Sygnatura
VII SA/Wa 1111/22
Wyrok WSA w Warszawie z 7 października 2022 r., VII SA/Wa 1111/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 7 października 2022
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2022 r sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 marca 2022 r. nr 519/2022 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r., Nr 519/2022 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia E. D. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. oddalające zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] września 2021 r. w związku z niewykonaniem obowiązku nałożonego decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej MWINB) Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r. nakazano E. D. dokonanie rozbiórki budynku warsztatu samochodowego składającego się z trzech części o wymiarach: 18,90 x 6,20 i wysokości 5,30m - 6,10 m; 4,20 m x 12,m i wysokości 3,00 m; 6,90 m x 18,90 m i wysokości 3,50 m samowolnie wybudowanego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r., VII SA/Wa 1419/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. D. na tę decyzję. W związku z niewykonaniem przez skarżącego obowiązku wskazanego w decyzji Nr 622/16 - organ powiatowy, działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej u.p.e.a.) przeprowadził postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku z niej wynikającego. W dniu 24 maja 2016 r. zobowiązanemu zostało doręczone upomnienie Nr 111OT/52/2016 z dnia 12 maja 2016 r. wzywające do wykonania obowiązku wynikającego z w/w decyzji. Następnie PINB [...] wystawił w dniu 28 lipca 2016 r. tytuł wykonawczy Nr [...], doręczony zobowiązanemu w dniu 18 sierpnia 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] PINB [...] umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do E.D. na podstawie tytułu wykonawczego [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., wskazując, że w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2017 r., sygn. akt [...] nastąpił podział nieruchomości i zmienił się krąg zobowiązanych. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym w stosunku do E. D. przestał być wymagalny (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Następnie PINB wystawił dwa tytuły wykonawcze nr [...] na P. R. i P. D. dotyczące wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Nr [...]. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Nr 635/2020 MWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB [...] z dnia [...] lutego 2020 r. uznające za bezzasadne zarzuty złożone przez P. R. w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1184/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że skoro egzekwowany w tej sprawie nakaz rozbiórki, określony w decyzji WINB z 11 kwietnia 2016 r. nr 622/16 został skierowany wyłącznie do E. D. - jednego ze współwłaścicieli (wówczas działki nr ew. [...]), jako inwestora samowoli budowlanej, to nie miał zastosowania art. 28a u.p.e.a., co oznacza, że również w postępowaniu egzekucyjnym nadal jedynym zobowiązanym do wykonania obowiązku pozostaje adresat decyzji. Nie doszło bowiem do zbycia całości nieruchomości, ale do jej podziału, nie można zatem mówić ani o następstwie prawnym, ani o przejściu obowiązków nałożonych decyzją nakazującą rozbiórkę. Przepis art. 28a u.p.e.a. nie reguluje podstaw przejścia egzekwowanego obowiązku na inną osobę, lecz wprowadza możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby, niż ta przeciwko której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tę inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżących, a zobowiązanym nadal pozostawał E.D.. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 9 lutego 2021 r. W związku ze wskazanym wyrokiem organ I instancji – postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. Nr EN/227/21 uznał zarzuty za uzasadnione i umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do P.R. i P. D. wszczęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] października 2019 r. W dniu 28 września 2021 r. PINB [...] wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] w stosunku do E.D., który skuteczne doręczono skarżącemu w dniu 29 listopada 2021 r. Pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], na podstawie art. 34 § 1 i 2 oraz i art. 5 § 1 u.p.e.a., oddalił wniesione zarzuty w całości. Na powyższe postanowienie skarżący za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r., nr 519/22, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 1427) podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zobowiązany wskazał, że wnosi zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, 3 i 5 w/w ustawy, tj. powołał się na nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz wygaśnięcie obowiązku. Zakres przedmiotowego postępowania zależy przede wszystkim od zakresu zarzutów, bowiem to na wnoszącym zarzut każdorazowo spoczywa obowiązek wskazania, która z okoliczności określonych w art. 33 § 2 w/w ustawy stanowi podstawę środka prawnego. W ocenie MWINB, organ powiatowy dokonał właściwej kwalifikacji i oceny zarzutu wygaśnięcia obowiązku, wniesionego przez pełnomocnika zobowiązanego na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., wykazując przy tym jego bezzasadność. Organ podkreślił, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany, nie został umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł, jego wykonalność nie została wstrzymana przez sąd wojewódzki ani organ administracyjny, a także jest obowiązkiem istniejącym i wymagalnym. Wobec powyższego organ powiatowy prawidłowo podjął czynności egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Nr 622/16. Zgodnie z art. 29 ust. 1 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie znaczy to jednak, iż organ nadrzędny jest zwolniony od badania dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji pod względem formalnym. Tak więc dopóki w obiegu prawnym znajduje się ostateczna decyzja organu powiatowego Nr 622/16, tak organ egzekucyjny ma obowiązek podejmowania czynności celem jej wyegzekwowania. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego, organ II instancji wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 7/15: "Jeśli chodzi o błąd co do osoby zobowiązanego, dotyczy to zarówno sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek". Organ wskazał, że obowiązek określony w decyzji MWINB Nr 622/16 został nałożony na E. D.. W ocenie MWINB, organ powiatowy prawidłowo prowadzi postępowanie egzekucyjne względem adresata ostatecznej decyzji administracyjnej. Stanowisko w przedmiotowej sprawie zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1184/20: "Skoro egzekwowany w tej sprawie nakaz rozbiórki, określony w decyzji MWINB z 11 kwietnia 2016 r. nr 622/16 został skierowany wyłącznie do E. D. - jednego ze współwłaścicieli (wówczas działki nr ew. [...]), jako inwestora samowoli budowlanej, to nie miał zastosowania art. 28a u.p.e.a., co oznacza, że również w postępowaniu egzekucyjnym nadal jedynym zobowiązanym do dokonania obowiązku pozostaje adresat decyzji." Zdaniem organu, analiza akt zgromadzonych przez organ powiatowy w niniejszej sprawie jednoznacznie wykazała, że również zarzut nieistnienia obowiązku jest bezzasadny (art. 33 § 2 pkt 1 w/w ustawy). W tym miejscu należy wskazać, że o nieistnieniu obowiązku można mówić, jeżeli taka okoliczność miała miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 315/12). W wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 516/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał: "W świetle brzmienia normy z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważność albo wygaśnięcie, względnie obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie." W niniejszej sprawie nie zapadło żadne rozstrzygnięcie sądowe lub administracyjne skutkujące wycofaniem z obrotu prawnego egzekwowanej decyzji ostatecznej. Wobec powyższego nie nastąpiła sytuacja pozbawiająca cech wykonalności obowiązku nałożonego w/w decyzją Nr 622/16. Wobec powyższego nie zaistniała przesłanka nieistnienia obowiązku, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 1 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu, organ II instancji wskazał, że decyzja MWINB Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r. jest ostateczna i wykonalna. W niniejszej sprawie nie zapadło rozstrzygnięcie sądowe lub administracyjne skutkujące wycofaniem z obrotu prawnego egzekwowanej decyzji ostatecznej. Wobec powyższego nie nastąpiła sytuacja pozbawiająca cech wykonalności obowiązku nałożonego w/w decyzją organu powiatowego. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając organowi: 1. brak wykonalności obowiązku dotyczącego dokonania rozbiórki, ponieważ wykonanie prac budowlanych, zmierzających do rozbiórki jest niemożliwe, gdyż budynek usytuowany jest na nieruchomości stanowiącej własność osób trzecich i został przez te osoby wzniesiony. Tym samym skarżący nie może być w żaden sposób zobowiązany do rozbiórki, jak również nie dysponuje jakimikolwiek uprawnieniami do wykonania robót rozbiórkowych, tak faktycznymi jak i prawnymi, nie ma możliwości dokonania rozbiórki budynku, do którego nie ma żadnych praw, który jest położony na nieruchomości należącej do zupełnie innych osób; 2. brak wymagalności obowiązku bowiem po podziale nieruchomości zmienił się krąg zobowiązanych, a przed podziałem skarżący nie miał żadnego związku z wzniesionym budynkiem; 3. naruszenie art. 1 a pkt 20 u.p.e.a. polegające na uznaniu skarżącego za zobowiązanego, podczas gdy zobowiązanymi winni być ówcześni inwestorzy i obecni właściciele nieruchomości tj. P. R. i P.D.; 4. błąd co do osoby zobowiązanego - inwestorem był P. R. i P.D., a nie skarżący, w razie wykonania rozbiórki skarżący wywołałaby czyn zagrożony karą; 5. egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a); zobowiązany jest inną osobą niż skarżący; 6. naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżący był inwestorem, w sytuacji, gdy jeszcze przed działem spadku P. R. i P. D. byli właścicielami nieruchomości i inwestorami, ta część nieruchomości była bowiem przez nich wykorzystywana przed podziałem "ad usum", 7. naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ukształtowanie ujemnych dla strony skutków prawnych, niezawinionych przez skarżącego i niezależnych od jego prawidłowego i normatywnego zachowania, 8. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, 9. sprawa już raz była rozpatrywana i wówczas skarżący uzyskał pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie, mimo braku zmiany stanu faktycznego i prawnego, po latach znów wydana zostaje decyzja naruszająca prawa skarżącego. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, że nieruchomość przy ul. [...] w [...], składa się dwóch działek nr [...] i [...] Jak wynika z księgi wieczystej nr [...] w czasie wznoszenia budynku warsztatu samochodowego było 3 właścicieli nieruchomości – E.D., P.D. i P.R.. Inwestorami byli tylko i wyłącznie P.D. i P. R., wyłącznie korzystający ad usum z działki nr [...]. Na mocy postanowienia Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. sygn. akt. [...] doszło do podziału nieruchomości wspólnej przy ul. [...] w [...]. Obecnie działka nr [...] należy do P. D. i P. R., natomiast działka nr [...] należy do E. D.. Budynek warsztatu samochodowego znajduje się na działce nr [...], tj. działce, która nie należy do zobowiązanego i do której wyłączne prawo korzystania miały inne osoby, z resztą prowadzące działalność gospodarczą adekwatną do wzniesionej budowli. Sprawa była już raz rozpatrywana i postanowieniem z 12 października 2018 r. PINB [...] umorzył postępowanie, gdyż, obowiązek wynikający z decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r. przestał być wymagalny wobec E. D. z uwagi na podział nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w [...], skutkujący zmianą kręgu osób zobowiązanych do rozbiórki rzeczonych obiektów warsztatowych. Od 2018 r. sytuacja nie uległa zmianie tj. krąg właścicieli jest taki sam - podobnie jak budynki, o usunięcie których chodzi - znajdują się wciąż na działce [...], do której E. D. nie ma żadnych praw. Więc nie tylko nie może on dokonać ich rozbiórki, jak również nie powinna być nakładana na niego grzywna w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki. E. D. nie tylko nie jest zobowiązany do dokonania rozbiórki budynków, których nie wznosił, ale też nie ma prawa dokonywania jakichkolwiek czynności na nieruchomości, do której nie ma żadnych praw. W żadnej legalny sposób nie może wykonać obowiązku rozbiórki, tym bardziej nie może być na niego nałożona grzywna celem przymuszenia. Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, rozbiórkę obiektu budowlanego nakazaną w decyzji, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego ma obowiązek wykonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Należy zauważyć, że podmioty obowiązane do dokonania nakazanych czynności wymienione są alternatywnie. W tym przypadku inwestorzy złożyli stosowne oświadczenia, że budynki są ich własnością. W orzecznictwie podkreśla się, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, jeżeli jest on sprawcą samowoli budowlanej. W przedmiotowej sprawie inwestorami byli obecni właściciele nieruchomości tj. P.R. i P.D.. Co więcej z wybudowanego budynku warsztatu samochodowego czerpali oni zyski, wynajmując go przez wiele lat. E.D. ma zakaz wstępu na teren, który należy do jego synów, a na którym usadowiony jest budynek. Wtargniecie na ten teren skutkowałoby wezwaniem policji. W przedmiotowej sprawie skarżący nigdy nie był inwestorem, co więcej obecnie nie jest właścicielem nieruchomości, na której położony jest obiekt do rozbiórki, faktycznie do tej części nieruchomości nie miał nigdy dostępu, ad usum prawo do korzystania z niech należało do osób trzecich. Nie ma też prawa wstępu na ten teren, nie zarządza tą nieruchomością. Skarżący nie może więc być traktowany jako inwestor. Dlatego też decyzja o rozbiórce powinna być skierowana do obecnych właścicieli i inwestorów jednocześnie. W związku z powyższym, skarżący nie jest zobowiązany do wykonania rozbiórki obiektów wyszczególnionych w decyzji nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r. W tej sytuacji mamy do czynienia z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej, bowiem w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych podmiotowych, wyłączających możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Co więcej decyzja w sposób rażący narusza prawa podmiotowe skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2022, poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa. Przedmiotem skargi jest postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 marca 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. oddalające zarzuty E. D. wniesione w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] września 2021 r. Postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej w skrócie u.p.e.a.). Obowiązek o charakterze niepieniężnym, którego wykonania dotyczy to postępowanie egzekucyjne wynika z decyzji reformatoryjnej Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r., którą nakazano E. D. dokonanie rozbiórki budynku warsztatu samochodowego składającego się z trzech części o wymiarach: 18,90 x 6,20 i wysokości 5,30m - 6,10 m; 4,20 m x 12,m i wysokości 3,00 m; 6,90 m x 18,90 m i wysokości 3,50 m samowolnie wybudowanego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r., VII SA/Wa 1419/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. D. na tę decyzję. W aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym nowelizacją postępowania egzekucyjnego w administracji z 11 września 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r., przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej u.p.e.a.) podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podkreślenia wymaga, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w art. 33 § 2, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w tym przepisie przyczyn podlegają rozpatrzeniu w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. Przy czym podstawy poszczególnych zarzutów wyłączają się wzajemnie, co oznacza, że nie można przywoływać jednej okoliczności jako podstawy dwóch lub więcej zarzutów (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15). Poza tym w przypadku zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez właściwy organ wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. W tej sprawie skarżący E.D. wniósł w dniu 6 grudnia 2021 r. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na skutek doręczenia mu w dniu 29 listopada 2021 r. tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego w dniu [...] września 2021 r. przez PINB [...]. Pełnomocnik zobowiązanego wskazał, że wnosi zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, 3 i 5 u.p.e.a., tj. powołał się na nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz wygaśnięcie obowiązku. Słusznie organ wskazał, że w tej sprawie nie ma podstaw do uznania, że obowiązek o charakterze niepieniężnym, którego wykonania dotyczy to postępowanie egzekucyjne nie istnieje lub, że obowiązek ten wygasł (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.). Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r., którą nakazano E.D. dokonanie rozbiórki budynku warsztatu samochodowego samowolnie wybudowanego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] jest ostateczna, a nawet prawomocna, gdyż była kontrolowana przez sąd administracyjny i decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym. Nie można więc uznać, że zachodzi w tej sprawie przesłanka z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Organy obu instancji prawidłowo również uznały, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie wygasł (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Obowiązki o charakterze niepieniężnym nie ulegają przedawnieniu. Organ II instancji podkreślił, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany, nie został umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł, jego wykonalność nie została wstrzymana przez sąd wojewódzki ani organ administracyjny, a także jest obowiązkiem istniejącym i wymagalnym. W związku z powyższym zarzut egzekucyjny oparty na tej przesłance jest nietrafny. Głównym zarzutem podniesionym przez stronę skarżącą był zarzut wymieniony w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. sygn. akt. [...] doszło do podziału nieruchomości wspólnej przy ul. [...] w [...]. Obecnie działka nr [...] należy do P. D. i P. R., natomiast działka nr [...] należy do E. D.. Budynek warsztatu samochodowego znajduje się na działce nr [...], tj. działce, która nie należy do zobowiązanego i do której wyłączne prawo korzystania miały inne osoby. W ocenie pełnomocnika skarżącego, E.D. nie powinien być więc uznany za zobowiązanego w tej sprawie. Zobowiązanymi powinni być obecni właściciele działki nr [...], na której znajduje się budynek podlegający rozbiórce. Sąd podkreśla, że kwestia ta była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Nr 635/2020 MWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB [...] z dnia [...] lutego 2020 r. uznające za bezzasadne zarzuty złożone przez P. R. w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1184/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że skoro egzekwowany w tej sprawie nakaz rozbiórki, określony w decyzji WINB z 11 kwietnia 2016 r. nr 622/16 został skierowany wyłącznie do E. D. - jednego ze współwłaścicieli (wówczas działki nr ew. [...]), jako inwestora samowoli budowlanej, to nie miał zastosowania art. 28a u.p.e.a., co oznacza, że również w postępowaniu egzekucyjnym nadal jedynym zobowiązanym do wykonania obowiązku pozostaje adresat decyzji. Nie doszło bowiem do zbycia całości nieruchomości, ale do jej podziału, nie można zatem mówić ani o następstwie prawnym, ani o przejściu obowiązków nałożonych decyzją nakazującą rozbiórkę. Przepis art. 28a u.p.e.a. nie reguluje podstaw przejścia egzekwowanego obowiązku na inną osobę, lecz wprowadza możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby, niż ta przeciwko której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tę inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżących, a zobowiązanym nadal pozostawał E. D.. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 9 lutego 2021 r. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd orzekający w tej sprawie jest więc związany poglądem prawnym wyrażonym w powołanym wyroku, gdyż został on wydany w granicach tej samej sprawy dotyczącej egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z tej samej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r. W wyroku z dnia 29 października 2020 r., VII SA/Wa 1184/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, że zobowiązanym do wykonania tego obowiązku, pomimo podziału nieruchomości, jest nadal E. D.. Tym samym niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 1a pkt 20 u.p.e.a. poprzez uznanie skarżącego za zobowiązanego, podczas gdy zobowiązanymi powinni być ówcześni inwestorzy i obecni właściciele nieruchomości tj. P.R. i P.D.. Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że brak było w tej sprawie podstaw do uwzględnienia zarzutów egzekucyjnych wniesionych przez E. D. na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, 3, 5 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają więc prawa. W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego braku wykonalności obowiązku rozbiórki, wskazać należy, iż w związku z nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która weszła w życie 30 lipca 2020 r. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (poprzednio art. 33 § 1 pkt 5 ustawy) nie może być już przedmiotem zarzutu egzekucyjnego. Okoliczność ta może ewentualnie stanowić przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wzruszenie decyzji ostatecznej jest możliwe wyłącznie w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym bezprzedmiotowe są więc zarzuty skargi dotyczące błędnego określenia adresata decyzji o nakazie rozbiórki (art. 52 Prawa budowlanego). Podkreślenia przy tym wymaga, że decyzja MWINB Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r. była kontrolowana przez Sąd, który wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r., VII SA/Wa 1419/16 oddalił skargę E. D. na tę decyzję. Bezzasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., z uwagi na to, że egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, a - w ocenie pełnomocnika skarżącego - w tej sprawie zobowiązany jest inną osobą niż skarżący. Przepis art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przewidujący wskazaną przesłankę obowiązywał do 30 lipca 2020 r., obecnie kwestię tę reguluje art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Przedmiotowe postępowanie nie dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz wniesionych przez zobowiązanego zarzutów na podstawie art. 33 § 2 pkt 1,3,5 u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się naruszenia w tej sprawie przez organ wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżący był inwestorem, w sytuacji, gdy jeszcze przed działem spadku P. R. i P.D. byli właścicielami nieruchomości i inwestorami, ta część nieruchomości była bowiem przez nich wykorzystywana przed podziałem "ad usum". Podnosząc te zarzuty, strona skarżąca kwestionuje ustalenia, będące podstawą wydania przez MWINB decyzji Nr 622/16 z dnia 11 kwietnia 2016 r., co w postepowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalne. Organ nie naruszył również art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ukształtowanie ujemnych dla strony skutków prawnych, niezawinionych przez skarżącego i niezależnych od jego prawidłowego i normatywnego zachowania. Organ prowadzi postępowanie egzekucyjne zmierzające do wykonania obowiązku rozbiórki budynku warsztatu samochodowego nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Jak już podkreślono, organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, gdyż sprawa już raz była rozpatrywana i wówczas skarżący uzyskał pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie, mimo braku zmiany stanu faktycznego i prawnego, a po latach znów wydana zostaje decyzja naruszająca prawa skarżącego. W odniesieniu do tego zarzutu wskazać należy, iż postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] PINB [...] umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do E.D. prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., wskazując, że w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2017 r., sygn. akt [...] nastąpił podział nieruchomości i zmienił się krąg zobowiązanych. Następnie PINB wystawił dwa tytuły wykonawcze nr [...] na P. R. i P.D. dotyczące wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Nr 622/16. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Nr 635/2020 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB [...] z dnia [...] lutego 2020 r. uznające za bezzasadne zarzuty złożone przez P. R. w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., VII SA/Wa 1184/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. W związku ze wskazanym wyrokiem organ I instancji – postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Nr [...] uznał zarzuty za uzasadnione i umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do P. R. i P. D. wszczęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Skutkiem wskazanego wyroku Sądu, było ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec E. D. na podstawie nowego tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego w dniu [...] września 2021 r. przez PINB [...]. Działania organów w tej sprawie i ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec E. D. podyktowane było koniecznością uwzględnienia wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 29 października 2020 r., VII SA/Wa 1184/20, którym organy - na podstawie art. 153 p.p.s.a. - były związane. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 10 czerwca 2022
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Bogusław Cieśla /przewodniczący/ Elżbieta Granatowska /sprawozdawca/ Grzegorz Rudnicki
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
art. 29 par. 1, art. 33 par. 2 pkt 1, 3, 5 · Dz.U. 2020 poz. 1427
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 153 · Dz.U. 2022 poz. 329
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Bk 517/22 · 6 października 2022
Wyrok WSA w Białymstoku z 6 października 2022 r., II SA/Bk 517/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: II SA/Kr 951/22 · 5 października 2022
Wyrok WSA w Krakowie z 5 października 2022 r., II SA/Kr 951/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: II OZ 571/22 · 5 października 2022
Postanowienie NSA z 5 października 2022 r., II OZ 571/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny