VII SA/Wa 1498/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego Wojska Polskiego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

[...] w dniu 27 lipca 2017 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie sygn. VII SA/Wa 1498/17. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego) lub w zakresie częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 ustawy prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. [...] w dniu 27 lipca 2017 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata – a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć jednak trzeba, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy [...] nie ma zatem obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie. W takiej sytuacji rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zawartego w formularzu złożonym w dniu 27 lipca 2017 r., jest więc zbędne. To zaś prowadzić musi do umorzenia w tym zakresie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 249a ustawy, zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wniosek skarżącego podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona oraz dwoje pełnoletnich dzieci. Skarżący posiada dom o powierzchni 400 m2 o wartości 900.000 zł, samochód [...] (rok produkcji 2007). [...] oświadczył, że nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów, nie pobiera zasiłków. Wskazał, że rodzina utrzymuje się z dochodów w łącznej wysokości 6.050 zł netto miesięcznie, na które składają się: zasiłek żony z urzędu pracy – 350 zł, dochody córki z tytułu umowy zlecenia – 700 zł oraz dochody syna z tytułu działalności gospodarczej i umowy o pracę w wysokości 5.000 zł. Skarżący wskazał, że na zobowiązania i stałe wydatki składają się: hipoteka – 1.500 zł (spłata zawieszona na okres 1,5 roku), kredyt firmowy – 1.000 zł, kredyt na samochód – 500 zł, opłaty za media – 300 zł, wydatki na leczenie – 400 zł, kredyt gotówkowy – 400 zł. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia natomiast przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby [...] znajdował się w takiej sytuacji, brak jest więc podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jak bowiem wynika z wniosku, skarżący posiada dom o powierzchni 400 m2 o deklarowanej wartości 900.000 zł, samochód [...] (rok produkcji 2007), a łączny dochód czteroosobowej rodziny skarżącego wynosi 6.050 zł miesięcznie. Te informacje nie pozwalają uznać skarżącego za osobę ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji uniemożliwiającej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wskazać też trzeba, że wprawdzie w świetle oświadczenia skarżącego zasadniczym obciążeniem budżetu domowego rodziny skarżącego są raty kredytów, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 LEX nr 1450831, z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II OZ 919/12 LEX nr 1270362, z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12 LEX nr 1327948). Pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają jedynie wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, a więc koszty zakupu żywności, odzieży, leków, wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp.). W ocenie referendarza sądowego dochody, z których utrzymuje się skarżący wraz z rodziną, pozwalają na zgromadzenie środków potrzebnych do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.