VII SA/Wa 1594/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić J. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

[...] w skardze wniesionej na decyzję Ministra Finansów zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści wniosku złożonego następnie na urzędowym formularzu skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, posiada dom o powierzchni 110 m2 na działce o powierzchni 536 m2 oraz oszczędności w kwocie 11.000 zł. Skarżący oświadczył, że utrzymują się wraz z żoną z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącego oraz z emerytury żony - w łącznej wysokości 4.160 zł netto miesięcznie. [...] podniósł, że łączny koszt utrzymania miesięcznego wynosi około 2.600 zł. Skarżący jako planowane wydatki wskazał koszt nagrobków dla zmarłych rodziców – 8.000 zł oraz koszty dokończenia budowy garażu – 7.000 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdował się w takiej sytuacji. Jak wynika z wniosku, [...] utrzymuje się wraz z żoną z dochodów w łącznej wysokości 4.160 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie 11.000 zł. Zauważyć trzeba, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie należny jest w wysokości 200 zł, natomiast wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania wynosiłaby 100 zł (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi). W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa pozwala skarżącemu na poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Poniesienie tych kosztów umożliwiają skarżącemu w szczególności posiadane oszczędności, brak jest zatem podstaw do przyznania prawa pomocy. Oceny tej nie zmienia argument odnoszący się do wydatków związanych z planowanym zakupem nagrobków dla zmarłych rodziców oraz dokończeniem budowy garażu. Przy ocenianiu zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy bierze się pod uwagę jedynie aktualną sytuację finansową strony, a ta nie uzasadnia uwzględnienia wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 kwietnia 2012 r. sygn. II FZ 97/11 LEX nr 1081481, z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. II FZ 470/12 LEX nr 1240493). Ponadto tego rodzaju wydatki nie stanowią wydatków niezbędnych do zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb wnioskodawcy i rodziny, a więc nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.