VI SAB/Wa 68/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Joanna Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na bezczynność i przewlekłość Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej architekta postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz skarżącego A. P. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Pismem z 12 lipca 2023 r. A. P. (dalej "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "Okręgowy Rzecznik" lub "Organ") w przedmiocie prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej architekta W. S. prowadzonego pod sygn. [...]. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Rzecznik wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie w całości. Organ wyjaśnił, że skarga dotyczy postępowania wszczętego na podstawie pisma skarżącego z 26 kwietnia 2021 r., którego przedmiotem jest postępowanie wyjaśniające w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie architekta W. S.. Okręgowy Rzecznik pokreślił również, że nie był uprawniony do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, bowiem taką możliwość wyłącza art. 45 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, zaś zarzuty sformułowane przez Skarżącego dotyczyły nieprawidłowego wykonywania przez architekta obowiązków projektanta określonych w art. 20 ust. 1 Prawa budowlanego. Natomiast w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie Skarżący nie posiada przymiotu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 tej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2 postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Należy również wyjaśnić, że zaskarżenie bezczynności jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Bezczynność organu następuje zatem wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w sprawie wszczętej na podstawie pisma z dnia 26 kwietnia 2021 r. wniesionego również przez Skarżącego. Organ wnosząc o odrzucenie skargi wyjaśnił, że na podstawie ww. pisma z 26 kwietnia 2021 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie architekta W. S., które prowadzone jest pod sygn. akt [...], z uwagi na zarzuty sformułowane w tym piśmie, które dotyczyły nieprawidłowego wykonywania obowiązków projektanta określonych w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Odnosząc się do powyższej kwestii należy wyjaśnić, że relację pomiędzy trybem odpowiedzialności dyscyplinarnej i zawodowej reguluje art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 551), zgodnie z którym, od odpowiedzialności dyscyplinarnej wyłączone są czyny podlegające odpowiedzialności zawodowej, określone w art. 95 ustawy - Prawo budowlane, oraz czyny podlegające odpowiedzialności porządkowej zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Zgodnie zaś z art. 45 ust. 1 ww. ustawy, członek izby podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 41 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Zgodnie z dyspozycją art. 45 ust. 2 ustawy o samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa, architektów oraz urbanistów, kwalifikacja czynu odbywa się według zasady przysługującego pierwszeństwa trybu odpowiedzialności zawodowej przed odpowiedzialnością dyscyplinarną. Należy zatem stwierdzić, że Okręgowy Rzecznik na podstawie ww. pisma z 26 kwietnia 2021 r. zasadnie wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające w trybie odpowiedzialności zawodowej na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W konsekwencji wskazania wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już podnoszono, iż postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego lub właściwego organu samorządu zawodowego. Z kolei złożenie wniosku poprzedza postępowanie wyjaśniające, ale nie jest to odrębne postępowanie, podlegające administracyjnej kontroli instancyjnej ani kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż nie zmierza ono do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej co do istoty, decyzją administracyjną przed organem nadzoru budowlanego. Wynik tego postępowania, służy wyłącznie do sporządzenia wniosku w sprawie odpowiedzialności zawodowej i do wniesienia go do samorządu zawodowego. Natomiast osoba, która złożyła w organach nadzoru budowlanego wniosek lub poinformowała o okolicznościach uzasadniających wszczęcie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej, nie jest stroną w rozumieniu k.p.a. w postępowaniu wyjaśniającym w sprawach odpowiedzialności zawodowej (por. wyrok NSA z 22 marca 2007 r., sygn. II OSK 501/06 i z 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 569/14 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 682/18). Taka osoba nie ma też interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. (tak np. postanowienie NSA z 17 października 2008 r., sygn. II GSK 393/08). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro Skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Okręgowego Rzecznika pod sygn. [...] w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie ww. architekta, to nie przysługiwało również Skarżącemu prawo do wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił, jako niedopuszczalną. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.