VII SA/Wa 1032/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka Sędziowie: WSA Artur Kuś WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia dokumentów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej I. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I. Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 81c ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm. - dalej jako P.b.) nałożył na właścicielkę nieruchomości – I. S., obowiązek sporządzenia i dostarczenia w terminie 2 miesięcy od dnia kiedy postanowienie stanie się ostateczne oceny stanu technicznego fundamentów budynku mieszkalno-usługowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. R. [...] w W. ze szczególnym uwzględnieniem wpływu powyższego na stan techniczny całego budynku. Ocena techniczna winna być sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach przez osobę posiadającą uprawnienia w odpowiedniej specjalności, z załączeniem kopii uprawnień oraz zaświadczenia o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnych na dzień sporządzenia oceny. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości, w tym niezgodności z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, powinien zostać podany sposób ich usunięcia. Organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego fundamentów budynku mieszkalno-usługowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. R. [...] w W. oraz wpływu powyższego na stan techniczny całego budynku, zostało wszczęte w związku z przeprowadzonymi w dniu 7 stycznia 2021 r. czynnościami kontrolnymi na ww. nieruchomości. Przedstawiając stan stwierdzonych uszkodzeń budynku, organ wskazał również, że toczy się już przed nim odrębne postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalno-usługowego znajdującego się na ww. nieruchomości, spowodowane robotami budowlanymi związanymi z drążeniem tunelu [...] metra. Z treści pisma załączonego do tej sprawy wynika, że podczas prac monitoringowych w ww. budynku wykonawca [...] metra ustalił, że znajdujący się nad tunelami metra budynek został wykonany niezgodnie z zasadami sztuki budowlanej posiada liczne nieprawidłowe przeróbki, jest w nieodpowiednim stanie technicznym i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 7 stycznia 2021 r. właścicielka nieruchomości przy ul. R. [...] w W. wyraziła obawę co do stanu technicznego fundamentów budynku, miała zastrzeżenia co do przemieszczeń budynku oraz możliwości bezpiecznego jego użytkowania. PINB jednakże zaznaczył, że zgodnie ze stanowiskiem wykonawcy metra aktualny stan techniczny budynku spowodowany jest wadami konstrukcyjnymi obiektu, które powstały w wyniku błędów wykonawczych podczas przebudowy obiektu i nie mają nic wspólnego z budową [...] metra. Podczas prac remontowych napotkano szereg nieprawidłowości wykonawczych oraz projektowych wykonywanych w przeszłości, o których wykonawca informował w piśmie skierowanym do PINB w dniu [...]października 2020 r., a które potwierdzone zostały w załączonej do ww. pisma Opinii naukowo-technicznej Instytutu Techniki Budowlanej nr [...] wraz z oceną stanu technicznego budynku. W powyższej opinii szczegółowo opisano uszkodzenia występujące pod warstwami wykończeniowymi, które powstały przed budową drugiej linii metra. Dodatkowo opisano nieprawidłowe wykonanie, które jest niezgodne z dostępną dokumentacją archiwalną oraz zasadami wiedzy technicznej. Na dołączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej z grudnia 2020 r. można zauważyć nieprawidłowe wykonanie budynku m.in. brak połączenia ścian prostopadłych ze sobą, użycie różnych materiałów budowlanych w elementach konstrukcyjnych oraz wykończeniowych lub istniejące uszkodzenia budynku, które zostały zakryte warstwami wykończeniowymi i istniały jeszcze przed wykonaniem tuneli drugiej linii metra pod tym budynkiem. Przedmiotowy budynek był niewłaściwie użytkowany i remontowany na przestrzeni lat. Dokumentacja archiwalna nie zgadza się ze stanem istniejącym. Znaczna część zauważonych uszkodzeń po wykonaniu tuneli drugiej linii metra istniała wcześniej bądź była już w przeszłości nieskutecznie naprawiana/zakrywana warstwami wykończeniowymi przez użytkowników obiektu, które prawdopodobnie zostały spowodowane przez istniejące wady konstrukcyjne i wykonawcze. Powyższe zostało również potwierdzone w przekazanych opiniach naukowo-technicznych Instytutu Techniki Budowlanej. PINB przypomniał, że stosownie do art. 61 P.b. to na właścicielu lub zarządcy obiektu ciąży obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W związku z tym, że czynności kontrolne PINB nie dały możliwości dokonania kompleksowej oceny stanu technicznego fundamentów budynku oraz wpływu powyższego na stan techniczny całego budynku, niezbędnym jest nałożenie na właściciela nieruchomości obowiązku przedłożenia oceny stanu technicznego. Wykonanie oceny technicznej ma na celu ustalenie przyczyn występowania opisanych w protokole oględzin z 7 stycznia 2021 r. nieprawidłowości oraz sposobu ich wyeliminowania. Pozwoli także na ustalenie czy obecny stan techniczny budynku spowodowany jest robotami budowlanymi związanymi z drążeniem pod budynkiem tunelu [...] metra, wprowadzeniem zmian w stosunku do rozwiązań projektowych związanych z licznymi przebudowami obiektu, usterką wynikającą z błędów wykonawczych lub niewłaściwym na przestrzeni lat użytkowaniem i utrzymywaniem budynku oraz czy istnieje potrzeba doprowadzenia nieprawidłowości budynku do stanu zgodnego z prawem, a jeśli tak w jaki sposób. Przedłożone opracowanie będzie stanowiło kontropinię do dokumentacji technicznej znajdującej się już w aktach sprawy, jednakże kwestie dotyczące naruszenia prawa własności, naprawienia szkód spowodowanych działalnością inwestora robót budowlanych tudzież odszkodowania za poniesione straty regulowane są przepisami prawa cywilnego, a zatem należą do właściwości sądów powszechnych. II. Po rozpatrzeniu zażalenia I.S., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie [...]WINB stan faktyczny sprawy wypełnia przesłanki wynikające z powyżej przywołanego przepisu. Po pierwsze, w PINB toczy się obecnie postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalno-usługowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. R. [...] w W. Ustalenia dokonane podczas oględzin stały się podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego fundamentów budynku. Podczas czynności kontrolnych ustalono, że na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalno-usługowy częściowo podpiwniczony o dwóch kondygnacjach nadziemnych. Konstrukcja budynku jest żelbetowo-murowana, dach pokryty blachą. Omawiany budynek znajduje się w bliskim sąsiedztwie budowy [...]metra, przebiegają pod nim dwa tunele metra. W protokole wskazano, że w poziomie parteru (pomieszczenie kosmetyczki, solarium, recepcja) trwają roboty naprawcze z uwzględnieniem nowopowstałych odkrytych uszkodzeń. Jak wynika z protokołu ww. pomieszczenia z toaletami tego poziomu zostały wyłączone z użytkowania. Z kolei w pomieszkaniach parteru, gdzie znajdują się pomieszczenia gabinetu stomatologicznego nr 1 i nr 2 widoczne są pęknięcia o charakterze podłużnym skośnym. W treści protokołu dodatkowo nadmieniono, że w gabinecie stomatologicznym nr 1 na powierzchni stropu widoczne są podłużne pęknięcia na styku płyt w jego sąsiedztwie. Występują zarysowania o charakterze prostopadłym. W czasie czynności kontrolnych ustalono ponadto, że na poziomie półpiętra znajdują się gabinety stomatologiczne nr 3 i nr 4, w których widoczne są uszkodzenia w okolicy okien, zaś pod parapetami w gabinecie nr 3 widoczne są pęknięcia parapetu, w tym miejscu wyczuwalne są również nierówność posadzki. W poziomie piwnic również wyczuwalne są nierówności posadzki, jednakże jak wskazano w protokole "brak jest pełnego dostępu do tego obszaru - miejsce zastawione sprzętem, materiałami gospodarczymi". Nadto, w ramach czynności stwierdzono występowanie widocznych zarysowań wzdłuż belek na powierzchni stropu oraz pęknięcia w strefach nadproży drzwi wewnętrznych. Obszar stropu jest zaś częściowo zabudowany płytami gips-karton - brak możliwości dostępu. Ustalono ponadto, że brak jest możliwości otwarcia drzwi zewnętrznych z pomieszczenia piwnicy, a drzwi wewnętrzne wykazują trudności w ich otwarciu. W pomieszczeniach mieszkalnych widoczne są zarysowania w sąsiedztwie okien, pod parapetami, występują rozwarstwienia tynku. W miejscu uszkodzeń zamontowane są szczelinomierze, w łazience - pęknięte płytki w okolicy okien, brak możliwości otwarcia okien, widoczne jest również odspojenie listew przypodłogowych od drewnianej podłogi. Podczas przeprowadzenia czynności kontrolnych okazano ocenę bezpieczeństwa użytku budynku po przejściu II tarczy TBM sporządzoną przez Instytut Techniki Budowlanej w grudniu 2020 roku. W protokole zacytowano fragment ww. oceny: "W przypadku uszkodzeń stropowych płyt kanałowych - możliwe występowanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia strefach solarium, pomieszczeń gabinetu stomatologicznego ozn. nr 1 i 2". W części dotyczącej określenia czy istnieje zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia jeszcze raz zacytowano powyżej wskazaną ocenę oraz określono, że prace naprawcze są realizowane. Dalej z oświadczenia przedstawiciela wykonawcy złożonego do protokołu wynika, że wykonano prace naprawcze związane z naprawą zarysowań płyty w gabinecie nr 1 i nr 2, a do organu powiatowego zostanie dostarczony dokument potwierdzający wykonanie opisanych robót. Przedstawiciel wykonawcy poinformował również o dokonaniu naprawy pękniętej płyty stropowej w pomieszczaniu solarium oraz wskazał, że pozostałe prace są w trakcie realizacji. W aktach sprawy znajduje się pismo wykonawcy z [...]stycznia 2021 r. oraz z [...]stycznia 2021 r., przy których nadesłano protokoły naprawy wad ukrytych elementów konstrukcyjnych poprzez obustronne wzmocnienie strefy podparcia stropów dla budynku (z 27 listopada 2020 r., z 8 stycznia oraz z 13 stycznia 2021 r.). Z kolei I. S. złożyła do protokołu z czynności kontrolnych oświadczenie, z którego wynika, że jej wolą jest podjęcie przez organ powiatowy oceny, czy budynek kwalifikuje się do użytkowania. Ponadto zawnioskowała o sprawdzenie stanu fundamentów budynku. W aktach sprawy znajdują się również opracowania - projekt naprawy wad ukrytych elementów konstrukcyjnych poprzez obustronne wzmocnienie strefy podparcia stropów dla budynku sporządzony 22 października 2020 r. oraz opinie naukowo-techniczne dotyczące bezpieczeństwa użytkowania budynku po przejściu tarczy TBM. Pierwsze z ww. opracowań miało przede wszystkim znaczenie dla sprawy stanu technicznego budynku mieszkalno-usługowego, spowodowanego robotami budowalnymi związanymi z drążeniem tunelu [...] metra. Powyższe opracowania w żaden sposób nie oceniają w sposób jednoznaczny stanu technicznego fundamentów budynku. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że stan techniczny fundamentów w budynku stwierdzony podczas czynności kontrolnych budzi uzasadnione wątpliwości z uwagi na zaistnienie z kilku powiązanych ze sobą, a występujących w sprawie stanów faktycznych. Przede wszystkim w bezpośredniej bliskości budynku skarżącej prowadzone były roboty budowlane polegające na budowie [...]metra (m.in. drążenie tuneli pod ww. obiektem), jednocześnie wyniki prowadzonego monitoringu wykazały nierównomierne osiadanie przedmiotowego budynku, a w trakcie czynności kontrolnych z 7 stycznia 2021 r. stwierdzono wyczuwalne nierówności w posadzce w piwnicy oraz widoczne zarysowania na stropie w piwnicy wzdłuż belek. W świetle powyższego zdaniem organu wojewódzkiego wątpliwości organu powiatowego mają uzasadniony charakter, a ich szczegółowe wyjaśnienie jest kluczowe w niniejszej sprawie. PINB nie jest w stanie, używając posiadanej wiedzy i przy użyciu środków, którymi dysponuje rozstrzygnąć powstałych wątpliwości co do stanu technicznego fundamentów obiektu. Jak dalej wskazał [...]WINB, z orzecznictwa wynika, że art. 81c ust. 2 P.b. jednoznacznie stanowi o możliwości zastosowania tego przepisu w razie powstania uzasadnionych wątpliwości organu co do: po pierwsze, jakości wyrobów budowlanych, po drugie jakości wykonanych robót budowlanych, po trzecie, stanu technicznego obiektu budowlanego. PINB mając wątpliwości co stanu technicznego mógł skorzystać z dyspozycji art. 81c ust. 2 P.b. stosownie do okoliczności sprawy. W wypadku omawianej sprawy istnieje konieczność pozyskania dokumentacji określającej precyzyjnie stan techniczny fundamentów budynku mieszkalno-usługowego. Konieczne jest przy tym, aby w przedstawionej opinii uwzględniono szczegółowo wpływ powyższego na stan techniczny całego budynku. Nadto orzecznictwo wskazuje, że postanowienie wydane na podstawie art. 81 c ust. 2 P.b. ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane stanowi część innego, już toczącego się postępowania, przewidzianego w ustawie Prawo budowlane, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Odnosząc się do zarzutu zażalenia, że dopiero z chwilą wykonywania inwestycji w postaci [...] Metra [...] wystąpiły nieprawidłowości w budynku skarżącej, [...]WINB wskazał, że jak wynika z wniosków i zaleceń opinii naukowo-technicznej dotyczącej bezpieczeństwa użytkowania budynku "w budynku stwierdzono występowanie ukrytych wad wykonawczych, które nie są związane z pracami przy budowanie Metra Warszawskiego". Ustalenia w powyższym zakresie zostały szczegółowo opisane w pkt 4 oceny (str. 22-38) i podsumowane w pkt 5 oceny (str. 39, 40). Nie można zatem formułować jednoznacznego i bezspornego zarzutu, że występujące w obiekcie skarżącej nieprawidłowości były wynikiem wyłącznie robót budowlanych przy budowie [...] metra. W kwestii zaś zarzutu dotyczącego nałożenia obowiązków przedłożenia stosowej oceny przez właściciela nieruchomości podkreśla się, że zgodnie z ust. 1 art. 81c P.b. wykonania obowiązku można żądać odpowiednio od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Sam wybór adresata obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 powinien być dokonany przez organ prowadzący postępowanie administracyjne w sposób adekwatny do ustalonego stanu faktycznego sprawy. W niniejszym stanie faktycznym PINB i [...]WINB orzekł o konieczności sporządzenia i dostarczenia stosownej oceny technicznej ze względu na konieczność zbadania stanu technicznego fundamentów budynku mieszkalno-usługowego oraz wpływu na stan techniczny całego budynku. Jeżeli za stan techniczny obiektu budowlanego odpowiada jego właściciel lub zarządca i postępowanie toczy się właśnie w przedmiocie nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu, to adresatem wszelkich rozstrzygnięć jest jego właściciel lub zarządca. Po ustalaniu konieczności wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 66 P.b. nie ustala się osób odpowiedzialnych za stan budynku. Wszelkie roszczenia w tym zakresie mają charakter cywilny. III. Skargę na powyższe postanowienie złożyła Iwona Sobiech kwestionując ją w całości i zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: zasad wynikających z: - art. 7 k.p.a. uwzględniania słusznego interesu obywateli, - art. 8 § 1 k.p.a. zaufania do władzy publicznej, - art. 8 § 2 k.p.a. utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, - art. 11 k.p.a. przekonywania poprzez niedostateczne, niedokładne i w konsekwencji błędne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, co doprowadziło do niewłaściwego nałożenia obowiązku na właściciela nieruchomości, a nie uczestników procesu budowlanego (sprawcę szkody), w sytuacji gdy w niniejszej sprawie całość szkód powstałych w nieruchomości przy ul. R. [...] spowodowana jest wyłącznie budową bezpośrednio (10 m) pod nieruchomością dwóch tuneli metra oraz wejścia do stacji Metra "Z." 1 w odległości 8 m od nieruchomości, co jest rozwiązaniem błędnym, w konsekwencji prowadzącym do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 81c ust. 1 i 2 P.b. względem właściciela, 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne, niedokładne i w konsekwencji błędne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności: - nieuwzględnienie, że decyzją z [...] listopada 2020 r. PINB, w związku z powstaniem szkód związanych z budową Metra w budynku przy ul. R. [...] nałożył liczne obowiązki na wykonawcę robót budowlanych G. Sp. z o.o., nie na właściciela budynku, a w sprawie nie pojawiły się żadne nowe dowody, wystąpiły jednak dalsze uszkodzenia budynku; - przyjęcie, że w budynku istnieją "wady ukryte", podczas gdy budynek przez rozpoczęciem prac związanych z budową Metra poddany był inwentaryzacji, a przyjęte przez organ "wady ukryte" - polegające np. na zmianie posadowienia otworu drzwiowego, otworu wentylacji itp. widać tzw. gołym okiem, nie stanowią więc wad ukrytych, a okoliczności te powinny być znane zarówno Inwestorowi, jak i Wykonawcy - profesjonalistom, nie są bowiem żadnym zaskoczeniem i nie mogą obciążać właściciela nieruchomości oraz stanowić próby ekskulpacji; Wskazane powyżej uchybienia [...]WINB w zakresie naruszenia przepisów procesowych miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby organ przeprowadził postepowanie administracyjne w sposób prawidłowy i podjął wszelkie działania wydałby decyzję zmierzającą do zmiany błędnej decyzji PINB. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB a także o orzeczenie o kosztach postępowania. Ewentualnie Strona wniosła o zmianę postanowienia i obciążenie obowiązkiem sporządzenia i dostarczenia oceny stanu technicznego fundamentów budynku, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu powyższego na stan techniczny budynku uczestników procesu budowlanego, czyli wyłącznych sprawców szkody. Skarżąca wniosła także o orzeczenie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi Strona wyjaśniła, że przed rozpoczęciem prac związanych z budową metra, przez wiele lat z budynkiem nic złego się nie działo. Został on wybudowany w latach 60-tych, zgodnie z przepisami został rozbudowany i Skarżąca od lat w nim mieszka oraz prowadzi działalność gospodarczą. Za zgodą Skarżącej została w nim też przeprowadzona inwentaryzacja, co w zasadzie wyłącza możliwość powoływania się na rzekomy zły stan techniczny budynku, co usiłuje obecnie czynić wykonawca, dopuszczający się systematycznej degradacji stanu nieruchomości. Od samego początku realizacji inwestycji związanej z budową tuneli metra oraz stacji "Z.1" stan techniczny należącego do Skarżącej budynku zaczął się znacząco pogarszać. Doszło do sytuacji, w której w listopadzie 2020 roku wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne i PINB wydał [...] listopada 2020 r. decyzję, w której nakazał wykonawcy metra określone roboty budowlane. Decyzja ta jednoznacznie wiąże powstanie uszkodzeń w nieruchomości z budową pod budynkiem dwóch tuneli metra oraz stacji metra na sąsiedniej działce. Jako bezpośredni skutek prowadzonych prac bardzo popękały ściany budynku, do głębokich pęknięć doszło także w ławie fundamentowej w piwnicy. Przestały otwierać się drzwi w piwnicy, budynek "pracuje" poprzez wybranie spod niego ziemi, różnica w położeniu posadzki sięga miejscami kilkunastu minimetrów, nierówności są widoczne gołym okiem. W domu zamontowane są czujniki monitorujące przemieszczanie budynku, a ostatnio także czujniki gazu. Wykonawca budowy zobowiązany został przez PINB do prac naprawczych w budynku. Działający na zlecenie Skarżącej rzeczoznawca budowlany natychmiast stwierdził, że pęknięcia nie są usuwane zgodnie ze sztuką budowlaną, a jedynie maskowane. Pęknięcia ławy fundamentowej - jako powstałe później, obecnie w ogóle nie są naprawiane. Ich też dotyczy skarżone postanowienie. W dniu 9 kwietnia 2021 r. okazało się, że w budynku musiał zostać awaryjnie odcięty dopływ gazu, z uwagi na jego ulatnianie się od 13 lutego 2021 r. do 9 kwietnia 2021 r., a więc przez blisko 2 miesiące, co jasno pokazuje czyim kosztem prace są realizowane. Skarżone postanowienia wydane zostały na podstawie tego samego stanu faktycznego i prawnego, co decyzja PINB z [...] listopada 2020 r. Skarżąca jest więc zdumiona zaistniałą, niczym nieuzasadnioną zmianą w podejściu organu. Rozumie, że inwestycja budowy metra jest dla W. priorytetowa, ale prowadzenie jej za wszelką cenę, z pokrzywdzeniem Skarżącej, jest całkowicie niedopuszczalne. Dla Skarżącej niezrozumiałe jest, dlaczego obowiązki z decyzji wydanej w listopadzie nałożone zostały na wykonawcę prac - jedynego sprawcę szkody, natomiast obowiązki z postanowienia ze stycznia na nią - właściciela nieruchomości, zamiast ponownie na wykonawcę. Organ przy obu orzeczeniach dysponował tymi samymi dowodami, w sprawie nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, poza pękającymi fundamentami - nową szkodą. Budynek został posadowiony w latach 60-tych, przez poprzedniego właściciela ale nie oznacza to, że szkody powstają z uwagi na jego wiek albo sposób budowy. Nie potrzeba wiadomości specjalnych żeby stwierdzić, że budowanie 8 m od budynku (w głębokim wykopie) wejścia do stacji metra, a także wydrążenie bezpośrednio pod budynkiem dwóch tuneli metra, powoduje destabilizację gruntu i prowadzi do powstania groźnych pęknięć innych poważnych szkód. Skarżone postanowienia uzasadniane są mającymi występować w budynku "wadami ukrytymi". Skarżąca podkreśliła, że nastąpiła tu nieuzasadniona, diametralna zmiana stanowiska organu. Wadą jest każda niekorzystna i niezamierzona właściwość wybudowanego obiektu, utrudniająca zgodne z przeznaczeniem korzystanie z niego bądź jego konserwację lub obniżająca jego estetykę albo komfort użytkowników, która daje się wyeliminować za pomocą współczesnej techniki budowlanej. Wady wynikać mają z dokumentu dostarczonego przez wykonawcę prac zatem oczywiste jest, że będzie się on starał przenieść ciężar przyczyn powstania szkód, które spowodował, na inny podmiot. IV. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: V. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 81c ust. 2 P.b. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz - na koszt zobowiązanego. Wskazany przepis statuuje zatem uprawnienie dla wymienionych w nim organów do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, przy czym możliwość taka aktualizuje się dopiero w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a nie jakiekolwiek wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Na mocy art. 81c ust. 2 P.b. organ może więc wydać postanowienie, które ze swej istoty ma charakter kontrolny i dowodowy, nie rozstrzyga meritum sprawy i nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego. Postępowanie, w którym owo postanowienie jest wydawane, jest więc częścią innego toczącego się przed organem postępowania albo jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wszczęcie (może poprzedzać właściwe postępowanie, stanowiąc dla niego swoiste preludium). Nie może zatem dziwić, że nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy służy jedynie wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego, w sytuacji gdy wymagana do tego wiedza wykracza poza standardowe możliwości organu nadzoru budowlanego, który - dla podkreślenia - jest organem wyspecjalizowanym, zatrudniającym co do zasady osoby z wykształceniem kierunkowym. VI. W niniejszej sprawie prawidłowo przez organy zinterpretowane zostało to, że w ustalonych okolicznościach faktycznych, zwłaszcza z uwagi na stwierdzone uszkodzenia budynku, zachodzi potrzeba dokonania dalszej oceny jego elementów tj. fundamentowania. W tym względzie słusznie PINB i [...]WINB zakłada, że wymagane są tu wiadomości specjalne, poparte odpowiednim procesem oceny fundamentów, wymagającym nieco szerszej ingerencji np. dokonania odkrywek. Niemniej jednak organy w sposób nieuzasadniony i gołosłowny, opierając się wyłącznie na wadliwie przeprowadzonej ocenie dowodów zebranych dotychczas w sprawie zakładają, że obowiązek ten winien obciążać właścicielkę nieruchomości, albowiem, jak należy wnioskować na postawie uzasadnienia postanowienia [...]WINB, w myśl art. 61 P.b. to na właścicielu (zarządcy) ciąży obowiązek należytej dbałości o budynek i to na te podmioty może być nakładany stosowny obowiązek. W ocenie Sądu tego rodzaju ocena organów jest w sprawie co najmniej przedwczesna i niewystarczająca, bowiem w ogóle nie uwzględnia okoliczności istotnych, w szczególności zaś genezy stwierdzonych uszkodzeń budynku. Ocena ta bazuje tylko i wyłącznie na wyrywkowo zinterpretowanej opinii przedłożonej przez wykonawcę robót przy metrze. Nie sposób jednak nie dostrzec, że oceniając sprawę organy biorą bezkrytycznie pod uwagę opracowanie przygotowane przez uczestnika sporu - wykonawcę metra i niejako "od środka" a nie od podstaw sprawy budują całą argumentację prawną, w tym przekonanie o istnieniu wad ukrytych budynku, jako głównej przyczynie powstających uszkodzeń. Zdaniem Sądu od wyspecjalizowanych ze swej istoty organów nadzoru budowlanego należałoby oczekiwać, że będą nieco mniej podatne na sugestie i dokonają własnej, obiektywnej oceny dowodów, do czego są zobowiązane na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Niewątpliwie budynek Skarżącej nie jest przykładem wzorcowo zrealizowanego procesu inwestycyjnego w budownictwie, co przy uwzględnieniu daty jego powstania i wprowadzanych na przestrzeni lat zmian nie dziwi ale też nie usprawiedliwia Skarżącej. Tym niemniej bazowanie przy ocenie występujących w tym budynku wad, w szczególności zaś ich źródła, wyłącznie na wyrywkowo interpretowanej opinii sporządzonej przez zainteresowaną stronę przeciwną, jest działaniem nierozważnym, uchybiającym istocie obowiązków obiektywnego rozstrzygnięcia każdego poddanego pod ocenę organów sporu. Jak wskazano, organ daje zbyt dużą wiarę wywodom opinii przedłożonej przez wykonawcę, bezkrytycznie akceptując jej wnioski o tym, że budynek posiada wady ukryte. W tego rodzaju ocenie zabrakło niewątpliwie zestawienia oceny tej opinii z innymi dowodami w sprawie zgromadzonymi i takimi, na które wskazywała Skarżąca, a których w aktach tej sprawy wprost nie zgromadzono. Po pierwsze, organy całkowicie pominęły okoliczność wcześniej prowadzonego postępowania i decyzji PINB z [...] listopada 2020 r. stwierdzającej powstanie w budynku szkód związanych wprost z budową pod nim metra. Już ta okoliczność nakazywała zachowanie ostrożności przy ocenie innych wad występujących w budynku. Po drugie, opinia przedłożona przez wykonawcę metra, jakkolwiek wskazuje na stwierdzone wady wynikające z niewłaściwego wykonania niektórych elementów budynku, czemu Skarżąca nie przeciwstawia innego wiarygodnego dowodu, to jednak w żadnym miejscu istotnie nie odnosi się do pierwotnych wad samych fundamentów, a tylko wówczas można byłoby wnioskować o obowiązku dokonania oceny przez właściciela/zarządcę obiektu. To Skarżąca wskazuje, w ramach postępowania prowadzonego przez PINB w odniesieniu do szkód wywołanych budową metra, że w związku z tą inwestycją jej zdaniem istnieje wysokie prawdopodobieństwo uszkodzenia również fundamentów budynku. Organy z wskazanych w opinii wykonawcy metra ocen, dotyczących niewłaściwego wykonania niektórych ścian wewnętrznych i stropów części budynku wywodzą wniosek o istniejących z pewnością wadach fundamentów. Świadczyć ma o tym spękanie posadzki i zablokowanie drzwi wejściowych do piwnicy budynku. Tymczasem oceny te w żadnym razie nie świadczą o wadach samego fundamentowania. Po trzecie, całkowicie nieoceniony, a mający zdaniem Sądu kluczowe znaczenie w sprawie, jest fakt nierównomiernego osiadania budynku, co jest spowodowane niezaprzeczalnie budową metra. Z akt sprawy wynika niezbicie (zob. dane monitoringowe budynku - zał. 6 do opinii), że występują przemieszczenia pionowe na reperach i to już od lipca 2019 roku. Co istotne, samo osiadanie, gdyby następowało równomiernie, nie byłoby zapewne źródłem aż tak znaczących szkód w zabudowie umiejscowionej na terenie nim objęty. W tym jednak przypadku mamy do czynienia z osiadaniem nierównomiernym, w którym różnica pomiędzy skrajnymi punktami budynku sięga ponad 3,5 cm (-15,3mm na reperze 00412SL04 oraz -51mm na reperze 00412MP03A). W skrajnym przypadku kraniec budynku nad drugim tunelem metra osiadł o 52,2mm. Brak oceny tej kwestii przez organ z punktu widzenia źródła potencjalnych uszkodzeń fundamentów jest istotnym naruszeniem oceny dowodów przez organy obu instancji. Po czwarte, Skarżąca słusznie podnosi, że przeprowadzona ocena obiektu jeszcze przed rozpoczęciem prac przy budowie metra nie wykazała jakichkolwiek szkód, które obecnie stwierdza organ w wyniku kontroli. Jeżeli więc kwestia ta zostałaby potwierdzona (żaden organ niestety jej nie oceniał) wówczas istotnie potwierdzony zostałby związek przyczynowy pomiędzy powstałą w budynku Skarżącej szkodą a inwestycją metra. Organy zachowują się w sprawie tak jakby w ogóle tej kwestii nie dostrzegały. Jeżeli jednak przed budową metra budynek nie był uszkodzony tak jak jest obecnie, to nawet przyjmując że posiadał wady budowlane na które wskazuje wykonawca metra, trudno byłoby nie wiązać zaistniałych uszkodzeń z inwestycją w metro, a nie istniejącymi wadami. Tymczasem organy przyjmują błędne założenie, że wobec tego, że to budynek Skarżącej jest uszkodzony, to ona, jako adresat ewentualnej decyzji z art. 61 P.b. winna również przedstawić ocenę techniczną. Taka ocena sprawy byłaby być może dopuszczalna, gdyby nie występowała silna łączność pomiędzy stwierdzonymi szkodami a budową metra. Tymczasem szkody zdają się powstawać nie dlatego, że budynek się starzeje i jest niewłaściwie wzniesiony i konserwowany, a dlatego że drążone są pod nim tunele metra i budowana jest stacja podziemna. Z art. 81c ust. 1 i 2 P.b. wynika, że adresatem postanowienia dowodowego może być w pierwszej kolejności uczestnik procesu budowlanego, dopiero w dalszej kolejności właściciel lub zarządca budynku. W klasycznym przypadku, gdyby brak było czynników zewnętrznych wpływających na stan obiektu, rzeczywiście to właściciel obiektu lub jego zarządca byliby zobowiązani do przedłożenia stosownych ocen technicznych. Przepis ten nie wyklucza jednak sytuacji, w której z uwagi na prowadzenie procesu inwestycyjnego na innej nieruchomości, dochodzi do szkód w sąsiedniej zabudowie. Jako oczywiście sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej byłoby bowiem stanowisko, zgodnie z którym w tego rodzaju sytuacji to i tak właściciel nieruchomości pokrzywdzonej takim działaniem powinien sporządzić ocenę techniczną a następnie wystąpić do sprawcy ze stosownym regresem cywilnym. Jakkolwiek przyczynienie się do degradacji budynku przez inny podmiot np. przez najemców budynku nie uzasadnia twierdzenia właściciela o wyłączeniu jego obowiązku złożenia ocen technicznych, to jednak taka sytuacja w tej sprawie po prostu nie występuje. Skoro bowiem trwa proces inwestycyjny bezpośrednio pod budynkiem Skarżącej (budowa metra) i istnieją co najmniej wskazania (co nie zostało dokładnie wyjaśnione), że to w wyniku prowadzenia tego właśnie procesu dochodzi do szkód w budynku, to organy dysponują pełnym spektrum uprawnień z art. 81c ust. 2 P.b. nie wyłączając możliwości nałożenia obowiązków przedłożenia oceny technicznej na wykonawcę metra. Tym bardziej, że Skarżąca ani nie czyni przeszkód w naprawie szkód, ani też nie oponuje przeprowadzeniu stosownej oceny. W razie zaś zmiany tego stanowiska organ będzie miał uprawnienie zmienić swoje postanowienie dowodowe. Sąd zwraca przy tym uwagę, że po wyjaśnieniu wyżej opisanych kwestii, organ będzie zobowiązany rozważyć, czy w ogóle powinien prowadzić postępowanie w kierunku zastosowania art. 61 P.b. czy też powstałe w budynku Skarżącej szkody są wynikiem prowadzenia inwestycji przy budowie metra i w związku z tym nie wynikają samoistnie ze złego stanu budynku, a prowadzonej inwestycji. To zaś, że w budynku Skarżącej występują wady wymaga oceny ich wpływu na stan budynku w jakim się on obecnie znajduje, nie wyłączając powiązania tego z budową metra. To, że drzwi do piwnicy, które wcześniej się otwierały obecnie się już nie otwierają w oczywisty sposób wiąże się osiadaniem budynku. W odróżnieniu od organu, Sąd nie ma wątpliwości, że na podstawie stwierdzonych w budynku uchybień nie można na tym etapie sprawy jednoznacznie i bezspornie wiązać ich ze stanem budynku sprzed rozpoczęcia budowy metra a raczej należy wiązać je z postępem prac na budowie. Problemy w użytkowaniu budynku pojawiły się bowiem po tym, jak ta inwestycja ruszyła. Jakkolwiek sam wybór adresata obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 P.b. jest uznaniowy niemniej jednak wymaga adekwatnego powiązania go ze stanem faktycznym sprawy. W niniejszej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 81c ust. 2 P.b. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające. W ponownym postępowaniu organ ma przede wszystkim dokonać właściwej oceny wszystkich dowodów zebranych dotychczas i wywieść prawidłowe wnioski co do adresata obowiązku. Organ winien także rozważyć, czy w świetle okoliczności sprawy w ogóle potrzebne jest prowadzenie odrębnego postepowania co do fundamentów budynku, czy też nie zawiera się ono w innym już toczącym się postępowaniu. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na koszty te składa się uiszczony przez Stronę wpis (100 zł), uiszczona opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego (480 zł).