VI SA/Wa 993/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na pismo Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania górniczego z pierwszeństwem przed innymi postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej G. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

G. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżąca", "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Ministra Klimatu i Środowiska z [...] lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania górniczego z pierwszeństwem przed innymi. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż pismo Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lutego 2022 roku znak sprawy: [...] stanowi w jej ocenie inny niż określony w art. 3 § 2 pkt 1- 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej jako: "p.p.s.a." akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia Strony do wnioskowania - na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 ppkt c P.g.g. o ustanowienie użytkowania górniczego z pierwszeństwem przed innymi w projektowanym obszarze górniczym "[...]" o łącznej powierzchni 25,15 km2, znajdującym się na obszarze Złoża Węgla Kamiennego "[...]", położonego w miejscowościach [...] oraz do zawarcia z tego tytułu z Organem umowy użytkowania. Pismo to dotyczy również, zdaniem Spółki, ciążącego na organie na podstawie art. 12 ust. 1, 13 ust. 1 i 15 ust. 3 P.g.g. obowiązku uznania ww. uprawnienia Spółki i związanego z tym obowiązku zawarcia ze Spółką przedmiotowej umowy użytkowania górniczego. Organ w odpowiedzi na skargę podniósł, że powszechnie przyjmuje się, iż sprawy o ustanowienie użytkowania górniczego mają charakter cywilny wg. kryterium materialnego, a nie formalnego, co oznacza że o ich charakterze decyduje istota stosunku prawnego będącego przedmiotem sporu, a nie przepis ustawy, który rozciąga moc spraw cywilnych na inne kategorie stosunków prawnych. Zaznaczył także, że przepisy art. 15 i 16 przywołanej ustawy traktujące o ustanowieniu użytkowania górniczego zamieszczone zostały w P.g.g., które co do zasady należy do gałęzi prawa administracyjnego materialnego nie przesądza w żaden sposób o tym, iż akt ten nie może zawierać przepisów i normować stosunków prawnych z innych dziedzin prawa, w tym z zakresu prawa cywilnego. Tak też jest w przypadku umowy o ustanowienie użytkowanie górniczego, która jest klasyczną umową cywilnoprawną, podlegającą reżimowi prawa cywilnego i do której, jak również do czynności poprzedzających jej zawarcie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 z późn.zm.). Z tych też względów skarga wniesiona w niniejszej sprawie winna podlegać odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada legitymację skargową, zachowanie terminu oraz warunków formalnych skargi, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej enumeratywnie w art. 3 § 2 - 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Ponadto, w myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Konstytucyjnie określony zakres właściwości sądów administracyjnych jest zatem wyznaczony ustawami i wymaga wyprowadzenia z regulacji ustaw (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2014 r., sygn. akt II GPS 3/13, publ. ONSA i WSA 2014/4/55). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. W piśmiennictwie wskazuje się, że niedopuszczalność skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma miejsce wówczas, gdy skarga: 1) dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo 2) została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5), albo 3) została wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 190). W myśl art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W rozpoznawanej sprawie Organ w zaskarżonym piśmie stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej analizy materiału dowodowego na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 ppkt c ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2021 r. poz. 1420 z poźn. zm., dalej p.g.g.), brak jest uprawnień Spółki do wnioskowania o ustanowienie użytkowania górniczego z pierwszeństwem przed innymi w części złoża węgla kamiennego "[...]" pn. projektowany obszar górniczy "[...]", z uwagi na to, że przysługuje ono tylko w tej części złoża, w której podniesiono jej kategorię rozpoznania w stopniu umożliwiającym sporządzenie projektu zagospodarowania złoża. Natomiast wnioskowana część złoża węgla kamiennego "[...]" pn. projektowany obszar górniczy "[...]" wykracza swoimi granicami poza część, w której Wnioskodawca w wyniku wykonanych robót geologicznych dokonał podniesienia kategorii zasobów do C1 w stosunku do wcześniejszego stanu udokumentowania zasobów tego obszaru (kategoria C2) wchodzącego w skład poprzednio istniejącego w tym miejscu złoża węgla kamiennego "[...]". Artykuł 15 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2021 r. poz. 1420 z poźn. zm., dalej p.g.g.), reguluje prawo pierwszeństwa w żądaniu ustanowienia na jego rzecz użytkowania górniczego. Z rozwiązania przyjętego w art. 15 można wyprowadzić wniosek, iż zawarcie umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego może nastąpić zarówno z inicjatywy Skarbu Państwa reprezentowanego przez organ koncesyjny, jak i przez podmiot, któremu ustawodawca przyznał prawo pierwszeństwa w komentowanym przepisie. Wprawdzie ustawodawca nie wskazuje na roszczenie o zawarcie umowy, niemniej jednak używa sformułowania "może żądać ustanowienia na jego rzecz użytkowania górniczego". Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2021 r. poz. 1420 z poźn. zm., dalej p.g.g.), ustanowienie użytkowania górniczego następuje w drodze umowy zawartej na piśmie pod rygorem nieważności. Skoro więc prawodawca przyjął, że roszczenie obejmuje ustanowienie użytkowania górniczego, to w konsekwencji przyjął także, że przedmiotem tego roszczenia będzie w istocie zawarcie umowy. W tej sytuacji zastosowanie znajdzie art. 64 k.c., zgodnie z którym "Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie". W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie właściwy jest sąd powszechny. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie skargi. Mając powyższe na uwadze skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.