VII SA/Wa 1387/14

Maciej Majewski starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia : 1. przyznać P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek P. K. o całkowite przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca w formularzu PPF wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i trójką dzieci. Dwójka dzieci jest w wieku szkolnym, natomiast najstarszy syn podjął naukę na studiach. Wnioskodawca utrzymuje się z własnych dochodów tj. z wynajmu lokali w kamienicy za co uzyskuje dochód 3 600 zł. Żona wnioskodawcy uzyskuje dochód 3 500 zł. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 62 m2, nieruchomość rolną o pow. 2,4 ha oraz kamienicę w T. Wydatki zostały wyszczególnione w piśmie z dnia 1 września 2014 r. i są to: wydatki żony – ZUS około 971 zł., spłata kredytu 363,97 zł., oraz 130,09 zł., urząd gminy 32,50 zł., telefon 118,29 zł. oraz wydatki wnioskodawcy – urząd skarbowy 789 zł., KRUS 125 zł., urząd miasta 185 zł., PZU 51 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał stałe opłaty – czynsz 100 zł., gaz 200 zł., prąd 200 zł., bilety do szkoły 150 zł., paliwo 200 zł., środki czystości 50 zł., odzież 100 zł., żywność około 1000 zł., kredyt 500 zł., internet 85 zł., składki do szkoły 50 zł., leki 50 zł., lekcje gry na gitarze 120 zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową P. K. uznać należy, iż uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w jednak tylko w ograniczonym zakresie tj. częściowego przyznania prawa pomocy dotyczącego ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostaje pięć osób, w tym dwójka dzieci w wieku szkolnym, nastraszy syn studiuje. Dochód około 7 100 zł jaki uzyskuje strona w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 1 420 zł. W tym stanie rzeczy uznano, że strona nie jest w stanie samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika. Jednakże uznano, że stronę z ww. dochodu stać jest na samodzielne opłacenie kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu PPF nie przedstawia się obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Dodatkowo podnieść należy, że wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. 2,4 ha, która nawet jeżeli nie przynosi dochodów, to można nią rozporządzać w sposób przynoszący dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić ją, czy też obciążyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12). Należy również zauważyć, że wnioskodawca nie wypełnił należycie zarządzenia wzywającego go do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nadesłane drogą elektroniczną kopie dokumentów PIT dotyczą roku 2012, a nie 2013 r. do czego wezwano wnioskodawcę. W tej sytuacji przychylono się tylko częściowo do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.