VII SA/Wa 1468/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adw. J. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 września 2017 r. o odmowie przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. J. B. wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S. R. o wznowienie postępowania sądowego o sygn. akt VII SA/Wa 1856/13 postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

W dniu 30 czerwca 2017 r. S. R. ("skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego o sygn. akt VII SA/Wa 1856/13. W sprawie tej przyznano skarżącemu pełnomocnika z urzędu – adw. J. B. ("wnioskodawca"). Pismem z dnia [...] lipca 2017 r., w związku z planowanym zakończeniem wykonywania przez pełnomocnika zawodu adwokata, pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik podjął w sprawie czynności w zastępstwie strony, m.in. uzupełnił braki formalne skargi. Postanowieniem z dnia 14 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania ww. pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, że pełnomocnik w niniejszej sprawie faktycznie nie udzielił skarżącemu pomocy prawnej. Jego działania ograniczyły się bowiem do nadesłania odpisu skargi, którą sporządził osobiście skarżący. Pismem z dnia [...] września 2017 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, wskazując, że na wezwanie Sądu uzupełnił braki formalne skargi, umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie, oraz że jego pomoc nie ograniczyła się tylko do przejrzenia akt sprawy oraz udzielenia skarżącemu informacji telefonicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Ponadto, ustanowiony w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 ze zm.) obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", a więc powstaje w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12, LEX nr 1 221 331, czy też z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, LEX nr 1 011 762). W związku z powyższym, przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia ze środków publicznych powinna poprzedzać ocena, czy działania, które pełnomocnik podjął w sprawie, stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i chroniącą interes strony, pomoc prawną. Artykuł 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13, LEX nr 1 452 190). W niniejszej sprawie, rozpoznając złożony wniosek, referendarz sądowy słusznie uznał, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Nie można uznać, że doszło do faktycznego udzielenia skarżącej pomocy prawnej w niniejszej sprawie. Działania pełnomocnika w niniejszej sprawie ograniczyły się do przejrzenia akt oraz do nadesłania odpisu skargi, którą osobiście sporządził skarżący. Nie można więc zgodzić się z podnoszonym w sprzeciwie zarzutem wnioskodawcy, że jego działania miały charakter merytoryczny i zmierzały do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że samo zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy oraz udzielenie stronie informacji telefoniczne bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13, LEX nr 1 409 755). W związku z powyższym należy zgodzić się ze stanowiskiem starszego referendarza sądowego, że działania pełnomocnika winny być adekwatne do określonej sytuacji procesowej i rzeczywiście chronić interes strony, a za takie nie można uznać podjętych przez wnioskodawcę czynności. Z tych względów stwierdzić należy, że brak jest w niniejszej sprawie możliwości uznania, że doszło do udzielenia skarżącemu pomocy prawnej, która mogłaby stanowić podstawę do przyznania wynagrodzenia w oparciu o art. 250 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.