VII SA/Wa 1622/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Samorządu Mieszkańców Miasta C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Samorządowi Mieszkańców Miasta C. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

Samorząd Mieszkańców Miasta C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2021 r. znak: [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] umarzająca wszczęte na wniosek Samorządu Mieszkańców Miasta C. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] października 2017 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest posiadanie przez skarżącego zdolności sądowej. Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: p.p.s.a., zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona mają osoby fizyczne, osoby prawne, organy administracji publicznej, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej. Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez Samorząd Mieszkańców Miasta C. Jak wynika ze statutu Samorządu Mieszkańców Miasta C., załączonego przy piśmie z dnia 23 sierpnia 2021 r., skarżący Samorząd Mieszkańców jest jednostką pomocniczą Miasta i Gminy C., działającą na podstawie ww. Statutu, uchwały Rady Miejskiej w C. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w sprawie Statutu Gminy C. oraz przepisów o samorządzie gminnym. Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 599), dalej: u.s.g. stanowi, że gmina może tworzyć jednostki pomocnicze. Tworzy je rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy (art. 5 ust. 2 u.s.g.). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Samorząd Mieszkańców Miasta C., pozostając jednostką pomocniczą Miasta i Gminy C., nie posiada zdolności sądowej, przez co nie może występować samodzielnie w charakterze strony postępowania sądowoadministracyjnego. Uwzględniając jego organizacyjny i prawny charakter, Samorząd Mieszkańców nie mieści się w żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w art. 25 p.p.s.a. Przy braku wyraźnego przepisu prawa skarżący jako jednostka pomocnicza samorządu terytorialnego i część struktury jaką jest Gmina C. nie może być samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa administracyjnego. Sąd podziela przyjmowane w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym jednostka pomocnicza gminy wykonuje zadania gminy jej powierzone i działa w ramach podmiotowości prawnej gminy. Same jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym. Samodzielnie – we własnym imieniu i we własnym interesie, jednostki pomocnicze nie mogą skutecznie inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego i nie mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony tego postępowania, jak też nie mogą ze względu na swój status brać udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako jego strona (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2012 r. sygn. II OZ 1107/12). Tenże pogląd podzielany jest również w piśmiennictwie (por. M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2016, komentarz do art. 25, uwaga 18). Brak zdolności prawnej w postępowaniu administracyjnym i brak zdolności sądowej określonego podmiotu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przekładający się na nieposiadanie przez ten podmiot zdolności procesowej ma charakter obiektywny i pozostaje niezależny od sposobu oceny tejże zdolności przez organ administracji publicznej, toteż rozpatrzenie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją odwołania złożonego przez skarżącego od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nie powoduje, że zaskarżony akt może podlegać kontroli sądowej. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.