VI SO/Wa 10/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. R. o wymierzenie grzywny Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy postanawia: wymierzyć Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych), za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią organu na skargę i aktami administracyjnymi sprawy.

P. R. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący"), pismem z 29 marca 2023 r. (data wpływu: 29 marca 2023 r.), złożył za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Organ", "Prezes NFZ") w trybie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", za nieprzekazanie przez ww. organ skargi wniesionej przez ww. skarżącego z 24 października 2022 r. (data nadania) na decyzję ww. Organu z [...] lutego 2022 r., nr [...], wraz z odpowiedzią organu na skargę i aktami administracyjnymi sprawy. Skarżący uzupełnił wniosek o wymierzenie organowi grzywny pismem procesowym z 29 maja 2023 r. (data wpływu do Sądu). W uzasadnieniu wniosku podniósł m.in., że jego skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia (nadana listem poleconym w dniu 24 października 2022 r.), wpłynęła do organu 26 października 2022 r. Organ w ustawowym terminie nie przekazał do Sądu ww. złożonych przez niego dokumentów. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie organowi grzywny, organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (pismem procesowym z 4 kwietnia 2023 r.) wyjaśnił m.in., że brak przekazania przedmiotowej skargi z 24 października 2022 r. (która wpłynęła do Organu 26 października 2022 r.), na decyzję Prezesa NFZ z [...] lutego 2022 r., nr [...] "był spowodowany zaniedbaniem po stronie radcy prawnego M. K., któremu Organ zlecił przygotowanie w jego imieniu odpowiedzi na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tejże odpowiedzi wraz ze skargą i aktami sprawy. Z chwilą powzięcia przez Organ informacji o powyższym zaniedbaniu po stronie ww. radcy prawnego, co nastąpiło po otrzymaniu skargi P. R. na bezczynność Organu, zostały niezwłocznie podjęte działania mające na celu przekazanie do Sądu odpowiedzi na skargę wraz ze skarga i aktami sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a., stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10). Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów z Naczelnego Sądu Administracyjnego 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09 i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12). Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Z akt sprawy wynika, że skarga z 24 października 2022 r. (data nadania) na decyzję Prezesa NFZ z [...] lutego 2022 r., nr [...] wpłynęła do ww. Organu 26 października 2022 r., co potwierdza prezentata organu widniejąca na oryginale skargi. Odpowiedź na ww. skargę (datowaną na dzień 4 kwietnia 2023 r.), Prezes NFZ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika przekazał do tut. Sądu wraz ze skargą (zawierającą w jej treści również wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia), a także aktami administracyjnymi sprawy wpłynęła do tut. Sądu dopiero w dniu 4 kwietnia 2023 r., co potwierdza prezentata Sądu widniejąca na oryginale odpowiedzi na skargę. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 3011/23. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., organ zobowiązany jest przekazać skargę wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania, tj. w omawianej sprawie do 25 listopada 2022 r. W niniejszej sprawie obowiązki wynikające z art. 54 § 2 p.p.s.a., organ wykonał po terminie, gdyż kwestionowaną skargę wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę przekazał do tut. Sądu bez zachowania ustawowego terminu, tj. dopiero w dniu 4 kwietnia 2023 r. (data wpływu). Tymczasem instytucja przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę stanowi bezwzględny obowiązek organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nieprzekazanie skargi ogranicza stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. W ocenie Sądu zaniedbanie organu miało charakter zawiniony i uzasadniający zastosowanie grzywny. Sąd uznał kwotę 500 zł za adekwatną do stopnia przewinienia organu, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy oraz argumentację organu odnośnie wyjaśnienia kwestii opóźnienia w przekazaniu do tut. Sądu przedmiotowej skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., postanowił jak wyżej.