VI SO/Wa 15/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o wymierzenie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z [...] listopada 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej operatora wyznaczonego - 9 listopada 2020 r.) [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka, strona) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie o wymierzenie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ rentowy) grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), za nieprzekazanie do Sądu koperty, w której została wniesiona skarga na postanowienie organu rentowego z [...] czerwca 2020 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt VI SA/Wa 1798/20. Odpowiadając na złożony wniosek, organ rentowy uznał go za bezpodstawny, podnosząc, że koperta, w której została nadana skarga (w sprawie VI SA/Wa 1798/20) nie stanowi akt sprawy, a strony nie pozostają w sporze co do terminu wpływu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Powołany art. 55 § 1 p.p.s.a. umożliwia dyscyplinowanie organów administracji publicznej, które nie wykonują obowiązków nałożonych na nie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. Rolą grzywny jest także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Sfomułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyte w § 1 powołanego przepisu wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu Sądu. Sąd wymierzając organowi grzywnę bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy - może uwzględnić m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13, LEX nr 1419496, a także postanowienie WSA w Łodzi z 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SO/Łd 17/17, LEX nr 2341874). W ocenie Sądu, wniosek o wymierzenie grzywny organowi w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest niezasadny. Bezsporne jest, że Prezes ZUS przekazał skargę z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie wyznaczonym przez art. 54 § 2 p.p.s.a. Natomiast oceniany wniosek został złożony w odpowiedzi na wystosowane przez WSA w sprawie VI SA/Wa 1798/20 wezwanie z 9 października 2020 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałaby data nadania skargi, pod rygorem jej odrzucenia (k.- 29 akt sądowych VI SA/Wa 1798/20). Powyższe wezwanie Sądu było podyktowane koniecznością wyjaśnienia wątpliwości związanych z terminowością wniesienia skargi w sprawie VI SA/Wa 1798/20, bowiem spółka złożyła – w odniesieniu do tej samej ubezpieczonej - drugą skargę na postanowienie organu rentowego z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, której została nadana sygn. akt VI SA/Wa 1797/20. Owa wątpliwość powstała na skutek przedstawienia przez organ w obu sprawach odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy bez kopert/y, w której/ych miała być wniesiona skarga. Z porównania dat doręczenia odpisu skarżonego postanowienia pełnomocnikowi skarżącej (24 czerwca 2020 r.) i daty pieczątki dziennej wpływu skargi do ZUS (28 lipca 2020 r.) wynikałoby, że skarga na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia została wniesiona po upływie terminu do jej złożenia. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powstałych wątpliwości i dążąc do zapewnienia spółce konstytucyjnego prawa do sądu, Sąd uznał, iż należy wyjaśnić, czy - wobec trudności przedstawienia przez organ koperty, w której przesłano skargę (złożenie skargi za pośrednictwem poczty nie było sporne) - skarga została złożona w terminie. Dlatego wezwał zarówno organ, jak i spółkę do nadesłania stosownego dokumentu w sprawie VI SA/Wa 1798/20 (wezwanie, k. -34, 35 akt VI SA/Wa 1798/20). Ponadto należy zauważyć, że w myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wniesienie skargi po terminie skutkuje jej odrzuceniem. Dlatego wyjaśnienie wątpliwości sądu co do terminowości wniesienia skargi jest przede wszystkim obowiązkiem strony skarżącej w ramach uzupełniania braków formalnych skargi (art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie wymaga wyjaśnienia, że w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a. koperta, w której wnosi się skargę stanowi element skargi (ma wpływ na ocenę czy skarga została wniesiona w terminie), a nie część akt sprawy (por. też § 3 i 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego; opubl. Dz. U. poz. 1003). Reasumując, w stanie faktycznym rozpoznawanego wniosku nie było podstaw do wymierzenia Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.