VII SA/Wa 1362/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić J. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

J. T. w skardze wniesionej na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, składając następnie wniosek na urzędowym formularzu zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Należy przy tym podkreślić, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek J. T. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i stosowana jest tylko wówczas, gdy ze złożonego wniosku wynika w sposób bezsporny, że strona nie jest w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów postępowania sądowego. W ocenie referendarza sądowego J. T. nie wykazał natomiast w sposób niebudzący wątpliwości, aby znajdował się w takiej sytuacji. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z J. T. pozostaje żona oraz 18-letnia córka. Skarżący posiada dom o powierzchni 100 m2. J. T. oświadczył, że utrzymuje się z rodziną z otrzymywanej przez skarżącego renty w wysokości 920 zł miesięcznie i zasiłku rodzinnego w kwocie 135 zł. Pismem z dnia 8 sierpnia 2017 r. zobowiązano J. T. do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - wskazanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłaty za prąd, gaz, wodę itp.), - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - nadesłanie zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej, - wskazanie, czy żona skarżącego uzyskuje dochody z jakiegokolwiek tytułu, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje, - wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny lub innych osób (jeżeli tak, w jakiej wysokości), - wskazanie, czy skarżący korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli tak – przedłożenie dokumentów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki dany zasiłek został przyznany. Ponadto - w związku z tym, że w sprawie sygn. VII SA/Wa 628/17 po przyznaniu J. T. w dniu 8 maja 2017 r. prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz po wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adw. P. W. pełnomocnikiem skarżącego z urzędu, J. T. ustanowił profesjonalnego pełnomocnika z wyboru - ww. pismem z dnia 8 sierpnia 2017 r. zobowiązano skarżącego do wyjaśnienia, z jakich środków pokrywa lub zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem adwokata w sprawie sygn. VII SA/Wa 628/17. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 sierpnia 2017 r. J. T. w piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r. wskazał, że na koszty utrzymania domu składają się: opłaty za energię elektryczną – ok. 150 zł, za gaz – 40 zł miesięcznie, za ścieki – ok. 50 zł za 3 miesiące, podatek od nieruchomości – ok. 50 zł za 3 miesiące. Oświadczył, że nie posiada wyciągów z rachunku bankowego, wskazał, że na jego konto wpływa jedynie renta, natomiast na konto żony zasiłek rodzinny. Podniósł, że żona jest osobą bezrobotną i nie podejmuje żadnych prac dorywczych. Z pisma z 18 sierpnia 2017 r. wynika ponadto, że skarżący otrzymuje pomoc od czwórki najstarszych dzieci (prowadzących odrębne gospodarstwa domowe), polegającą na przekazywaniu okresowo produktów żywnościowych i udzielaniu niewielkiej pomocy finansowej. J. T. oświadczył, że koszty związane z ustanowieniem adwokata pokrył ze zwrotu podatku otrzymanego z urzędu skarbowego za 2016 rok. Zauważyć trzeba, że skarżący nie udzielił w sposób pełny i wyczerpujący odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie w trybie art. 255 ustawy, nie nadesłał bowiem zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez żonę statusu osoby bezrobotnej, a także wyciągów z rachunków bankowych, pomimo, że posiada konto bankowe, odrębny rachunek posiada również żona skarżącego. Lakonicznego oświadczenia skarżącego, że nie posiada wyciągów z rachunku bankowego, nie sposób uznać za usprawiedliwiające fakt niewykonania wezwania z dnia 8 sierpnia 2017 r. w powyższym zakresie, skarżący mógł bowiem zwrócić się do banku o ich wydanie. Takie wybiórcze udzielenie odpowiedzi na wezwanie skierowane w trybie art. 255 ustawy nie pozwala na przyznanie prawa pomocy. Podkreślić trzeba, że właśnie wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, pozwalają na określenie wielkości wpływów do budżetu domowego wnioskodawcy, a także wysokości ponoszonych wydatków i ustalenie wzajemnej relacji wpływów i obciążeń. W ocenie referendarza sądowego kwestii rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego nie można natomiast uznać za wyjaśnioną, zwłaszcza, gdy uwzględni się fakt, że w dniu 20 lipca 2017 r. J. T. ustanowił adwokata z wyboru w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 628/17, po przyznaniu skarżącemu w tej sprawie w dniu 8 maja 2017 r. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz po wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką w W. pełnomocnika z urzędu dla skarżącego. J. T., w odpowiedzi na zawarte w piśmie z dnia 8 sierpnia 2017 r. wezwanie do wyjaśnienia kwestii sfinansowania wynagrodzenia pełnomocnika, wskazał, że koszty z tym związane pokrył ze zwrotu podatku otrzymanego z urzędu skarbowego za 2016 rok (który to zwrot, jak wynika z nadesłanego przy piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r. dokumentu, otrzymał w lutym 2017 r.). W ocenie referendarza sądowego oświadczenie to budzi jednak wątpliwości. Trudno bowiem uznać za racjonalne działanie przeznaczenie zwrotu podatku na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, zamiast na bieżące potrzeby życia codziennego, w sytuacji gdy trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z dochodów w wysokości 1055 zł, a jednocześnie strona korzysta z przyznanego prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Powyższe okoliczności - w powiązaniu z nienadesłaniem przez skarżącego wymaganych dokumentów, a w szczególności wyciągów z rachunków bankowych – powodują, że zachodzą wątpliwości co do wysokości środków, jakimi skarżący dysponuje. W związku z powyższym uznano, że brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, udzielone przez J. T. informacje nie mogą być bowiem postrzegane jako spójne i przekonujące, pozwalające na przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć trzeba, że przyznanie prawa pomocy możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji wynika bezspornie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania we własnym zakresie. J. T. nie wykazał natomiast w sposób niebudzący wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z tych przyczyn odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.