VII SA/Wa 1501/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2019 r. sprawy ze skargi H.G. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2017 r., znak [...]

Główny Inspektor Sanitarny (GIS) decyzją z [...] kwietnia 2018 r. - [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 2, w zw. z art 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 37 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1261 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. G. - utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] lutego 2018 r. [...] stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] września 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] czerwca 2005 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni nadgarstka. Organ II instancji wskazał, że dołączone dowody tj. dwie historie choroby z 15 października 2001 r., 2 lipca 2003 r. oraz zaświadczenie z KRUS o ubezpieczeniu i wydłużonym okresie pracy do 5 listopada 2003 r. (pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] lipca 2015 r.) mogą stanowić podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jednak upływ terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a., stanowi negatywną przesłankę do uchylenia tej decyzji. Organ dodał, że termin od którego biegnie 5 okres to dzień doręczenia lub ogłoszenia decyzji, a w tej sprawie decyzję z [...] września 2005 r. doręczono skarżącej 8 września 2005 r. Następnie wyjaśnił, że zawarty w art. 146 § 1 k.p.a. termin pięcioletni ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje, iż decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa. Biegu tego terminu nie przerywa czynność procesowa, nie może być przywrócony, a jego upływ organ zobligowany jest uwzględnić z urzędu. Prowadzenie postępowania po upływie okresu z art. 146 § 1 k.p.a. naruszałoby zasadę trwałości decyzji. Ponadto organ zaznaczył, że w przypadku gdy stwierdzi, że postępowanie dotknięte było kwalifikowaną wadą z art. 145 § 1, art. 145a lub 145b k.p.a., ale okoliczności wymienione w art. 146 k.p.a. - uniemożliwiają uchylenie decyzji, to wydaje decyzję, w której stwierdza, że została ona wydana z naruszeniem prawa. GIS podkreślił przy tym, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa może nastąpić wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania co do podstaw wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy, otwierając drogę do wystąpienia o odszkodowanie. Zakaz uchylania decyzji w ww. przypadku, nie oznacza jednak akceptowania stanu występującego w takich postępowaniach Mając na uwadze powyższe GIS podzielił stanowisko organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję złożyła H. G., wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej, wniosek z 15 stycznia 2018 r. o ponowne rozpoznanie choroby zawodowej został złożony przed upływem 10 lat od doręczenia jej zaskarżonej decyzji, co potwierdza zpo z 8 września 2005 r, a więc termin 10 lat upłynął 8 września 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Poddaną kontroli Sądu decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Główny Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] lutego 2018 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] września 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] czerwca 2005 r. stwierdzającej brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, to jest przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni nadgarstka. Kontrolowane decyzje zapadły w postępowaniu wznowieniowym, zaznaczyć zatem przede wszystkim trzeba, że jest to nadzwyczajny tryb postępowania, w toku którego można wyróżnić trzy stadia: 1) stadium wszczęcia postępowania, 2) stadium rozpoznania, 3) stadium rozstrzygnięcia. W początkowym stadium postępowania rolą organu jest wyłącznie zbadanie, czy podanie złożyła strona postępowania, czy zostały spełnione wymogi formalne podania, przy zastosowaniu przepisów o podaniach i konsekwencjach braków oraz to, czy został zachowany termin do złożenia żądania (art. 148 § 1 i 2 k.p.a.). Wyłącznie ustalenia pozytywne w powyższym zakresie dają podstawę do wydania: 1) postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do podstaw wznowienia (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.), a następnie w razie ustalenia wystąpienia jednej z takich podstaw, do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną; a w przypadku przesłanek negatywnych 2) postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w przypadku ustalenia niedopuszczalności wznowienia postępowania lub uchybienia terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, System prawa administracyjnego. Prawo procesowe administracyjne, t. 9, Warszawa 2010, s. 258-259). (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 7 stycznia 2016 r. II SA/Wr 605/15,.orzeczenia.nsa.gov.pl) Złożenie podania nie wszczyna zatem automatycznie postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną, której celem jest - jak wskazano wyżej - ustalenie czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości złożenia wniosku. Natomiast to, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły jest dokonaniem oceny merytorycznej, a nie formalnej poprawności wniosku (wyrok WSA w Olsztynie z 13 lutego 2014 r., II SA/Ol 1143/13, publ: LEX nr 1429648; wyrok WSA we Wrocławiu z 7 stycznia 2016 r. II SA/Wr 605/15, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, z taką ścisłością, która pozwoli organowi jednoznacznie ustalić, że jej podanie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Powyższe nie zwalnia jednak organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Obowiązek badania, czy wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w terminie, spoczywa zatem na organach obu instancji. W kontekście przedstawionej argumentacji stwierdzić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie takie okoliczności w ogóle nie zostały wyjaśnione, a w szczególności organy nie zbadały, czy skarżąca zachowała termin - o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. - do złożenia podania. Organy nie mogły zatem przejść do fazy merytorycznego rozpoznania sprawy, to jest badania, czy wymieniona w podaniu przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w istocie stanowiła podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej, a w związku z upływem terminu wymienionego w art. 146 § 1 k.p.a. należało stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa. Postępowanie zostało zatem przeprowadzone z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w. zw. art. 149 § 1 i 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle przedstawionych rozważań, już tylko na marginesie Sąd wskazuje, że organy nie przedstawiły również w uzasadnieniu decyzji żadnego stanowiska, własnych ustaleń odnośnie podstaw pozwalających przyjąć, że przedstawione przez skarżącą dowody: dwie historie choroby z 15 października 2001 r. i 2 lipca 2003 r. oraz zaświadczenie z KRUS o ubezpieczeniu i wydłużonym okresie pracy do 5 listopada 2003 r. (pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] lipca 2015 r.), stanowiły przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie zatem w pierwszej kolejności rzetelne zbadanie, czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania, w tym czy skarżąca zachowała ustawowy termin do złożenia podania. Dopiero po ich pozytywnym ustaleniu, organy przejdą do merytorycznej oceny wskazanych przez wnioskodawczynię podstaw wznowienia i przedstawią swoje stanowisko w uzasadnieniu spełniającym wymogi, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. W przeciwnym wypadku sprawę winno zakończyć postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy ocenie, czy skarżąca zachowała termin do złożenia podania organy będą miały na uwadze, że postanowieniem z [...] października 2017r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną. Postanowienie to utrzymał w mocy Główny inspektor Sanitarny postanowieniem z [...] grudnia 2017r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wniosek o wznowienie postepowania nosi datę 15 stycznia 2015r. i został ponowiony 12 lutego 2015r., jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (jako przesłankę stanowiącą podstawę do wznowienia postepowania wskazano art. 145 a k.p.a.). Zarówno we wniosku o wznowienie postępowania z 15 stycznia 2015r., jak i 12 lutego 2012r. skarżąca wskazuje na nowe dowody tj. dwie historie choroby (z 15.10.01. i 02.07.03 oraz zaświadczenie z KRUS. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z 17 stycznia 2017r. w sprawie sygn. akt. II SA/Lu 785/16. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ja decyzję..