VII SA/Wa 1062/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Towarzystwa w G. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 23 marca 2023 r. znak DOZ-APN.650.109.2023.MW w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 15 lutego 2023 r., znak: DOZ-OAiK.650.1225.2019.WK, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Towarzystwa w G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi [...] Oddział w G. ("skarżący") jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("MKiDN", "Minister") znak: DOZ-APN.650.109.2023.MW z 23 marca 2023 r., dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków ("PWKZ") decyzją z [...] marca 2000 r. wpisał do rejestru zabytków pod nr [...] trzy środkowe przęsła (4,5,6) wraz z filarami (3,4,5) mostu drogowego w T. – L.. Następnie, [...] WKZ decyzją z [...] października 2016 r. wpisał do rejestru zabytków pod nr [...] "most drogowy w T. – L. w granicach zaznaczonych na załączniku graficznym", tj. przęsła numer: 1-3 i 7-12 oraz filary 0-3 i 7-14. W rozstrzygnięciu tej ostatniej decyzji organ konserwatorski zaznaczył, że trzy środkowe przęsła (4, 5, 6) wraz z filarami (3,4,5), objęte zostały ochroną konserwatorską na mocy ww. decyzji z [...] marca 2000 r. [...] WKZ decyzją znak: [...] z [...] stycznia 2017 r. pozwolił na przebudowę przedmiotowego mostu drogowego przez rzekę W. w T. wg "Projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego - autor mgr inż. W. K. z zespołem. Most drogowy przez rzekę W. w T. – L.", opracowanego w grudniu 2016 r. Pismem z 12 września 2019 r., uzupełnionym pismem z 7 listopada 2019 r. skarżący zwrócił się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z wnioskiem o wszczęcie na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej: "k.p.a."), postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r., podnosząc, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. że wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Do powyższego wniosku dołączono Statut [...]. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("MKiDN") postanowieniem znak: DOZ-OAiK.650.1225.2019.WK z 15 lutego 2023 r., na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 840 – dalej: "u.o.z.") oraz art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). Rozpatrując przesłanki wszczęcia postępowania w ww. trybie Minister wskazał, że z § 2 statutu [...] wynika, że jego celem jest podejmowanie działań i realizowanie przedsięwzięć zmierzających do ochrony zabytków i krajobrazu kulturowego. Stowarzyszenie realizuje swój cel między innymi poprzez interweniowanie w wypadku zagrożenia obiektów zabytkowych (§ 9 pkt 4 statutu). Wobec powyższego Minister uznał, że wystąpienie z wnioskiem z 12 września 2019 r. mieściło się w celach statutowych skarżącego, a tym samym spełniona została pierwsza z przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. Dalej MKiDN podał, że do spełnienia żądania opartego na art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. niezbędne jest spełnienie także drugiej przesłanki w postaci interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Minister wyjaśnił, że pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na przepisie art. 31 § 1 k.p.a. Argumentacja świadcząca o tym, że za wszczęciem postępowania z urzędu lub dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny, powinna wynikać z pisma (podania, wniosku) złożonego przez organizację społeczną. Nie ma stałego wzorca ani reguły jak powinna organizacja społeczna wykazać organowi administracji publicznej, do którego skierowała żądanie, że za jej inicjatywą w przedmiocie wszczęcia postępowania z urzędu lub dopuszczeniem do udziału w postępowaniu na prawach strony przemawia interes społeczny. W każdym przypadku należy tę kwestię rozpatrywać indywidualnie. W ww. kontekście Minister wskazał następnie, że we wniosku z 12 września 2019 r. skarżący podniósł, że decyzja [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ pomimo ścisłej ochrony konserwatorskiej mostu realizowane są prace rozbiórkowe i utylizacyjne zdemontowanej konstrukcji. Odnosząc się do tego MKiDN uznał, że "podniesiony zarzut ma charakter merytoryczny i jako taki nie podlega badaniu w trybie stwierdzenia nieważności, które może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia przesłanek, określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.", a przesłanki te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Oczywistość naruszenia prawa polega na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Dalej Minister odniósł się do zakresu decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r. i stwierdził, że za uwzględnieniem wniosku skarżącej nie przemawia interes społeczny, o którym mowa w art. 31 § 1 in fine k.p.a., a także podał, że nie znalazł innych podstaw do wszczęcia tego postępowania. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem znak: DOZ-APN.650.109.2023.MW z 23 marca 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. oraz art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 u.o.z., utrzymał w mocy własne postanowienie z 15 lutego 2023 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia Minister wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu sprawy podtrzymuje stanowisko zawarte we własnym rozstrzygnięciu z 15 lutego 2023 r., które nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Organ powtórzył i podzielił swoje wcześniejsze stanowisko, a ponadto wskazał, że we wniosku o stwierdzenie nieważności skarżący podniósł, że decyzja [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ pomimo ścisłej ochrony konserwatorskiej mostu realizowane są prace rozbiórkowe i utylizacyjne zdemontowanej konstrukcji. Zarzut ten skarżący podniósł także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że wydanie decyzji udzielającej pozwolenia na rozbiórkę elementów mostu stanowi wadę tego pozwolenia konserwatorskiego, ponieważ wcześniej organ ochrony zabytków nie wydał pozwolenia na przemieszczenie zabytku. W tym kontekście Minister uznał, że podniesiony zarzut "ma charakter merytoryczny i jako taki nie podlega badaniu w trybie stwierdzenia nieważności, które może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.", a przesłanki te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Jednocześnie Minister wskazał, że [...] WKZ decyzją z [...] stycznia 2017 r. pozwolił na przebudowę mostu drogowego przez rzekę W. w T. według "Projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego – autor mgr inż. W.K.z zespołem. Most drogowy przez rzekę W.w T. – L.", opracowanego w grudniu 2016 r. W punkcie 4 tego projektu wskazano, że celem inwestycji jest m.in. "rozbiórka elementów mostowych i innych." Stwierdzono również, że ww. projekt wprowadza "zmianę wykratowania w dwóch przęsłach nurtowych mostu nr 1 i nr 2 (numeracja wg stanu projektowanego) polegającą na zastąpieniu nieregularnego skratowania kratownic mostu skratowaniem analogicznym do historycznych przęseł Lentze’a. Ponadto w punkcie 13.1 ww. projektu, wskazano, że w miejscu przęseł nr 1 i 2, tj. tzw. przęseł ESTB (odpowiadających przęsłom nr 2 i 3, zgodnie z załącznikiem do decyzji wpisowej z 7 października 2016 r.), "zaprojektowano nową konstrukcję stalową przęseł, kratownicową z wykratowaniem przęseł analogicznym do wykratownia ocalałej, historycznej części mostu. [...] Do budowy nowych przęseł także zostaną użyte materiały i technologie stosowane obecnie." Z powyższego wynika, że elementy przęseł nr 2 i 3, tzw. ESTB, wpisanych do rejestru zabytków decyzją [...] WKZ z [...] października 2016 r. zostały przeznaczone do rozbiórki, w celu zastąpienia ich kratownicami nawiązującymi do kratownic tzw. przęseł [...], tj. nr 4, 5, 6, wpisanych do rejestru zabytków decyzją [...] WKZ z [...] marca 2000 r. Minister podkreślił, że dokumentacja zatwierdzona decyzją z [...] stycznia 2017 r. nie określa sposobu demontażu kratownic oraz dalszego ich zagospodarowania i wykorzystania. Wobec powyższego MKiDN stwierdził ponownie, że za uwzględnieniem wniosku skarżącego nie przemawia interes społeczny, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a., jednocześnie wskazał, że nie znalazł także podstaw do wszczęcia tego postępowania w świetle argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem MKiDN skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł zarzuty dotyczące nieprawidłowości związanych z wydaniem przez [...] WKZ decyzji z [...] stycznia 2017 r. Ponadto wskazał, że jak wynika ze Statutu skarżący nie działa w interesie prywatnym, a wszelkie podejmowane działania mają na celu ochronę zabytków i zapobieganie ich niszczeniu. Zdaniem skarżącego wszelkie działania związane z zachowaniem i ochroną zabytków stanowią interes społeczny. Odpowiadając 9 maja 2023 r. na ww. skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie MKiDN z 23 marca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z 15 lutego 2023 r. o odmowie wszczęcia z urzędu (z wniosku skarżącego złożonego w trybie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r. pozwalającej na przebudowę (objętego ochroną konserwatorską) mostu drogowego przez rzekę W. w T. – L.. Powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie przez Ministra, że za wszczęciem wnioskowanego przez skarżącego postępowania nadzorczego nie przemawia interes społeczny, a wobec tego nie są spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 31 § 1 k.p.a. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w tym – argumentację organu zawartą w wydanych postanowieniach, Sąd uznał, że stanowisko Ministra jest wadliwe. Organ ten, choć był do tego obowiązany, nie rozważył bowiem w sposób właściwy przesłanki interesu społecznego, czym uchybił obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., i naruszył art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. orzekając odmownie. Wskazał (stwierdził) wyłącznie, że interes społeczny nie przemawia za żądaniem skarżącego/nie występuje. W ramach tej oceny przystąpił natomiast w istocie do badania spornych kwestii merytorycznych – tj. ustalania czy decyzja [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r. dotknięta jest jakąkolwiek wadą z przyczyn eksponowanych przez skarżącego, czego zaś na tym etapie czynić nie mógł. Rozwijając to stanowisko Sąd wyjaśnia, że zgodnie z treścią art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania, dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 k.p.a.). Jak wynika z powyższego, treść art. 31 § 1 k.p.a. uzależnia możliwość wszczęcia postępowania z urzędu - na wniosek organizacji społecznej, czy też dopuszczenia tej organizacji do udziału w toczącym się już postępowaniu od spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek: a) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz b) przemawia za tym interes społeczny. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji, przy czym niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji wszczęcia postępowania czy udziału we wszczętym już postępowaniu. O ile przesłanka wszczęcia postępowania z wniosku organizacji (czy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu) z uwagi na jej cele statutowe nie budzi wątpliwości, o tyle pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. Kryterium "interesu społecznego" stanowi bowiem kryterium niedookreślone, którego treść zmienia się w czasie w zależności od wartości uznawanych w społeczeństwie. Bezspornym natomiast pozostaje, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć wyłącznie partykularnym interesom samej organizacji społecznej, jak również nie może prowadzić do naruszenia sfery prywatności stron postępowania poprzez nadmierne poszerzenie kręgu jego uczestników (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarza. Wyd. 12, Warszawa 2012, s. 215). Stosując przywołaną regulację Minister uznał, że spełniona została pierwsza przesłanka z art. 31 § 1 k.p.a., albowiem przyjął, że żądanie skarżącego wszczęcia postępowania jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Stanowisko to jest w ocenie Sądu prawidłowe i nie budzi wątpliwości. Dokonując takiej oceny Sąd zauważa, że przedmiotem postępowania, którego wszczęcia domaga się skarżący ma być kontrola w trybie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r. o pozwoleniu na przebudowę mostu drogowego przez W. w T. – L. wpisanego do rejestru zabytków decyzjami [...] WKZ z [...] marca 2000 r. oraz z [...] października 2016 r. Ze znajdującego się natomiast w aktach administracyjnych Statutu [...] wynika, że celem [...] jest podejmowanie działań i realizowanie przedsięwzięć zmierzających do ochrony zabytków i krajobrazu kulturowego oraz pobudzanie inicjatywy społecznej na rzecz ochrony i opieki nad zabytkami (§ 2 Statutu). Z § 9 pkt 4 in fine ww. Statutu wynika natomiast, że [...] realizuje swój cel w szczególności przez interweniowanie w wypadku zagrożenia obiektów zabytkowych. Wskazana działalność skarżącego wiąże się z przedmiotem sprawy, którą chce zainicjować, dlatego też Sąd stwierdza, że Minister prawidłowo dokonał oceny w tym zakresie i zasadnie przyjął, że cele statutowe skarżącego w pełni korespondują z przedmiotem postępowania (którego się domaga), co oznacza, że żądanie wszczęcia postępowania jest uzasadnione celami statutowymi. Jednocześnie, w wydanym orzeczeniu (i orzeczeniu go poprzedzającym) Minister uznał, że w niniejszej sprawie brak jest interesu społecznego, który przemawiałby za wszczęciem z urzędu ww. postępowania nadzorczego, tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r. pozwalającej na przebudowę zabytkowego mostu. Tym też uzasadnił konieczność utrzymania w mocy postanowienia własnego z 15 lutego 2023 r., rozstrzygającego w sposób negatywny dla skarżącego. W tym aspekcie, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, Sąd zaznacza zaś, że w przepisach k.p.a. nie ma definicji legalnej interesu społecznego. Jego treść wypełnia zmieniająca się kompozycja różnorodnych wartości społecznych w określonym czasie. Poza tym, ponieważ kryterium interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, nie musi ono mieć (bezpośredniej) podstawy w konkretnym przepisie prawa; niemniej jednak powinno ono wynikać z okoliczności konkretnej sprawy (treść tego kryterium podlega ustaleniu przez organ administracji w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sytuacji). Zatem, przy stałych celach statutowych organizacji społecznej zmianie mogą ulegać wymagania interesu społecznego, które przemawiają albo za uwzględnieniem żądania, albo za odmową jego uwzględnienia. W konsekwencji przyjmuje się, że składając wniosek w trybie art. 31 § 1 k.p.a. nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym poprzez powoływanie się np. na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie wnosząca żądanie organizacja (np.) musiałaby być dopuszczona do udziału w postępowaniu już tylko po stwierdzeniu, że tego typu wartości są przedmiotem rozstrzygnięć organów administracji. Inaczej rzecz ujmując, powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie może używać ogólnikowych stwierdzeń, lecz winna wskazywać konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że jej wniosek powinien uruchomić postępowanie czy też powinna ona uczestniczyć w postępowaniu będącym już w toku (por. wyrok NSA z 9 maja 2018 r., sygn. akt: II OSK 1515/16). Zaaprobowanie powyższego nie oznacza, że organ zostaje zwolniony z jakiekolwiek inicjatywy ustalenia przesłanek warunkujących uwzględnienie żądania organizacji społecznej. Zdaniem Sądu, w każdym przypadku złożenia wniosku w trybie art. 31 § 1 k.p.a., już na podstawie zasad ogólnych k.p.a., organ administracji zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do spełnienia przesłanek tam uregulowanych z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. Ma to szczególne znaczenie z racji niedookreśloności samego pojęcia interesu społecznego, użytego w art. 31 § 1 k.p.a. Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o wszczęcie postępowania lub dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo indywidualnie na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Co więcej, brak normatywnej definicji interesu społecznego powoduje przerzucenie na organ obowiązku zidentyfikowania tego interesu. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, Minister błędnie uznał, że za uwzględnieniem żądania skarżącego nie przemawia interes społeczny; przyjął tak, choć nie przeprowadził właściwej (adekwatnie do etapu postępowania) analizy, i to zarówno na etapie wydania postanowienia z 15 lutego 2023 r., jak również po ponownym rozpatrzeniu sprawy na etapie wydania postanowienia z 23 marca 2023 r. Co prawda w obu ww. aktach Minister wskazał na interpretację pojęcia "interesu społecznego", ale w żaden sposób nie odniósł tego do okoliczności sprawy. W efekcie, nie zidentyfikował w realiach tej sprawy pojęcia interesu społecznego, a jedynie skonstatował, że takowy nie zachodzi. Z oceną tą - zdaniem Sądu - nie sposób się zaś zgodzić, jeśli zważy się na okoliczności podnoszone przez skarżącego jako uzasadnienie wniesionego żądania. Wskazuje się w nich na to, że na podstawie kwestionowanej decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r., prowadzone są roboty powodujące częściowe zniszczenie/uszkodzenie zabytku (bo objęte ww. decyzją zamierzenie polega na rozbiórce elementów mostowych i innych przyobiektowych), co zdaniem skarżącego (v. treść skargi) jest sprzeczne z art. 4 u.o.z. Rozwijając ten wątek Sąd zauważa nadto, że skarżący wnosząc o wszczęcie postępowania administracyjnego, we wniosku z 12 września 2019 r., podjął próbę wyjaśnienia wartości zabytkowej i historycznej przedmiotowego zabytku w kontekście prowadzonych robót budowalnych, na które zezwolił [...] WKZ decyzją z [...] stycznia 2017 r. Wskazał w szczególności, że "zniszczone pruskie przęsła nurtowe mostu [...], które po drugiej wojnie światowej zostały zastąpione wojskowymi przęsłami angielskimi typu ESTB to niezwykle ważne upamiętnienie tragicznych dziejów tego miejsca w czasie II wojny światowej. Aktualnie realizowane niszczenie angielskich przęseł w celu planowanego zastąpienia ich nowymi przęsłami, które mają przypominać pierwotny most pruski z połowy XX w. będzie równoznaczne z zatarciem śladów ważnego wydarzenia historycznego, szczególnie istotnego dla polskiej racji stanu". Już choćby te, ww. okoliczności wystarczająco - zdaniem Sądu - świadczą o wykazaniu przez skarżącego interesu społecznego w przedmiotowej sprawie. Wynika z nich, że skarżący (kierując się dobrem ogółu społeczeństwa/ochroną zabytku), nie żąda wszczęcia postępowania dla zaspokojenia własnych indywidualnych interesów lub interesów konkretnej osoby. Działa on w imieniu zachowania zabytku, jego ochrony. Wskazuje jednocześnie, że kwestionowane pozwolenie konserwatorskie mogło zapaść z rażącym naruszeniem prawa, skoro dotyczy przebudowy zabytku, a prowadzone na jego podstawie prace, to także rozbiórka, powodująca uszkodzenie zabytku/jego częściowe zniszczenie. Sąd podkreśla w tym miejscu, że stosowana regulacja nie daje podstaw do żądania od organizacji społecznej udowodnienia konkretnych okoliczności, a wyłącznie podania okoliczności, które czynią jej wniosek uzasadnionym, a więc okoliczności, które uprawdopodabniają, że wskazywany przez organizację społeczną skutek może wystąpić. Taka też sytuacja, zdaniem Sądu, wystąpiła w niniejszej sprawie – zważywszy dodatkowo na postępowania administracyjne organów konserwatorskich związane z kwestionowaną decyzją z [...] stycznia 2017 r. Z tych też powodów Sąd uznał, że ww. postanowienia Ministra wydane zostały z naruszeniem prawa; błędnie bowiem oceniono w nich przesłankę interesu społecznego, prezentując w tej kwestii nie tyle stanowisko co do wystąpienia wskazanej przesłanki, co ocenę prawidłowości kwestionowanego pozwolenia konserwatorskiego. Wadliwie jednocześnie w tej argumentacji wskazano na to, że "podniesiony zarzut ma charakter merytoryczny i jako taki nie podlega badaniu w trybie stwierdzenia nieważności", w sytuacji, gdy jest wręcz odwrotnie; zarzut merytoryczny może podlegać badaniu tylko w postępowaniu, w tym przypadku chodzi o ww. postępowanie nadzorcze; przy czym – okoliczności przez skarżącego w tej kwestii podnoszone należało rozważyć w kontekście ewentualnej (a nie pewnej) ich zasadności. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego z 9 października 2019 r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WKZ z [...] stycznia 2017 r., Minister weźmie pod uwagę ocenę Sądu, i uzna, że zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. skoro: sprawa, która miałaby być uruchomiona związana jest z ochroną zabytku, działalność skarżącego to (uogólniając) ochrona zabytków, kwestionowane pozwolenie konserwatorskie (jak uprawdopodobnił skarżący) zmierza do częściowej rozbiórki zabytku wpisanego do rejestru zabytków i może prowadzić do "zatarcia śladów ważnego wydarzenia historycznego", organ potwierdził (analizując zaakceptowany projekt budowlany), że roboty obejmują wymianę zabytkowych przęseł na nową konstrukcję stalową przęseł nawiązującą do historycznej części mostu, a ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków – art. 4 pkt 2 i 3 u.o.z. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), orzekł, jak w sentencji.