VII SA/Wa 1625/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na lokalizację zjazdu indywidualnego z drogi krajowej postanawia: odmówić K. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek [...] o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała w nim, że gospodarstwo domowe prowadzi z matką. Jest studentką. Otrzymuje rentę po zmarłym ojcu. Razem z matką utrzymują się z dochodu w wysokości 3 851 zł, z czego 1051 zł. to renta wnioskodawczyni. Posiada cztery nieruchomości rolne o łącznej pow. 40 ar i dwie we współwłasności (25% udziału) o łącznej pow. 1,22 ha. oraz 1/6 udziału w dwóch nieruchomościach o łącznej pow. 12 ar. Posiada we współwłasności samochód osobowy ford o wartości 6 000 zł. Nie wskazała posiadania innego majątku. Wskazała, że posiada pożyczkę w wysokości 1050 zł., koszty utrzymania domu to 800 zł., rachunki i żywność to koszt 1 500 zł., leki 200 zł. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Rozpoznając złożony przez [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż zdaniem orzekającego wnioskodawczyni posiada środki na opłacenie skargi sadowej. Stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni jest osobą na tyle ubogą, że jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego. Wnioskodawczyni posiada razem z matką prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe stały dochód. Posiada kilka działek, które jeżeli nie przynoszą dochodów, to mogą zostać wykorzystane do uzyskania dochodu np. poprzez ich dzierżawę, lub stanowić podstawę do zabezpieczenia pożyczki na opłacenie kosztów sądowych. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Nieruchomością rolną można rozporządzać w sposób przynoszący dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12). Tego typu majątek może też być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jako forma dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Wnioskodawca powinien zatem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Należy również nadmienić, że wnioskodawczyni wskazała, ze posiada pożyczkę, której rata wynosi 1050 zł. Wskazać należy, że prywatnoprawne pożyczki nie mogą mieć pierwszeństwa w zaspokajaniu przed należnościami publicznoprawnymi do których zaliczają się koszty sądowe. Zwolnienie z kosztów sadowych oznaczało by w takim przypadku, że w sposób pośredni finansowane byłyby prywatne zobowiązania stron. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawczyni nie można zaliczyć do osób ubogich, tym samym uznano, że możliwości płatnicze wnioskodawczyni wystarczają na samodzielne poniesienie kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.