VII SA/Wa 1144/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego P. T. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1144/14 odmawiającego przyznania wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę postanawia: przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. T. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 123 (sto dwadzieścia trzy) złote, w tym tytułem opłaty kwotę 100 (sto) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 23 (dwadzieścia trzy) złote.

W. N. w dniu 2 czerwca 2014 r. (data prezentaty), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...]w przedmiocie zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Pismem z dnia 6 sierpnia 2014 r. (data prezentaty Sądu), skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Na pełnomocnika skarżącego wyznaczony został radca prawny P. T., o czym został powiadomiony pismem z dnia 25 listopada 2014 r. Przy piśmie z dnia 22 stycznia 2015 r., pełnomocnik skarżącego nadesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał W. N. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 500 złotych, w pozostałym zakresie wniosek został oddalony. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu 20 kwietnia 2015 r. wpłynęło zażalenie pełnomocnika skarżącego na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania oraz wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za udzielona pomoc prawną w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy. Pełnomocnik załączył kopię odpisu skróconego aktu zgonu z którego wynikało, że W. N. zmarł w dniu [...] marca 2015 r.. Postanowieniem z dnia 12 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie zażaleniowe uznając je za bezprzedmiotowe. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnił, że w niniejszej sprawie nie można uznać, że pełnomocnik udzielił stronie pomocy prawnej. Z akt sprawy wynikało, że do śmierci strony pełnomocnik złożył w imieniu wnioskodawcy jedynie wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych, a więc dokonał czynności związanej jedynie z postepowaniem wpadkowym, a nie głównym. Zdaniem referendarza czynność ta nie zmierzała bezpośrednio do wyjaśnienia sprawy, do jej wykonania nie było konieczne merytoryczne przygotowanie się do sprawy, a jedynie zaznajomienie z aktami sprawy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł radca prawny P. T., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, podlega rozpoznaniu na nowo. W sprzeciwie pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez przyznanie mu wynagrodzenia, z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik wskazał czynności jakie podejmował w związku z wyznaczeniem do reprezentowania W. N.. Podniósł, że referendarz sądowy wydający zaskarżone postanowienie w sposób nieuprawniony uzależnił wypłatę wynagrodzenia od skuteczności czynności pełnomocnika, wskazując, że w niniejszej sprawie pomoc prawna nie została rzeczywiście udzielona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z regulacjami, zawartymi w art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) przepisy tej ustawy, w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie zaś stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że sąd administracyjny przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). w sprawach wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje w dotychczasowym brzmieniu. W związku z czym wniesiony sprzeciw powoduje, że postanowienie referendarza sądowego, na który został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 250 § 1 i 2 p.p.s.a, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 (§ 2 ww. art. ). Przy czym tą ostatnią normę stosuje się także do postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Obowiązującą w niniejszej sprawie regulacją, określającą stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przy czym w myśl § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Taką samą normę zawiera także § 22 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 listopada 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. z 2016 r. poz. 1715). Z uwagi na fakt, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte i nie zostało zakończone do dnia 1 stycznia 2016 r., zastosowanie mają przepisy rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynosi 240 zł. W myśl zaś § 2 ust. 3 tego rozporządzenia opłaty za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik zawodowy ustanowiony w sprawie z urzędu, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto jak wskazał w sprzeciwie dokonał analizy akt sprawy, omówił ją z klientem i zaproponował możliwe rozwiązania. W ocenie Sądu nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie pełnomocnikowi skarżącego stosownego wynagrodzenia minimalnego zgodnie z powołanym § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, gdyż w sprawie zastosowanie znajduje powołany art. 250 § 2 p.p.s.a., pozwalający na obniżenie wynagrodzenia w uzasadnionym przypadku. Taki właśnie uzasadniony przypadek wystąpił w niniejszej sprawie. Przede wszystkim zauważyć należy, że przy przyznawaniu opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącego. Natomiast pełnomocnik ograniczył się do zaznajomienia z aktami sprawy, odbycia rozmów ze skarżącym, celem omówienia sprawy, złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy i złożenie zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ostatnią z czynności podjął już po śmierci skarżącego. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie pomocy prawnej uzasadniającej przyznanie stawki minimalnej w wysokości 240 zł. Pomoc, za którą należy się wynagrodzenie polega nie tyle na udzielaniu porad prawnych, ile na sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, a przede wszystkim wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie tak rozumiana pomoc nie została udzielona. Analiza akt sprawy oraz odbycie rozmów ze skarżącym, celem ich omówienia, nie wpływa w jakikolwiek sposób na sytuację procesową strony i nie może być zakwalifikowane jako udzielenie pomocy prawnej, która zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika stanowiska w sprawie. Przy czym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy trudno uznać za wyrażenie takiego stanowiska w sprawie, które przyczyniłoby się do jej merytorycznego rozpoznania. Tym samym wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udział w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji jest zasadny w wysokości 100 zł podwyższonej o 23% podatku VAT. Kwota ta uwzględnia realny nakład pracy pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu, tj.: podjęcie czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też to, że pełnomocnik nie sporządził skargi, ani uzupełnienia skargi, nie reprezentował strony na rozprawie i nie musiał zajmować merytorycznego stanowiska w sprawie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 § 1 i 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.