VII SA/Wa 1172/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi I. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. M. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), zaś tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy).

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] – po rozpatrzeniu zażalenia I. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części oczyszczalni ścieków, usytuowanej przy ul. [...] w [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, iż zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia na wniosek I. D. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] udzielającej Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części oczyszczalni ścieków (reaktora biologicznego Ob. 5b, osadnika wtórnego Ob. 6, pompowni osadu recyrkulowanego i nadmiernego Ob. 9, komory rozdziału, komory regulacyjno - pomiarowej i komory pomiaru), usytuowanej na działkach nr ewid. [...],[...],[...],[...],[...] przy ul. [...] w [...], gm. [...], pod warunkiem wykonania zjazdu technologicznego od strony zachodniej budynku, w zakreślonym terminie. Podjęte rozstrzygnięcie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uzasadnił tym, że I. D. nie posiada przymiotu strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB [...] z dnia [...] października 2013 r., udzielającej Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części oczyszczalni ścieków. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii braku przymiotu strony I. D. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawą z dnia [...] marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 718), w art. 1 pkt 49 wprowadzono zmianę do Prawa budowlanego poprzez dodanie do art. 59 nowego ustępu (ust. 7) w następującym brzmieniu: "stroną w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor". Zmiana ta weszła w życie dnia 11 lipca 2003 r. Tym samym procedowanie w trybie art. 59 Prawa budowlanego ogranicza zakres podmiotowy postępowania tylko i wyłącznie do inwestorów. Dlatego też jakkolwiek postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nowym postępowaniem administracyjnym, to ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określa podmioty, które posiadają przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie i które mogą tym samym skutecznie żądać wszczęcia postępowania, czy też kwestionować zapadłe w nim rozstrzygnięcia. I. D. nie mogła uzyskać przymiotu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie, ponieważ nie była inwestorem oczyszczalni ścieków. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca na mocy art. 59 ust. 7 w/w ustawy wykluczona została z kręgu podmiotów mogących skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie, czy też mogących skutecznie kwestionować zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ( m.in. wyrok z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt: II OSK 1174/07 ) wskazał, że art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego dotyczy sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydawana jest po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Decyzja PINB [...] z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie została wydana w stosunku do inwestycji zrealizowanej na podstawie funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Gminie [...] pozwolenia na rozbudowę gminnej oczyszczalni ścieków "[...]". W ocenie organu odwoławczego zaskarżonym postanowieniem organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że wnioskodawczyni nie posiada przymiotu strony i tym samym nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...] udzielającej Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie. Brak legitymacji procesowej skutkować musi odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu oraz uzupełniających je pismach z dnia [...] kwietnia 2014 r., organ stwierdził, że w świetle poczynionych ustaleń pozostają one bez wpływu na zasadność niniejszego rozstrzygnięcia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. D. Skarżąca wskazała, że jest stroną wielu postępowań administracyjnych, cywilnych i karnych, które zainicjowała w związku z rozbudową oczyszczalni ścieków "[...]". Wskazała, że jest pokrzywdzoną i poszkodowaną przez Wójta Gminy [...] realizującego przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w powiązaniu z PINB, ponieważ wszystkie decyzje administracyjne wydawane dla oczyszczalni ścieków w [...] wpływają na jej nieruchomość - działkę nr ewid. [...] i [...]. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji rozstrzygnięcia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż postanowienie prawa nie narusza, dlatego skarga podlegała oddaleniu. Podstawę materialno - prawną postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym - gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stosując wskazany przepis organ uznał, że skarżąca I. D. nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] udzielającej Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części oczyszczalni ścieków, gdyż nie posiada przymiotu strony. Zdaniem Sądu organ nadzorczy prawidłowo dokonał oceny legitymacji skarżącej w świetle art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Przepis art. 59 ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r – Prawo budowlane stanowiący, iż stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor, został wprowadzony w życie z dniem 11 lipca 2003 r. i zawęża krąg podmiotów mogących być stroną postępowania w stosunku do definicji strony, wynikającej z art. 28 k.p.a. Podmiotem tym może być tylko inwestor, co w konsekwencji wyłącza możliwość uzyskania statusu strony przez inne podmioty, chociażby miały one interes prawny w innych postępowaniach dotyczących inwestycji objętej decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, np. o wydanie pozwolenia na budowę. Ograniczenie to rozciąga się również na postępowania prowadzone w trybach nadzwyczajnych dotyczących decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W postępowaniach tych stroną postępowania jest również tylko inwestor. Podkreślenia wymaga, iż przepis art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane ma zastosowanie tylko w stanie prawnym i faktycznym, w którym inwestor uprzednio uzyskał pozwolenie na budowę, a następnie realizuje proces budowlany zgodnie z pozwoleniem. Tylko w takim przypadku można uznać, że interesy innych podmiotów, które podlegały ocenie we wcześniejszych etapach szeroko pojmowanego procesu budowlanego, nie zostaną naruszone. W przypadku natomiast gdy inwestor dopuścił się istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę i prowadzone jest postępowanie legalizacyjne przepis art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nie ma zastosowania. W takim przypadku legitymację do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wywodzić należy z art. 28 k.p.a. (por. wyrok NSA z 29 października 2008 r., II OSK 1174/07). W niniejszej sprawie inwestor - Gmina [...] uzyskał pozwolenie na użytkowanie po stwierdzeniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wykonania inwestycji zgodnie z pozwoleniem na budowę. Zastosowanie więc art. 59 ust. 7, zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym, było w pełni uzasadnione. Skarżąca nie była stroną postępowania zakończonego decyzją o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie i tym samym nie mogła uzyskać przymiotu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Podnoszone przez skarżącą zarzuty z których wynika, że w innych postępowaniach dotyczących kwestionowanej inwestycji przyznano jej przymiot strony nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Fakt bycia stroną w innych postępowaniach nie oznacza posiadania przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie gdyż krąg stron w tych postępowaniach jest ustalany na podstawie innych przepisów. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego trafnie wskazał, iż przepis 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nie dawał podstaw do przyznania skarżącej przymiotu strony co oznacza, że nie mogła skutecznie złożyć wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm.), skargę oddalił.