sprawie, organ winien zastosować art.15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 poz. 2095, dalej "ustawa COVID-19" lub "ustawa o szczególnych rozwiązaniach"). Stosownie do treści art.15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie zaś z art. 15zzzzzn2 ust. 2 powoływanej ustawy, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W tym stanie rzeczy należy mieć na względzie, że wynikający z art. 58 § 2 k.p.a., 7- dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu zmodyfikowany został na mocy art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID – 19. Szczególny 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu wprowadzono na czas obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został wprowadzony zaś od dnia 20 marca 2020 r. Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. 2020 poz. 491) ogłoszonego w związku z COVID-19 i nie został dotychczas odwołany. Art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dodany został natomiast na mocy ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 2255), która weszła w życie w dniu [...]grudnia 2020 r., niewątpliwie więc miała zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ odwoławczy, całkowicie pominął omawiany przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Tymczasem okoliczności sprawy wskazują, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19. Doszło bowiem do uchybienia terminu, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie skarżącemu ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w powołanym przepisie. W myśl art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia ustnie. Opisany w art. 141 § 2 k.p.a. termin na złożenie zażalenia należy uznać za termin, o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19. Organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego zażalenia w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2021 r., w związku z wniesieniem przez skarżącego zażalenia na postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...]maja 2021 r., zatem w dacie wydawania obu ww. postanowień obowiązywał już w Polsce stanu epidemii. Stan ten (poprzedzony stanem zagrożenia epidemicznego) obowiązuje od dnia [...] marca 2020 r., czyli od dnia wejścia życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Z brzmienia przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19 wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1032/21, wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 715/21, wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 366/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający w sprawie stwierdza, że obowiązkiem Ministra, było podjęcie dodatkowych czynności przewidzianych w powołanej regulacji. Po stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia zażalenia organ drugiej instancji powinien był zawiadomić skarżącego o uchybieniu terminu (zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19) i wyznaczyć mu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2 ww. przepisu). Organ odwoławczy zaniechał jednak w niniejszej sprawie wypełnienia powyższego obowiązku i nie wystosował do skarżącego wskazanego zawiadomienia, natomiast stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia wyłącznie w oparciu o regulację kodeksową, z pominięciem unormowań szczególnych zawartych w ustawie o COVID-19, co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu brak zastosowania regulacji art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 przez organ odwoławczy i przedwczesne wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia narusza nie tylko te przepisy, ale i podstawowe zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, jak zasada prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a. (zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, tj. art. 8 § 1 k.p.a. (według którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania) oraz zasada informowania stron, tj. art. 9 k.p.a. (zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek). W ponownie prowadzonym postępowaniu WINB weźmie pod uwagę wyżej przedstawioną ocenę prawną Sądu, w szczególności uwzględni powołaną regulację wynikającą z art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.