VII SA/Wa 1277/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 września 2014 r., odmawiającego przyznania J. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania J. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych

W dniu 21 lipca 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) J. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Z formularza wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Obydwoje są emerytami i inwalidami II grupy, ich wspólny dochód wynosi 3296,41 zł, na co sumują się emerytury w kwotach 1666,99 zł i 1425,92 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 203,50 zł. Posiadają mieszkanie o powierzchni 60m2 w bloku oraz dwie działki na wsi o łącznej powierzchni 0,35 ha, na których stoi dom wymagający remontu. Skarżąca wskazała, że po zakończeniu spraw sądowych wszystkie nieruchomości wiejskie zostaną przekazane dzieciom lub wnukom. Skarżąca podała wydatki w czerwcu 2014 r.: czynsz – 560,53 zł, telefon – 187,92 zł, prąd – 11,51 zł, leki – 405,85 zł, usługi pocztowe – 44,40 zł, opłaty bankowe – 70,03 zł, kredyt – 409,04 zł, koszty dwukrotnej podróży dwóch osób do W. – 178 zł, życie, środki czystości, kosmetyki, drobne art. odzieżowe – 1210 zł, woda – 10,11 zł – łącznie 3087,39 zł. Wskazała, że korzysta z kredytu bankowego (na koniec miesiąca zadłużenie wynosiło 562,86 zł), ma dług w kwocie ok. 3000 zł u adwokata, zaś mąż z dodatku pielęgnacyjnego pokrywa koszty rehabilitacji i zakupu sprzętu rehabilitacyjnego oraz opłaca pomoc osób drugich. Skarżąca podniosła, iż ponosi wysokie koszty związane z prowadzeniem spraw administracyjnych i sądowoadministracyjnych, ma do rozpoznania 10 skarg kasacyjnych, ponadto pomaga finansowo rodzinie córki, realizując ustawowy obowiązek świadczenia pomocy dzieciom i wnukom. Wezwana do uzupełnienia wniosku wskazała, że emerytura jej męża wynosi 1419,16 zł, dodatek 206,76, zatem łączny dochód wynosi 3292,91 zł. Do pisma skarżąca dołączyła wydruki wyciągów bankowych oraz kopię pisma z ZUS. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 1 września 2014 r. skarżąca podała wydatki w miesiącach lipiec i sierpień (wydatki sierpniowe w nawiasie): czynsz – 560,53 zł (584,80 zł), telefon – 171,54 zł (190,27 zł), prąd – 38,53 zł (28,39 zł), leki – 201,24 zł (275,94 zł), usługi pocztowe – 73,10 zł (44 zł), opłaty bankowe – 21,16 zł (22,03 zł), życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer oraz drobne art. odzieżowe – 1250 zł (1350 zł), podróż na rozprawę – 90 zł (46 zł). Ponadto w lipcu: usługa prawna – 800 zł, tusz do drukarki – 113,54 zł, ubezpieczenie – 142,77 zł, internet – 111 zł, a w sierpniu: transport mebli na wieś – 220 zł, koszenie trawy i dojazd na wieś – 190 zł, wykupienie leków rodzinie córki – 260 zł, zwrot pożyczonych od sąsiadki pieniędzy – 200 zł. Na koniec lipca zadłużenie w banku wynosiło 1412,15 zł. Skarżąca zarzuciła, że nie wspomniano o jej zadłużeniu, które świadczy o braku środków na utrzymanie rodziny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14). Co więcej, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11). W niniejszej sprawie wskazać należy, iż wiele wydatków wskazanych przez skarżącą nie należy do "koniecznych kosztów utrzymania". Usług fryzjerskich, kosmetyków, transportu mebli, kosztów wyjazdów na wieś czy usługi w postaci koszenia trawy nie sposób zaliczyć do najpilniejszych potrzeb życiowych. Skarżąca wspiera także finansowo niepracujących członków rodziny. Sąd stoi na stanowisku, iż skoro skarżąca znajduje środki na wydatki przekraczające konieczne koszty utrzymania swoje i męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, oraz na utrzymywanie nieprzynoszącej dochodów nieruchomości na wsi, niezasadnym będzie zwolnienie jej od ponoszenia kosztów postępowania. Odnosząc się do argumentu, iż skarżąca posiada zadłużenie, wskazać należy, iż wydatki natury cywilnoprawnej nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Dysponowanie przez skarżącą posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań, jest indywidualną sprawą skarżącej i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 493/14). Uwzględniając powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia.