VII SA/Wa 1626/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Mirosław Montowski, Asesor WSA Katarzyna Tomiło-Nawrocka (spr.), Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Rektor Politechniki [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...]o skreśleniu A.W.D. z listy studentów. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Z dokumentacji przebiegu studiów A.W.D. (dalej: "skarżąca") wynika, że zaczęła ona studia stacjonarne, pierwszego stopnia, profil ogólnoakademicki, prowadzone w języku polskim, na Wydziale Mechanicznym Technologicznym Politechniki [...]na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji w semestrze zimowym roku akademickiego 2016/2017. W toku studiów skarżąca złożyła do Prodziekana ds. Kształcenia i Organizacji Studentów Wydziału Inżynierii Produkcji Politechniki [...] (dalej: "Prodziekan") wniosek o indywidualny tok nauczania w roku akademickim 2018/2019 oraz 2019/2020 w semestrze V, VI i VII, uzasadniając ciężką sytuacją życiową. Prodziekan przychylił się do wniosku skarżącej. Następnie w dniu 20 listopada 2018 r. skarżąca zwróciła się do Prodziekana z podaniem o wypisanie z przedmiotów Eksploatacja i bezpieczeństwo maszyn semestr 5, Podstawy automatyki semestr 5 oraz Podstawy konstrukcji maszyn 1 semestr 3. Jednocześnie zadeklarowała, że brakujące punkty ECTS uzupełni w kolejnym semestrze. Prodziekan wyraził zgodę na wypisanie z powyższych przedmiotów w semestrze 2018Z. Kolejno podaniem z dnia 13 listopada 2019 r. skarżąca wniosła o wykreślenie z Indywidualnego Toku Studiów przedmiotów, które nie przydadzą się jej na specjalności Zarządzanie Systemami Informatycznymi, uzyskując na to zgodę opiekuna IPS. Dziekan Wydziału Inżynierii Produkcji decyzją z dnia [...]września 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 K.p.a. oraz § 26 ust. 3 pkt 1 Regulaminu studiów w Politechnice [...], skreślił skarżącą z listy studentów szóstego semestru studiów stacjonarnych, pierwszego stopnia, profil ogólnoakademicki, Wydział Inżynierii Produkcji, Zarządzanie i Inżynieria Produkcji z powodu stwierdzenia braków postępów w nauce. Na mocy decyzji Rektora Politechniki [...] (dalej: "Rektor" lub "organ") z dnia [...]sierpnia 2020 r., nr [...]wznowiła studia siódmego semestru. Spełniła w wyznaczonym terminie warunki wznowienia, określone w karcie wznowienia, tj. uzyskała pozytywne oceny z przedmiotów uzupełniających, zgodnie z Regulaminem studiów oraz wniosła opłatę wznowieniową określoną decyzją Rektora, a także wniosła opłatę za zajęcia odbywane przed wznowieniem określonych decyzja Rektora. W dniu [...]marca 2022 r. Rektor wydał decyzję nr [...], zgodnie z którą skarżąca została skreślona z listy studentów siódmego semestru studiów stacjonarnych, pierwszego stopnia na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji z powodu braku postępów w nauce. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższą decyzją, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prodziekan sporządził na podaniu pisemną adnotację, stwierdzając, że odmawia ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż załączona dokumentacja nie wnosi nowych informacji do sprawy. W wyniku rozpoznania odwołania, Rektor decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. uchylił w całości powyższą decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów, z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. Skarżąca 12 grudnia 2022 r. przesłała podanie o uznanie przedmiotu Projektowanie stron internetowych 2 ECTS w semestrze 6. Prodziekan wyraził zgodę na uznanie powyższego przedmiotu i tym samym koszyk Przedmiotów obieralnych informatycznych został wypełniony. Rektor decyzją z dnia [...]grudnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85, dalej: "ustawa") w zw. z art. 104 § 1 K.p.a. oraz § 33 ust. 2 pkt 2, ust. 5 i ust. 8 Regulaminu studiów w Politechnice [...], stanowiącego załącznik do uchwały nr [...]Senatu Politechniki [...]z dnia [...]czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Politechnice [...] (dalej: "Regulamin") skreślił skarżącą z listy studentów siódmego semestru, studiów stacjonarnych, pierwszego stopnia, profil ogólnoakademicki, Zarządzanie i Inżynieria Produkcji, Wydział Mechaniczny Technologiczny Politechniki [...], z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce. W uzasadnieniu decyzji Rektor przedstawił stan faktyczny sprawy, jednocześnie wyjaśniając, że z 7 semestralnego programu studiów skarżąca zaliczyła 2 semestry. W toku studiów nie uzyskała zaliczenia łącznie z 5 przedmiotów: Podstawy konstrukcji maszyn 1, Praca dyplomowa inżynierska, Eksploatacja i bezpieczeństwo maszyn semestr 5, Podstawy automatyki semestr 5, Przedmiot obieralny technik wytwarzania 2 ECTS semestr 5. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższą decyzją organu, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na powyższy wniosek skarżącej, Prodziekan złożył wyjaśnienia dotyczące rozliczenia programu studiów, z których wynika, że do zrealizowania pełnego programu studiów konieczne jest uzyskanie wymaganych 195 ETCS oraz złożenie pracy dyplomowej za 15 punktów ETCS. Skarżącej natomiast brakuje 17 punktów, gdyż część zrealizowanych przez nią przedmiotów uznana została jako ponadprogramowe. Rektor opisaną na wstępie decyzją z dnia [...]lutego 2023 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]grudnia 2022 r. W jego ocenie uzasadnienie decyzji z dnia [...]grudnia 2022 r. jest kompletne i w pełni przedstawia ustalenia stanu faktycznego. Po przeanalizowaniu dokumentacji przebiegu studiów skarżącej, Rektor stwierdził, że pomimo uzyskania łącznie 201 punktów ECTS to ostatecznie nie zrealizowała efektów uczenia się na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji na specjalności Informatyczne Systemy Zarządzania. Przedmioty: "Komputerowe projektowanie opakowań" 5 ECTS, "Procesy wydawnicze i prawo autorskie" 4 ECTS, "Współczesne zarządzanie dla inżynierów i naukowców" 3 ECTS, nie spełniają efektów uczenia się na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji. Do przedmiotów ponad programowych zaliczony został również Rynek bankowo - ubezpieczeniowy" 3 ECTS. Łączna liczba punktów za przedmioty ponad programowe wynosi 15 ECTS. Do zrealizowania ramowego programu studiów skarżącej brakuje: 17 ECTS z następujących przedmiotów: "Podstawy konstrukcji maszyn 7" za 5 punktów ECTS, "Eksploatacja i bezpieczeństwo maszyn" za 5 punktów ECTS, "Podstawy automatyki" za 5 punktów ECTS, "Przedmiot obieralny technik wytwarzania" za 2 punkty ECTS oraz złożenia Pracy dyplomowej inżynierskiej za 15 ECTS. Powyższe fakty, zdaniem Rektora, potwierdzają brak postępów w nauce w związku z niewypełnieniem przez wnioskującą wymogów określonych w programie studiów przed złożeniem pracy dyplomowej na ostatnim semestrze studiowania, zgodnie z § 33 ust. 5 Regulaminu. Odnosząc się zaś do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że skarżąca otrzymywała rejestrację na kolejne semestry, ponieważ w każdym semestrze spełniła minimalne wymagania punktowe do rejestracji na kolejny semestr. Z przebiegu studiów natomiast faktycznie wynika, że skarżąca studiowała dziewięć semestrów studiowania, czyli wykorzystała już dwa semestry ponad nominalny czas trwania studiów, o których mowa w § 22 ust. 2 Regulaminu. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższą decyzją Rektora, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej prośby i możliwość przywrócenia na studia na obronę pracy inżynierskiej i zatwierdzenie uzyskania pełnego absolutorium, z uwagi na uzyskanie 210 punktów ECTS. Rektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2023 r. wskazała, że Wydział Politechniki [...]nie sprawdził szczegółowo, których przedmiotów nie zrealizowała według programu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 ustawy), zaś katalog przypadków, których zaistnienie powoduje możliwość podjęcia fakultatywnej decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, określony w art. 108 ust. 2 ustawy, obejmuje m.in.: stwierdzenie braku postępów w nauce. Powołany przepis art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji administracyjnych. Powieleniem wskazanej regulacji na gruncie Regulaminu studiów w Politechnice Warszawskiej jest § 33 ust. 2 pkt 2 oraz § 4 ust. 2 zd. 1 Regulaminu studiów. Stosownie do § 33 ust. 2 pkt 2 Regulaminu, Rektor może wydać decyzję administracyjną o skreśleniu z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Według zaś § 4 ust. 2 zd. 1 Regulaminu decyzje administracyjne, w indywidualnych sprawach studentów, określonych w ustawie, wydaje Rektor. W odniesieniu do decyzji o skreśleniu z listy studentów o której mowa w art. 108 ust. 2 ustawy, w piśmiennictwie i judykaturze jednolicie przejmuje się, że podejmowana ona jest w ramach uznania administracyjnego ze względu na wyrażoną w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasadę autonomii uczelni i konieczność uwzględnienia różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych i tym samym przemawiają za odstąpieniem od skreślenia go z listy studentów. Wskazana regulacja pozostawia decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn w nim wskazanych, swobodnemu uznaniu organu, wydanie decyzji o charakterze uznaniowym wiąże się z obowiązkiem organu zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, zaś sam wybór sposobu rozstrzygnięcia nie może być arbitralny, ale powinien wynikać z kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych, a zwłaszcza wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu studenta (zob. J. M. Zieliński [w:] H. Izdebski, J. M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2023, art. 108 i cyt. tam poglądy z orzecznictwa). W ocenie Sądu, w tej sprawie nie można organom zarzucić tego, że zadaniu temu nie sprostały. Zdaniem Sądu, organy wydanymi przez siebie rozstrzygnięciami nie naruszyły prawa w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a., co nakazywałoby rozpoznawaną skargę uwzględnić. Sądowa kontrola aktów wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając akt o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK1981/14). Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że działając w ramach uznania administracyjnego organ nie przestaje być związany podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasadę prawdy materialnej (obiektywnej) – obligującą organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Wiąże się z tym następnie wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest tym samym uchylanie się przez organ od oceny i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organy miały podstawy by uznać, że zaktualizowała przesłanka skreślenia skarżącej z listy studentów, z uwagi na brak postępów w nauce. Wskazać należy, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawiera definicji pojęcia "braków postępów w nauce". W doktrynie podkreśla się, że niemożliwe jest opracowanie uniwersalnej listy przypadków dających się zakwalifikować jako brak postępów w nauce (lub pojęcia pokrewne). Przesłanka ta obejmuje bardzo wiele sytuacji faktycznych, z których każdą należałoby analizować oddzielnie, a dla jej oceny można jedynie pomocniczo stosować inne instrumenty, jak np. terminy dokonywania postępów. Niedookreśloność przepisów nie daje jednak podstaw do uznania, że postęp może być oceniany zupełnie dowolnie, w oderwaniu od uwarunkowań systemowych i celowościowych, a także od ugruntowanych zwyczajów badania postępu w systemie szkolnictwa wyższego i nauki (por. Ł. K., O przesłance postępu w szkolnictwie wyższym i nauce, Opublikowano: PiP 2021/6/115-125). Z § 33 ust. 5 Regulaminu studiów wynika, że brak postępów studenta w nauce stwierdza się w przypadku nieuzyskania przez studenta w określonym terminie rejestracji na następny etap studiów lub niewypełnienia wymogów określonych w programie studiów przed złożeniem pracy dyplomowej w ostatnim semestrze studiowania. W niniejszej sprawie sytuacja taka wystąpiła, bowiem skarżąca nie wypełniła wymogów określonych w programie studiów przed złożeniem pracy dyplomowej. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni. W myśl art. 107 ust. 2 student jest obowiązany w szczególności do: 1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów; 2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów. Obowiązki te znajdują odzwierciedlenie w Regulaminie, który w § 37 ust. 1 pkt 1 wskazuje, że obowiązkiem studenta jest postępowanie zgodnie z treścią złożonego ślubowania oraz przestrzeganie przepisów wewnętrznych aktów prawnych uczelni. W szczególności student ma obowiązek studiowania zgodnie z programem studiów i planem zajęć, w szczególności uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych, uzyskiwanych zaliczeń przedmiotów i składania egzaminów, odbywania praktyk i realizowania innych zadań wynikających z programów studiów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że do dnia wydania decyzji o skreśleniu skarżącej ze studiów, nie przedstawiła ona dokumentacji potwierdzającej uzyskanie efektów uczenia się z przedmiotów z ramowego programu, tj.: Podstawy konstrukcji maszyn I, Eksploatacja i bezpieczeństwo maszyn, Podstawy automatyki. Nie zrealizowała ona także punktów ETCS z grupy Przedmiotów obieralnych technik wytwarzania i nie złożyła pracy dyplomowej inżynierskiej. Co za tym idzie nie zrealizowała ona wszystkich przedmiotów objętych programem studiów. Wobec tego stwierdzić należy, że organ orzekający w sprawie prawidłowo stwierdził, iż pomimo uzyskania łącznie 201 punktów ECTS, to ostatecznie nie zrealizowała ona efektów uczenia się na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji na specjalności Informatyczne Systemy Zarządzania. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ znajdują odzwierciedlenie w Karcie Przebiegu Studiów skarżącej. Przedmioty: "Rynek bankowo - ubezpieczeniowy" 3 ECTS, "Komputerowe projektowanie opakowań" 5 ECTS, "Procesy wydawnicze i prawo autorskie" 4 ECTS, "Współczesne zarządzanie dla inżynierów i naukowców" 3 ECTS, nie spełniają efektów uczenia się na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji. Łączna liczba punktów za przedmioty ponadprogramowe wynosi 15 ECTS. Powyższe okoliczności potwierdzają brak postępów w nauce w związku z niewypełnieniem przez skarżącą wymogów określonych w programie studiów przed złożeniem pracy dyplomowej na ostatnim semestrze studiowania. Wobec powyższego Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia prawa w sposób opisany w skardze, jak i przeprowadzona z urzędu weryfikacja legalności decyzji w jej całokształcie nie doprowadziła do stwierdzenia tego rodzaju jej wadliwości, które nakazywałby skargę uwzględnić. Organy rozważyły wszystkie istotne okoliczności sprawy i wyczerpująco uzasadniły swoje stanowisko. Interes publiczny wymaga, aby naukę na kolejnym etapie studiów kontynuowały osoby, które opanowały wymagany materiał w co najmniej minimalnym stopniu. Prezentowanie przez studentów odpowiedniego poziomu opanowania materiału objętego programem studiów niewątpliwie przekłada się na renomę, wartość niematerialną dyplomu ukończenia studiów danej uczelni oraz pozycję rynkową jej absolwentów. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.