VII SA/Wa 1386/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 sierpnia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie wyrażenia warunkowej zgody na odstępstwo od wysokości pomieszczeń postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

[...] sp. z o.o. z siedzibą w K. ("wnioskodawca"), w skardze z dnia [...] kwietnia 2018 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, stwierdzając, że nie wykazał on, że nie ma możliwości zdobycia środków potrzebnych do uiszczenia kosztów sądowych w tej sprawie. Pismem z dnia [...] września 2018 r. wnioskodawca, w ustawowym terminie, wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na podmiocie składającym wniosek. W niniejszej sprawie wnioskodawca wskazał, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych – [...]. Wnioskodawca podał w formularzu, że strata spółki za ostatni rok obrotowy wynosiła [...]. Rachunek bankowy spółki zajęty jest przez Urząd Skarbowy w K., a na dzień 31 grudnia 2017 r. wnioskodawca posiadał środki pieniężne w wysokości [...] zł. Z kolei w sprzeciwie wnioskodawca powołał się na wskazane już w sprawie dokumenty i stan majątkowy spółki, dołączając do niego kserokopię wniosku z dnia 9 sierpnia 2018 r. o zwolnienie z części wierzytelności wskazanego w nim podmiotu, kierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., kserokopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2018 r., odmawiającego wnioskodawcy ww. zwolnienia oraz kserokopię zażalenia wnioskodawcy z dnia [...] sierpnia 2018 r. na to postanowienie. Rozpoznając niniejszą sprawę, należy stwierdzić, że analizując złożony wniosek referendarz sądowy słusznie uznał, że wnioskodawca nie wykazał, w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudniej sytuacji materialnej, która uzasadniałby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Słusznie referendarz wskazał, że skoro wnioskodawca jest funkcjonującym na rynku przedsiębiorcą to nie ma podstaw, by traktować go w sposób szczególny w odniesieniu do innych podmiotów, prowadzących działalność gospodarczą. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 173/14, LEX nr 1 450 512). Podkreśla się także, że osoba prawna (oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej) nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794 951). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wnioskodawca, przede wszystkim, jest nadal aktywnym podmiotem na rynku, nie wykazał, by utracił płynność finansową, a jednocześnie – nie przedstawił np. dokumentów, potwierdzających, że zostały podjęte wszelkie niezbędne czynności, których celem było zdobycie funduszy na pokrycie kosztów tego postępowania (które na tym etapie wynosić będą 200 zł). Ponadto, należy podkreślić, za referendarzem sądowym, że nie można obciążyć budżetu państwa kosztami sądowymi w sprawie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która nadal prowadzi działalność gospodarczą, posiada należne jej od kontrahentów wierzytelności, a także środki trwałe przewyższające wartość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479 142). Koszty tego postępowania, jako należności budżetu państwa, należy więc traktować na równi z innymi, obciążającymi wnioskodawcę wydatkami. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą sądu jest, natomiast, ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. Skoro wnioskodawca nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tj. nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd musiał utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Ponadto, należy wskazać, że stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać, majątku podmiotów prywatnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 470/14, LEX nr 1 240 493). W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.