VII SA/Wa 1324/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi małoletniej A.K.1 i małoletniej N.K. (reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego A.K.2) – następców prawnych zmarłych W.K.i G.K.; A.K.2 – następcy prawnego zmarłego Grzegorza Kuryłka oraz A.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego z dnia 21 listopada 2008 r., Nr 82 w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków postanawia: odrzucić skargę.

W.K., G.K. i A.B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego z dnia 21 listopada 2008 r., Nr 82, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 4 czerwca 2008 r., nr 3/2008, odrzucającą zarzuty zgłoszone do danych przedmiotowych i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (k. 2-11). W powyższej skardze wskazano, że W.K. skargę wnosi w imieniu własnym (jako adresat zaskarżonej decyzji), natomiast A.B. i G.K. skargę wnoszą jako następcy prawni zmarłego M.K. (adresata decyzji). Z akt administracyjnych wynika, że zaskarżona decyzja doręczona została m.in. W.K. i M.K. (vide: 5 strona zaskarżonej decyzji), przy czym decyzja ta została im doręczona 29 grudnia 2008 r. (vide: zpo dołączone do zaskarżonej decyzji). W toku postępowania sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, że M.K. zmarł 14 stycznia 2009 r. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 45). Z uwagi na to, że M.K. zmarł po doręczeniu decyzji, a przed wniesieniem skargi – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 lipca 2009 r., sygn. akt: IV SA/Wa 423/09, zawiesił postępowanie sądowe do czasu wskazania następców prawnych zmarłego M.K. (k. 58). Postanowieniem z 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt: IV SA/Wa 423/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył zawieszone postępowanie sądowe (k. 206), postanowienie to jednak zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt: I OZ 804/17 (k. 278). Sąd drugiej instancji wskazał, że w przypadku wniesienia skargi przez następców prawnych zmarłego adresata decyzji, zwieszenie postępowania sądowego powinno nastąpić na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), gdyż spełnienie przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. musi zaistnieć w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 maja 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wa 423/09, podjął postępowanie sądowe, a następnie postanowieniem z tej samej daty, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił postępowanie sądowe – do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym M.K. (które ówcześnie toczyło się przed Sądem Rejonowym dla [...] w W. pod sygn. akt: [...]). Sąd powziął następnie informację, że 2 marca 2019 r. zmarł skarżący G.K. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 441), natomiast 10 lutego 2020 r. zmarła skarżąca W.K. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 465). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym M.K. zostało zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w W. z [...] marca 2017 r., sygn. akt: [...] (k. 336, 367), ale z uwagi na wniesioną apelację nie jest prawomocne (k. 378). Ponadto powyższe postępowanie apelacyjne zostało zawieszone postanowieniem z 3 czerwca 2020 r. (k. 446), a to z uwagi na śmierć W. K. i do 2 sierpnia 2022 r. nie zostało podjęte (k. 552). Sąd ustalił także, że toczy się postępowanie spadkowe po zmarłej W.K. przed Sądem Rejonowym w W. pod sygn. akt: [...] (k. 488), które również nie zostało zakończone (k. 557). Wobec takich okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się do Sądu Okręgowego [...] w W. o wypożyczenie akt sądowych sprawy o sygn. [...] (k. 567, 569). Na podstawie powyższych akt ustalono – w ślad za aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym 11 marca 2021 r. przez notariusza A.G., repertorium [...], że następcami prawnymi zmarłego G.K. są A.K.2 oraz małoletnia A.K.1 i małoletnia N.K. (k. 577, 601). Ustalono także, że pismem z 4 marca 2020 r. A.B. poinformowała Sąd Okręgowy [...] w W., że następcami prawnymi W.K. są małoletnia A.K.1 i małoletnia N.K. (kopia pisma – k. 592). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się także do Sądu Rejonowego w W. o wypożyczenie akt sądowych sprawy o sygn. [...] (k. 567, 568). Na podstawie powyższych akt, na potrzeby wyłącznie niniejszego postępowania sądowego, uznano, że następcami prawnymi zmarłej W.K. są małoletnia A.K.1 i małoletnia N.K. (k. 576, 583-587). Z uwagi na ustalenie następców prawnych zmarłych w toku postępowania sądowego skarżących G.K. i W.K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 października 2022 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1324/22, podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne (k. 610). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 27 października 2022 r. wezwano następców prawnych skarżących – małoletnią A.K.1 reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego A.K.2, małoletnią N.K. reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego A.K.2, A.K.2 i skarżącą A.B. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (k. 612). Powyższe zarządzenia doręczono skarżącej A.B. 7 listopada 2022 r. (zpo – k. 631), zaś A.K.2 (w imieniu własnym i jako przedstawicielowi ustawowemu małoletniej A.K.1 i małoletniej N.K.) 22 listopada 2022 r. (zpo – k. 638). Po sprawdzeniu w Rejestrze Opłat Sądowych ustalono, że do 5 grudnia 2022 r. nie odnotowano wpłaty do niniejszej sprawy z tytułu wpisu sądowego (k. 639). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przed przystąpieniem do oceny uzupełnienia braków skargi konieczne jest wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się Sąd, ustalając w niniejszej sprawie następstwo prawne zmarłych skarżących G.K. i W.K.. I tak Sąd wyjaśnia, że ponownie zweryfikował przebieg niniejszego postępowania, a także przesłanek, które stanowiły podstawę zawieszenia (a to na podstawie wypożyczanych akt sądowych) i ustalił, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym M.K. toczące się przed Sądem Rejonowym dla [...]w W. zostało zakończone postanowieniem z [...] marca 2017 r., sygn. akt: [...] (k. 591). W punkcie pierwszym powyższego postanowienia Sąd Rejonowy dla [...]w W. stwierdził, że spadek po M.K., na podstawie testamentu, nabyły A.B. i A.B.. Jednocześnie tut. Sąd ustalił, że powyższe postanowienie nie jest prawomocne z uwagi na wniesioną apelację. Z akt sprawy postępowania apelacyjnego toczącego się przed Sądem Okręgowym [...] w W., o sygn. [...], wynika zaś, że nie wyznaczono terminu rozpoznania tej sprawy, gdyż postępowanie zostało zawieszone z uwagi na śmierć W.K.. Sąd uznał jednocześnie, że powyższe kwestie są istotne, ale na późniejszym etapie postępowania sądowego, a to dla ustalenia interesu prawnego wnoszących skargę w świetle art. 50 p.p.s.a., a nie na etapie uzupełniania braków fiskalnych skargi. Na podstawie natomiast akt sądowych o sygn. [...] wypożyczonych z Sądu Rejonowego w W. tut. Sąd ustalił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej W.K. zostało wszczęte wnioskiem z 13 października 2020 r. Wnioskodawczynie wniosły o stwierdzenie, że spadek po zmarłej W.K. – na podstawie testamentu – nabyły małoletnia A.K.1 i małoletnia N.K.. Postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone i nie jest możliwe określenie daty, w której się zakończy (obecny etap – rozpoznawanie wniosków o wyłączenie sędziów od orzekania). W zakresie natomiast następców prawnych zmarłego G.K. Sąd ustalił na podstawie akt o sygn. [...] wypożyczonych z Sądu Okręgowego [...] w W., że na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 11 marca 2021 r., repertorium A nr [...], spadek po G.K. nabyły, na podstawie ustawy, A.K.2, małoletnia N.K. i małoletnia A.K.1. Podejmując powyższe czynności procesowe, Sąd miał na względzie, że zasadniczo dokumentami potwierdzającymi następstwo prawne są prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza. Zauważyć bowiem należy, że ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera szczególnej regulacji dotyczącej następstwa prawnego, co uzasadnia stosowanie ogólnych reguł dziedziczenia określonych w prawie cywilnym. Niemniej Sąd miał też na względzie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się złożenie oświadczenia o następstwie prawnym zmarłej strony postępowania sądowoadminsitracyjnego, bez konieczności wyczekiwania na prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2021r., sygn. akt: II OZ 297/21) Poza tym Sąd wziął pod uwagę, że z art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że czynności zmierzające do ustalenia następców pranych powinny być podejmowane przez strony postępowania sądowego, a ma o tym świadczyć zwrot "od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego". Literalna wykładnia może prowadzić do wniosku, że sąd powinien oczekiwać na wskazanie lub zgłoszenie się następców prawnych. Powyższego przepisu nie można jednak interpretować literalnie, gdyż należy uwzględnić także charakter czynności zmierzających do ustalenia następców prawnych, szybkość postępowania, prawo do sądu, a wreszcie pozycję sądu administracyjnego. Podejmowanie czynności przez sąd administracyjny zmierzających do ustalenia następców prawnych zmarłej strony postępowania sądowoadministracyjnego może się okazać o wiele efektywniejsze niżby uczyniła to strona postępowania. Może mieć miejsce sytuacja, w której pozostałe strony postępowania nie są spokrewnione ze zmarłą stroną, jednocześnie będąc zainteresowanymi rozstrzygnięciem sprawy (z uwagi na posiadany interes prawny), co oznacza, że ustalenie przez nich następstwa prawnego jest wręcz niemożliwe. Dlatego też tut. Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z 24 marca 1975 r., sygn. akt: III CZP 5/75, że jeżeli sąd będzie miał podstawy do ustalenia następców prawnych zmarłej strony niezależnie od rodzaju źródeł informacji, to podejmie zawieszone postępowanie z urzędu, bez wyczekiwania chwili "zgłoszenia się" lub "wskazania" następców prawnych, na podstawie faktów znanych mu urzędowo, np. z materiałów toczącej się sprawy lub z akt innej sprawy. W konsekwencji, na podstawie akt sądowych o sygn. [...]wypożyczonych z Sądu Okręgowego [...] w W., Sąd ustalił, a to na podstawie znajdującego się tam aktu poświadczenia dziedziczenia, że spadek po zmarłym skarżącym G.K. nabyły, na podstawie ustawy, A.K.2, małoletnia N.K. i małoletnia A.K.1. Sąd nadto wziął pod uwagę, że w aktach tej sprawy znajduje się także pismo z 4 marca 2020 r., w którym A.B. poinformowała Sąd Okręgowy [...] w W., że następcami prawnymi W.K. są małoletnia A.K.1 i małoletnia N.K.. Zestawienie powyższego oświadczenia z dokumentami znajdującymi się w aktach Sądu Rejonowego w W.2 o sygn.. [...] pozwoliło przyjąć w sprawie, że następcami prawnymi zmarłej W.K. są małoletnia A.K.1 i małoletnia N.K.. Uznając jak wyżej, Sąd miał na względzie, że postępowanie spadkowe po zmarłej W.K. nie zostało zakończone, ale też nie ma sporu co do kręgu spadkobierców. Wynika to bezpośrednio z akt Sądu Okręgowego [...] w W. o sygn. [...]oraz akt Sądu Rejonowego w W.2 o sygn. [...]. Sąd przyjął, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aprobowany jest pogląd, że nie ma konieczności oczekiwania na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia, o ile następstwo nie budzi większych wątpliwości i zasadę tę zastosował w niniejszym postępowaniu. I dalej Sąd wyjaśnia, że skarga na akt organu administracji publicznej składana do wojewódzkiego sądu administracyjnego powinna spełniać określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymogi formalne, a także odpowiadać wymogom dotyczącym opłaty sądowej. Dopiero tak wniesiona skarga może podlegać dalszej merytorycznej ocenie. Ponadto, na etapie wniesienia skargi, a przed uzupełnieniem jej braków, sąd nie bada interesu prawnego wnoszących skargę. Kwestie te podlegają ocenie, w przypadku skargi nieobarczonej brakami formalnymi i fiskalnym. W niniejszej sprawie skargę wniosła W.K. jako adresatka decyzji oraz A.B. i G.K., jako następcy prawni zmarłego adresata decyzji M.K.. W takiej sytuacji, ocena dopuszczalności wniesienia skargi przez następców prawnych nie podlega weryfikacji na wstępnym etapie postępowania sądowego, ale ma miejsce podczas merytorycznego rozpoznawania sprawy. Oznacza to tyle, że niezależnie od tego, czy skarżący – jako domniemani następcy prawni zmarłego adresata decyzji, mają interes prawny, powinni zostać wezwani do usunięcia braków skargi, w tym wpisu sądowego. Z tego też względu Sąd uznał, że kwestia następstwa prawnego po zmarłym adresacie decyzji M.K., nie mogła podlegać ocenie na tym etapie, a zasadne było wezwanie skarżących (a w zasadzie ich następców prawnych) do uiszczenia wpisu sądowego. I tak Sąd zauważa, że na podstawie art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis od skargi będący opłatą sądową – zgodnie z art. 219 p.p.s.a. – należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczony należny wpis. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem odrzucenia skargi, uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 27 października 2022 r. wezwano skarżących – małoletnią A.K.1 reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego A.K.2, małoletnią N.K. reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego A.K.2, A.K.2 i A.B. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (k. 612). Powyższe zarządzenie doręczono skarżącej A.B. 7 listopada 2022 r. (zpo – k. 631), zaś A.K.2 (w imieniu własnym i jako przedstawicielowi ustawowemu małoletniej A.K.1 i małoletniej N.K.) 22 listopada 2022 r. (zpo – k. 638). Oznacza to zatem, że termin na uiszczenie wpisu przez A.B. upłynął 14 listopada 2022., zaś A.K.2, małoletnią A.K.1 i małoletnią N.K. – 29 listopada 2022 r. Powyższy brak uzupełniony nie został, bowiem jak wynika z Rejestru Opłat Sądowych do 5 grudnia 2022 r. nie odnotowano wpłaty do niniejszej sprawy z tytułu wpisu sądowego (k. 639). Co więcej – Sąd powyższej weryfikacji dokonał począwszy od 2008 r. (tj. daty wydania zaskarżonej decyzji) z uwzględnieniem zmiany sygnatury i następstwa prawnego. Skoro nie uiszczono wpisu sądowego od skargi w wyznaczonym terminie – kontynuowanie postępowania sądowego nie jest możliwe. W tym stanie rzeczy – na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.