VI SAB/Wa 10/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. N. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nierozpoznania wniosków o odwołanie Prezesa i Wiceprezesa Sądu Rejonowego w [...] oraz odsunięcie komornika sądowego od czynności postanawia: odrzucić skargę

S. N. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej: "organ") w przedmiocie nierozpoznania jego wniosku z [...] sierpnia 2025 r. (oraz wniosku pt. "przypomnienie moich żądań" z [...] października 2025 r.), w którym wniósł o odwołanie Prezesa i Wiceprezesa Sądu Rejonowego w G. oraz o natychmiastowe odsunięcie Komornika T. D. od czynności. W skardze skarżący domaga się stwierdzenia bezczynności organu w rozpoznaniu jego sprawy; zobowiązania organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odwołania Prezesa i Wiceprezesa Sądu Rejonowego w G.; stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenia kwoty 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie prawa do sądu i prawa do rzetelnej procedury oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. W replice na odpowiedź na skargę skarżący podtrzymał skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia, które ma na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest zatem złożenie jej na akt lub czynność objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Z powyższych przepisów wynika, że kognicji sądu administracyjnego nie podlega co do zasady skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy sprawa, której dotyczy skarga, nie jest załatwiana w formie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4 (4a) lub która nie dotyczy innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wniesiona skarga na bezczynność organu dotyczy nierozpoznania wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2025 r., w którym domagał się odwołania z funkcji Prezesa i Wiceprezesa Sądu Rejonowego w G. oraz natychmiastowego odsunięcia komornika T. D. od czynności (w związku z nieprawidłowym, w ocenie skarżącego, działaniem tego komornika) oraz nierozpoznania kolejnego wniosku zawartego w piśmie z [...] października 2025 r. zatytułowanego "przypomnienie moich żądań" (stanowiącego w istocie ponaglanie w przedmiocie nierozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2025 r.). Poza natomiast zakresem niniejszej sprawy pozostaje kwestia dotycząca zawieszenia w czynnościach ww. komornika, bowiem okoliczność ta nie była podnoszona przez skarżącego we wnioskach z [...] sierpnia 2025 r. oraz z [...] października 2025 r., które zakreślają przedmiot niniejszej skargi na bezczynność organu. W ocenie Sądu, przedmiot zaskarżenia określony przez skarżącego w powyższy sposób powoduje, że wniesiona skarga podlega odrzuceniu, bowiem sprawa wszczęta tą skargą nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 41a § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 poz. 334, dalej: "u.s.p."), skargi i wnioski rozpatruje się bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca od daty ich wpływu. Stosownie do art. 41b u.s.p., organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1). Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okręgowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego (§ 2). Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3). Przepisy te zostały umieszczone w rozdziale 5a ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, regulującym kwestię trybu rozpatrywania skarg i wniosków. Z powołanych regulacji wynika, że ustawodawca nie poddaje kontroli sądu administracyjnego spraw rozpoznawanych w trybie rozdziału 5a tej ustawy. Ocena charakteru postępowania prowadzonego przed właściwymi organami sądowymi rozpatrującymi owe skargi i wnioski prowadzi do wniosku, że procedura ta nie ma charakteru jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Stanowisko wyrażone w trybie art. 41b u.s.p. przez właściwy organ nie stanowi decyzji administracyjnej ani innego aktu objętego kognicją sądów administracyjnych. Postępowanie to ma charakter uproszczony i finalnie nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, a podjęciem niezaskarżalnej czynności materialno-technicznej. Podobnie sytuacja przedstawia się w sprawie dotyczącej skargi na działalność komornika sądowego, gdzie nadzór administracyjny jest sprawowany w pierwszej kolejności przez prezesa właściwego sądu rejonowego (por. art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sadowych - Dz. U. z 2024 r. poz. 1458). Uprawnienia nadzorcze prezesa właściwego sądu rejonowego obejmują rozpoznawanie skarg dotyczących działalności komorników, niestanowiących przedmiotu rozpoznania sądu w trybie art. 767 k.p.c. (art. 175 ust. 2 pkt 7 tej ustawy). Następnie Prezes właściwego sądu rejonowego w terminie 30 dni rozpatruje skargi na komornika niestanowiące przedmiotu rozpoznania sądu w trybie art. 767 k.p.c. Skargi stanowiące przedmiot rozpoznania sądu prezes niezwłocznie przekazuje właściwemu komornikowi (art. 179 tej ustawy). W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego z [...] sierpnia 2025 r. zawierający w istocie skargę na działanie Prezesa i Wiceprezesa Sądu Rejonowego w G. oraz działanie komornika sądowego, został przekazany przez Ministra Sprawiedliwości pismem z 19 września 2025 r. do Prezesa Sądu Rejonowego w G. w zakresie skargi na działalność komornika, na podstawie art. 175 ust. 2 pkt 7 w zw. art. 179 ustawy o komornikach sadowych i do Prezesa Sądu Okręgowego w G. w zakresie skargi na działanie Prezesa i Wiceprezesa Sądu Rejonowego w G., na podstawie art. 41c § 1 w zw. z art. 41b § 3 u.s.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest prawidłowy pogląd, że czynności - niezależnie od formy – podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Konsekwencją tego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność organu w tym zakresie (por. m.in. postanowienia: WSA w Opolu z 21 kwietnia 2022 r., II SAB/Op 5/22; WSA w Warszawie z 27 stycznia 2021 r., VII SAB/Wa 284/20 II; WSA w Białymstoku z 20 września 2016 r., II SAB/Bk 82/16; WSA w Warszawie z 10 października 2014 r., IV SAB/Wa 184/14). Mając zatem na uwadze, że wywodzona przez skarżącego bezczynność (zaniechanie) organu nie dotyczy żadnej z prawnych form działania administracji publicznej, co do której dopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność, a kognicja sądu administracyjnego nie wynika w przedmiotowej sprawie także z przepisów szczególnych, to wniesiona skarga podlega odrzuceniu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.