VII SA/Wa 1074/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [..] w P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r., znak: [....] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: odmówić Stowarzyszeniu [...] w P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

W dniu 30 maja 2014 r. do Sądu wraz ze skargą na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa wpłynął na uzupełnionym formularzu PPPr wniosek Stowarzyszenia P. [....] w P. o przyznanie prawa pomocy w którym wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1074/14 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu P. [...] w P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stowarzyszenie w ustawowym terminie wniosło sprzeciw. W uzasadnieniu podniosło, że działa wobec wykorzystania przez władze samorządowe i województwa wielkopolskiego specustaw związanych z organizacją EURO 2012, w konsekwencji czego nastąpił rozwój portu lotniczego [....] w [...], w taki sposób, że nastąpiło naruszenie przepisów ochrony środowiska w zakresie hałasu, skutkujące koniecznością utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Mieszkańcy, członkowie Stowarzyszenia, uczestniczą w kosztownych postępowaniach cywilnych w zakresie dochodzenia roszczeń i finansują działalność regulaminową Stowarzyszenia. Istotnym celem ochrony spraw mieszkańców jest zlecenie i wykonanie prawidłowych pomiarów akustycznych w związku z funkcjonowaniem portu lotniczego [...] i na ten cel gromadzone są środki. Zdaniem Stowarzyszenia powyższe wymaga uzyskania prawa pomocy - zwolnienia od opłaty sądowej w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Zatem, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy, nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 powołanej ustawy). Wobec tego realizując cele regulaminowe członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych. Brak stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne. Ograniczenie źródeł finansowania stowarzyszenia zwykłego nie oznacza, że określając cele i formy działania założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność takiego stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie odpowiednie postanowienia w regulaminie stanowiącym podstawę jego funkcjonowania. Realizując cele regulaminowe, np. poprzez wszczynanie postępowań przed sądami administracyjnymi, członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych, np. poprzez zwiększenie liczby członków, czy ustalenie składki członkowskiej na odpowiednio wysokim poziomie. Z przedłożonych dokumentów wynika, że Stowarzyszenie jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Zrzesza członków z miejscowości P. i B. Posiada środki finansowe na prowadzenie działalności wynikającej z regulaminu ze składek członkowskich. Stowarzyszenie wskazało, że opłaty członkowskie wynoszą 20 złotych na rok od członka opłacane do 30 kwietnia każdego roku, termin ten został jednak przedłużony do 30 października 2014 r. Stowarzyszenie podało, że pokrywało wszystkie opłaty sądowe. Nadto, ma ponieść koszty biegłych z dziedziny akustyki w wysokości ok. 6.000 - 9.000 złotych oraz ponosi koszty biurowe, opłat pocztowych, organizacji zebrań, wydawnictwa biuletynu informacyjnego, które wynoszą ok. 500 - 700 złotych miesięcznie. Z powyższych względów podniosło, że zebrane środki nie wystarczają im na pokrycie kosztów sądowych. Podało, że nie posiada kapitału zakładowego majątku i środków trwałych. Wskazało, że za ostatni rok obrotowy uzyskało nadwyżkę nad kosztami w wysokości 120,45 złotych. Stowarzyszenie podało, że na rachunku bankowym posiada kwotę 6.203,96 złotych. Wyjaśniło, że liczy 396 zarejestrowanych członków z czego czynnych, którzy opłacili składki za 2013 r. było 68 członków. Poinformowało, że w związku z powyższym podjęto uchwałę w dniu 29 marca 2014 r. nr 12 zobowiązującą członków do opłacenia składek do dnia 30 października 2014 r. pod rygorem usunięcia członka ze Stowarzyszenia. Zaznaczyło, iż na podstawie ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, nie może brać żadnych dotacji i innych pożytków finansowych. Zdaniem Sądu organizacja ta, chociaż nie posiada majątku, dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie wpisu od wniesionej przez nią skargi, który wynosi 200 złotych. Stowarzyszenie posiada pełne, przewidziane ustawą, możliwości pozyskiwania środków na działalność statutową, posiada także środki na rachunku bankowym w kwocie: 6.203,96 złotych, pozwalające na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Stowarzyszenie, mimo bycia jednostką non profit, chcąc realizować swą określoną statutem działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 317/08, oraz w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 133/09, członkowie stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Fakt zaś, że cele działalności stowarzyszeń mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) nie oznacza, że stowarzyszenia nie mogą prowadzić żadnej działalności. Wymóg niezarobkowego charakteru stowarzyszeń oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Realizując cele regulaminowe, np. poprzez wszczynanie postępowań przed sądami administracyjnymi, członkowie Stowarzyszenia powinni z kolei w razie trudności w prowadzeniu działalności regulaminowej podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych, np. ustalenie wyższych składek, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową określonych w odrębnych przepisach. Wskazać również należy, że przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność Stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (zob. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 491/11). W niniejszej sprawie stwierdzono, że brak jest podstaw by stwierdzić, iż wnioskujące Stowarzyszenie nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym bardziej, że na rachunku bankowym Stowarzyszenia znajdują się środki pieniężne w kwocie 6.203,96 złotych. Z tych przyczyn stwierdzono, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jak również z faktu, iż Stowarzyszenie nie wykazało, iż z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.