VII SA/Wa 14/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. B., K. D., S. C. i P. C. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przepisów rozporządzenia oddala skargę

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] marca 2016 r. na podstawie art. 205 b ust. 1 pkt 12, art. 205 b ust. 3 w zw z art. 209 b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2006 r., Nr 100 poz. 696 z pózn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami) w związku z art. 6 w związku z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 8, art. 9, art. 14 oraz art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów; uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17.2.2004.), po rozpatrzeniu skargi P. B., K. D., P. C. i małoletniego S. C., na naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...], przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do lotu nr [...], planowanego do wykonania na dzień 3 czerwca 2015 r. na trasie [...] ([...]) – [...] ([...]), Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika [...] przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do: ww. pasażerów. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek wniosku P. B., K. D., S. C. oraz P. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] października 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2016 roku. W uzasadnieniu organ podał, że W dniu 7 grudnia 2015 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga złożona przez r.pr. E. M., działającego w imieniu P. B., K. D., P. C. i małoletniego S. C., dotycząca naruszenia przez [...] przepisów rozporządzenia poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na nim w związku z odmową przyjęcia ich na pokład samolotu mającego wykonać rejs nr [...] w dniu [...] czerwca 2015 r. na trasie [...] ([...]) – [...] ([...]). Istotą żądania zawartego w skardze jest stwierdzenie naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika w stosunku do ww. pasażerów. Organ ustalił, że pasażerowie nie zrealizowali podróży rejsem [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku z uwagi na fakt, iż nie dopełnili procedur związanych z odprawą i wejściem na pokład samolotu obsługującego ww. rejs, tj. nie stawili się o czasie na pokład samolotu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że P. B., K. D., S. C., P. C. samodzielnie dokonali odprawy online za pośrednictwem strony internetowej wizzair.com. Pasażerowie posiadali także wykupiony bagaż rejestrowy. Bezspornym jest, iż P. B., K. D. oraz S. C. nadali swoje bagaże, z kolei bagaż P. C. nie został nadany. Organ ustalił również, że z nadesłanych przez przewoźnika dokumentów wynika, że na lot [...] zarezerwowanych było 180 miejsc (ze 180 dostępnych), z czego podróż odbyło 171 pasażerów, w tym dwoje dzieci w wieku do 2 roku życia. Faktem powszechnie znanym jest, iż mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem w [...] a lotniskiem w [...] wynosi 1359 kilometrów. Zdaniem organu bezspornym jest, iż w niniejszej sprawie ww. pasażerowie nie stawili się w miejscu przyjmowania pasażerów na pokład samolotu w wyznaczonym przez przewoźnika czasie, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. a Rozporządzenia (WE) 261/2004 niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do pasażerów, którzy posiadają potwierdzoną rezerwację na dany lot oraz, z wyjątkiem przypadku odwołania, o którym mowa w art. 5, stawią się na odprawę pasażerów zgodnie z wymogami i w czasie określonym uprzednio na piśmie (w tym poprzez środki elektroniczne) przez przewoźnika lotniczego, organizatora wycieczek lub autoryzowane biura podróży. Wszystkie strony podróżowały na podstawie rezerwacji LD1ZMK. Z danych tej rezerwacji wynika, iż strony skarżące miały dokonać na ten lot samoodprawy przez Internet, a do punktu wejścia na pokład stawić się do godziny 5— UTC(PL). Ze zdania 7 art. 9.7 Ogólnych Warunków Przewozu przewoźnika wynika, iż "pasażerowie podróżujący z bagażem rejestrowanym muszą się zgłosić w punkcie oddania bagażu nie później niż 40 minut przed godziną odlotu zgodnie z rozkładem lotów. Z uwagi na fakt, iż ze złożonych odpisów kwitów bagażowych wynika, iż K. D., P. B. oraz S. C. nadali bagaż rejestrowany na ten lot - organ dał wiarę wyjaśnieniom strony skarżącej zawartych we wniosku o szczęcie postępowania, z których wynika, iż strony te zamierzały odbyć podróż z bagażem rejestrowanym i w tym celu stawiły się do odprawy na pokład w czasie umożliwiającym im odprawę bagażu rejestrowanego, jednakże bagaż rejestrowany P. C. nie został odprawiony, gdyż stanowisko odprawy bagażu zostało zamknięte. W rezultacie wszystkie strony skarżące nie stawiły się o czasie na stanowisku wejścia na pokład skarżonego lotu. Fakt ten znalazł potwierdzenie również w znajdującym się aktach sprawy wydruku pisma elektronicznego Kierownika Działu Obsługi Pasażerskiej spółki z o.o. [...] z dnia [...]-07-2015r., która to spółka wykonuje na rzecz przewoźnika na lotnisku w [...] czynności z zakresu obsługi naziemnej. Organ nie znalazł podstaw, by kwestionować niekwestionowane przez którąkolwiek ze stron postępowania ustalenia poczynione w postępowaniu, w którym została wydana zaskarżona decyzja, z których wynika, iż w samolocie, który wykonywał skarżony rejs dostępnych było 180 miejsc, a na ten lot dokonano 180 rezerwacji, przy czym tym lotem podróż odbyło 171 pasażerów w tym dwoje dzieci poniżej 2 roku życia na kolanach dorosłego opiekuna, gdyż wyjaśnienia te korespondują z zapisami w systemie Aircraft Movement Control. Ponadto w świetle tego dokumentu nie budzi wątpliwości tut. Organu to, że skarżony lot został wykonany zgodnie z planem lotów. Organ stwierdził, "odmowę przyjęcia na pokład" należy rozumieć odmowę przewozu pasażerów danym lotem, pomimo że stawili się oni do wejścia na pokład zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 3 ust. 2, tj. posiadają potwierdzoną rezerwację na dany lot oraz, z wyjątkiem przypadku odwołania, o którym mowa w art. 5, stawią się na odprawę pasażerów, zgodnie z wymogami i w czasie określonym uprzednio na piśmie (w tym poprzez środki elektroniczne) przez przewoźnika lotniczego, organizatora wycieczek lub autoryzowane biura podróży, lub, jeżeli czas nie został określony, nie później niż 45 minut przed ogłoszoną godziną odlotu; lub bez względu na przyczynę zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot, chyba że odmowa przyjęcia na pokład jest racjonalnie uzasadniona, w szczególności przyczynami związanymi ze zdrowiem, wymogami bezpieczeństwa lub niewłaściwymi dokumentami podróżnymi (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18-06-2014, sygn. akt VII SA/Wa 463/14). Organ stwierdził, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 lit j rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez "odmowę przyjęcia na pokład" należy rozumieć odmowę przewozu pasażerów danym lotem, pomimo że stawili się oni do wejścia na pokład zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 3 ust. 2, tj. posiadają potwierdzoną rezerwację na dany lot oraz, z wyjątkiem przypadku odwołania, o którym mowa w art. 5, stawią się na odprawę pasażerów, zgodnie z wymogami i w czasie określonym uprzednio na piśmie (w tym poprzez środki elektroniczne) przez przewoźnika lotniczego, organizatora wycieczek lub autoryzowane biura podróży, lub, jeżeli czas nie został określony, nie później niż 45 minut przed ogłoszoną godziną odlotu; lub bez względu na przyczynę zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot, chyba że odmowa przyjęcia na pokład jest racjonalnie uzasadniona, w szczególności przyczynami związanymi ze zdrowiem, wymogami bezpieczeństwa lub niewłaściwymi dokumentami podróżnymi (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18-06-2014, sygn. akt VII SA/Wa 463/14). Z brzmienia art. 2 lit. j rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wynika, iż nie stanowi "odmowy przyjęcia na pokład" z dwóch rodzajów powodów. Pierwszy rodzaj dotyczy nieprzestrzegania przez pasażerów, którzy stawili się u wejścia na pokład, warunków ustanowionych w art. 3 ust. 2 tego rozporządzenia; drugi rodzaj jest związany z przypadkiem, w którym odmowa jest racjonalnie uzasadniona "w szczególności przyczynami związanymi ze zdrowiem, wymogami bezpieczeństwa lub niewłaściwymi dokumentami podróżnymi" (wyrok TS z dnia 04-10-2012r. sprawie C-22/11 w postępowaniu Finnair Oyj p-ko T. Lassooy, EU:C:2012:604, pkt 29). Zdaniem organu należy stwierdzić, iż żadna ze stron skarżących nie stawiła się do wejścia. Skoro nie stawiła się do wejścia to, oczywistym jest, iż sytuacja, która ją spotkała nie stanowi odmowy przyjęcia na pokład w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Nieistotnym jest przy tym powód dla którego strony te nie stawiły się, gdyż prawnie relewantny jest jedynie fakt, że każda ze stron skarżących nie stawiła się do wejścia na pokład, nieistotny zaś jest powód tego niestawiennictwa, gdyż żaden z przepisów rozporządzenia nie uzależnia powstania jakiegokolwiek prawa pasażera w sytuacji, gdy nie dotarł on do wejścia na pokład. Skoro zaś ustalony w sprawie stan faktyczny nie wypełnia hipotezy normy prawnej, z którą przepisy rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wiążą powstanie jakiegokolwiek obowiązku przewoźnika, którego beneficjentem byłby strona skarżąca - to należało stwierdzić, iż Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zaskarżonej decyzji prawidłowo rozstrzygnął, iż przewoźnik lotniczy nie naruszył przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wyżej opisane rozstrzygnięcie wnieśli P. B., K. D., S. C. i P. C., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (w szczególności jego artykułów 2 lit. j oraz 4; dalej jako: rozporządzenie) poprzez przyjęcie, że sytuacja mająca miejsce w ramach niniejszej sprawy nie stanowi odmowy przyjęcia na pokład i w konsekwencji stwierdzenie, że przewoźnik [...] nie naruszył przepisów rozporządzenia. Zdaniem Skarżących, pasażerowie stawili się z odpowiednim wyprzedzeniem przy odprawie, jednak odmówiono im prawa wejścia na pokład a powodem odmowy odbycia podróży była potwierdzona w toku postępowania administracyjnego awaria taśmy transportu bagaży, która uniemożliwiła Skarżącym części bagaży. Zdaniem Skarżących w toku sprawy potwierdzono, że z powodu usterki technicznej nie było możliwości odprawienia kolejnych bagaży. Organ błędnie uznał jednak, że nie doszło do odmowy wpuszczenia na pokład, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia w związku z czym nie doszło do naruszenia jego przepisów. Pasażerowie podróżowali wspólnie w czwórkę i nie wyobrażali sobie, by tylko część z nich poleciała na urlop. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 j.t.) dalej p.p.s.a. . Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa . Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdzająca brak naruszenia przez przewoźnika [...] przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów; uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17.2.2004.) w odniesieniu do Skarżących Nie było kwestionowane w rozpatrywanej sprawie, iż P. B., K. D., S. C., P. C. nie odbyli podróży lotem [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku na trasie [...] – [...] /[...]/. Również bezspornym jest, iż w niniejszej sprawie ww. pasażerowie nie stawili się w miejscu przyjmowania pasażerów na pokład samolotu w wyznaczonym przez przewoźnika czasie. To, że nie stawili się w wyznaczonym czasie w miejscu przyjmowania pasażerów na pokład samolotu spowodowane było jak stwierdzili skarżący pasażerowie awarią taśmy transportu bagaży, która uniemożliwiła Skarżącym odprawienie części bagaży. Zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. a Rozporządzenia (WE) 261/2004 rozporządzenie to ma zastosowanie do pasażerów, którzy posiadają potwierdzoną rezerwację na dany lot oraz, z wyjątkiem przypadku odwołania, o którym mowa w art. 5, stawią się na odprawę pasażerów zgodnie z wymogami i w czasie określonym uprzednio na piśmie (w tym poprzez środki elektroniczne) przez przewoźnika lotniczego, organizatora wycieczek lub autoryzowane biura podróży. Odmowa przyjęcia na pokład w rozumieniu przepisów tego rozporządzenia oznacza odmowę przewozu pasażerów danym lotem, pomimo że stawili się oni do wejścia na pokład zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 3 ust. 2, chyba że odmowa przyjęcia na pokład jest racjonalnie uzasadniona, w szczególności przyczynami związanymi ze zdrowiem, wymogami bezpieczeństwa lub niewłaściwymi dokumentami podróżnymi (wyrok z dnia 23 października 2012 r., o sygn. akt I OSK 1183/11). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarżąca nie stawiła się przy wydzielonym stanowisku (gate), które jest miejscem wyznaczonym do wejścia na pokład samolotu. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że charakter transportu lotniczego wymaga od pasażerów wpierw przejścia odprawy biletowo-bagażowej (check-in), w czasie której między innymi nadawany jest bagaż pasażerów (w przypadku lotniska w [...] odbywa się ona w ogólnodostępnej części terminala A lotniska), następnie przejścia kontroli bezpieczeństwa i przejścia do strefy zastrzeżonej dla pasażerów, a następnie poddania się przy wydzielonym stanowisku (gate) czynnościom kontrolnym, które są wymagane przed wejściem na pokład samolotu (boarding). Biorąc pod uwagę powyższe, do wejścia na pokład samolotu (boarding) mogą przejść jedynie osoby, które uprzednio skutecznie przeszły wszystkie czynności kontrolne w postaci odprawy biletowo-bagażowej oraz kontroli bezpieczeństwa. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż dla zakwalifikowania danego stanu faktycznego jako odmowy wpuszczenia na pokład samolotu w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wymagane jest ustalenie, iż dany pasażer posiadał potwierdzoną rezerwację na dany lot, stawił się do odprawy na dany lot w wyznaczonym czasie oraz po przejściu powyższej odprawy stawił się do wejścia na pokład samolotu. W niniejszym przypadku, oczywiste jest, że skarżący pasażerowie nie stawili się do wejścia na pokład samolotu z przyczyn niezawinionych przez przewoźnika. Słusznie stwierdził Prezes ULC, że dla odpowiedzialności przewoźnika z tytułu naruszenia przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 powód niestawienia się pasażera do wejścia na pokład jest nieistotny, bowiem żaden z przepisów Rozporządzenia (WE) 261/2004 nie uzależnia powstania jakiegokolwiek prawa pasażera w sytuacji, gdy nie dotarł on do wejścia na pokład. Powyższe nie zmienia faktu, iż przewoźnik lotniczy, ewentualnie osoby lub podmioty trzecie ponoszą odpowiedzialność względem pasażera za powstałą szkodę na zasadach ogólnych, według przepisów prawa cywilnego. Stawienie się przez pasażerów do odprawy bagażowej nie jest równoznaczne ze stawieniem się pasażerów w punkcie wpuszczania na pokład samolotu. W ocenie Sądu stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. Prezes Urzędu dokonał wszechstronnej i rzetelnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, również badając m.in. czy w sprawie przyczyną odmowy wpuszczenia pasażerów na pokład samolotu nie był tzw. overbooking, czyli zawyżona liczba sprzedanych rezerwacji na dane połączenie w stosunku do miejsc siedzących W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2016 r.