VI SA/Wa 911/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. z siedzibą w S., Turcja na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. Urząd Patentowy RP na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 776, z późn. zm. dalej jako "p.w.p") oraz art. 6 ust. 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 65, poz. 598) po rozpatrzeniu wniosku A. z siedzibą w S., Turcja o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2019 r. stwierdzające, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następujących okolicznościach: W dniu 7 grudnia 2011 r. A. z siedzibą w S. (dalej jako uprawniony) dokonał w Europejskim Urzędzie Patentowym zgłoszenia patentowego wyznaczając Polskę jako kraj na terytorium którego ubiegać się będzie o ochronę. Europejski Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] maja 2019 r. udzielił na rzecz Uprawnionego patent europejski o numerze [...]. Informacja o jego udzieleniu została opublikowana w dniu 12 czerwca 2019 r. w Europejskim Biuletynie Patentowym nr [...]. Termin na złożenie przedmiotowego tłumaczenia upływał w dniu 12 września 2019 r. i do tej daty tłumaczenie nie wpłynęło do Urzędu Patentowego RP. W dniu 20 września 2019 roku pełnomocnik Uprawnionego złożył do Urzędu wniosek o uwzględnienie terminu uchybionego w związku z zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności jednocześnie składając tłumaczenie na język polski ww. patentu europejskiego wraz z wnioskiem o uznanie ważności patentu europejskiego [...] na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku Pełnomocnik Uprawnionego wyjaśnił, że patent europejski nie został złożony w ustawowym terminie z powodu zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. W dniu 11 września 2019 roku spółka D. S.R.L.- kancelaria patentowa z B. w Rumunii otrzymała od Uprawnionego instrukcje dotyczące wszczęcia w Polsce procedury uznania ważności patentu europejskiego. Otrzymanie instrukcji tego samego dnia potwierdził specjalista do spraw własności intelektualnej – A.(treść wiadomości w aktach administracyjnych sprawy). Dokonał on analizy otrzymanych instrukcji, sprawdził rejestr EPO oraz wprowadził wszelkie dane do systemu DIAMS iQ (skomputeryzowany system zarządzania sprawami). Podczas procedury sprawdzania danych w rejestrze Europejskiego Urzędu Patentowego omyłkowo ustalił jako datę publikacji informacji o udzieleniu patentu europejskiego od której liczony jest trzymiesięczny termin na złożenie tłumaczenia datę sprostowanej strony tytułowej tzw. publikacji B8. Zamiast daty 12 września 2019 roku w systemie pojawiła się data 17 października 2019 roku. Zgodnie z procedurami przyjętymi w firmie dane wprowadzone przez pierwszego specjalistę są sprawdzane przez osobę sprawdzającą - w tej konkretnej sprawie zadanie to wykonywała B. N. Zgodnie z procedurą weryfikacja danych powinna zostać dokonana do dnia 12 września 2019 roku do godziny 15:28. Zgodnie z oświadczeniem dołączonym do akt sprawy, w dniu 12 września 2019 roku, w siedzibie kancelarii doszło do uruchomienia alarmu przeciwpożarowego i ewakuacji budynku. Alarm uruchomił się o godzinie 15:07 natomiast praca biura, zgodnie z oświadczeniem R. J., została wznowiona o godzinie 15:44. Po powrocie do biura B. N. dokonała weryfikacji a potwierdzenie jej wykonania wysłała do A. P. o godzinie 16:02. Jak wyjaśniono, działając pod wpływem stresu powtórzyła błąd i za datę publikacji B1 uznała dzień publikacji B8 tj. 17 października 2019 roku. Zgodnie z procedurą sprawa była nadzorowana przez rzecznika patentowego A. C.W związku z błędem w dacie sprawa nie została potraktowana jako pilna, a rzecznik wykrył błąd dopiero w dniu 13 września 2019 roku, a więc dzień po ostatecznym terminie walidacji na terytorium RP. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia Urząd Patentowy wyjaśnił, że trzymiesięczny termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego określony w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej należy do terminów prawa materialnego wobec czego, co do zasady, nie podlega przywróceniu ani przedłużeniu bez względu na przyczynę jego uchybienia jednakże art. 243 ust. 1 p.w.p. stanowi, że jeżeli w toku rozpatrywania sprawy uchybiono terminowi do dokonania czynności warunkującej bieg postępowania, Urząd Patentowy może na wniosek strony, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, przywrócić termin, o ile strona uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca dokonuje czynności, dla której termin został wyznaczony. Natomiast zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p., do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia. Organ podkreślił, że z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że o ile podstawą dla przywrócenia terminu procesowego wystarczające jest uprawdopodobnienie, że do jego uchybienia nie doszło z winy Uprawnionego to w przypadku terminu prawa materialnego (terminu nieprzywracalnego), by doszło do zawieszenia biegu przedawnienia muszą zaistnieć nadzwyczajne okoliczności towarzyszące wydarzeniu przerywającemu jego bieg. Strona nie może dopuścić się nawet lekkiego niedbalstwa. W ocenie organu zarówno A. P. jak i sprawdzająca po nim dane wprowadzone do systemu B. N. wykazali się brakiem należytej staranności przy wprowadzaniu i weryfikowaniu danych niezbędnych dla dotrzymania terminu na złożenie patentu europejskiego [...]. Organ zaznaczył, że zwłaszcza w przypadku zlecenia które wpłynęło w dniu 11 września 2019 roku o godzinie 09:09 rano od C.C., a więc dzień przed upływem ustawowego terminu, należało szczególnie skrupulatnie wprowadzić i sprawdzić wszystkie najważniejsze dane. Zdaniem organu o ile do sytuacji których nie można przewidzieć można zaliczyć włączenie się systemu alarmowego i ewakuację budynku, o tyle dwukrotny błąd ludzki nie jest zdarzeniem losowym. Terminy zawite charakteryzują się dużym rygorem prawnym, a przywrócenie takich terminów ma charakter wyjątkowy. Pomyłki pracowników nie są przyczyną niezależną od Strony, której pomimo stosowania systemów jakością nie dało się uniknąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu do dokonania czynności jest udowodnienie, że mimo całej swojej staranności nie mogła ona czynności dokonać w ustawowym terminie, co w ocenie organu nie miało miejsca w niniejszej sprawie. A. z siedzibą w S. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art, 243 ust. 6 p.w.p. poprzez przyjęcie, że niedochowanie terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego nr [...] nie było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, gdy tymczasem okoliczności niniejszej sprawy winny doprowadzić Urząd Patentowy RP do wniosku, że w sprawie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu dochowanie terminu na złożenie tłumaczenia ww. patentu europejskiego; 2. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 4, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej: kpa, poprzez niewywiązanie się przez Urząd Patentowy RP z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny, niedoniesienie się do dokumentów przedstawionych przez stronę, w tym niewyjaśnienie, dlaczego Urząd Patentowy RP nie przeprowadził dowodu z tych dokumentów, co doprowadziło do błędnego uznania, że niedochowanie przez stronę skarżącego terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego [...] było przez nią zawinione. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2020 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 20 listopada 2019 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione zarzuty. W jego ocenie przedstawione oraz poparte przedłożonymi dowodami okoliczności niniejszej sprawy spełniają przesłanki zaistnienia zdarzenia o charakterze siły wyższej. Uruchomienie alarmu przeciwpożarowego, wskazującego na możliwość wybuchu w budynku pożaru, jest zdarzeniem o charakterze zewnętrznym i stanowi niemożliwą do przezwyciężenia dla człowieka przeszkodę, na którą człowiek nie ma wpływu. Nadto uruchomienie alarmu przeciwpożarowego jest niemożliwe do przewidzenia ani uniknięcia przy zachowaniu należytej staranności i nie da się zapobiec jego skutkom. Skarżący wskazał, że alarm przeciwpożarowy zazwyczaj sygnalizuje wybuch pożaru. Nawet jeżeli do wybuchu pożaru nie dochodzi, to bagatelizowanie alarmu przeciwpożarowego jest sprzeczne z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy i stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Nadto brak pożaru nie zawsze oznacza, że nie powstała awaria zasilania elektrycznego. Wszystkie ww. okoliczności muszą zostać każdorazowo gruntownie sprawdzone przez odpowiednio wykwalifikowany personel, zanim będzie można kontynuować pracę w budynku objętym alarmem. Skarżący zaakcentował, że usunięcie skutków alarmu, polegających na ewakuacji pracowników i reorganizacji pracy biura trwają znacznie dłużej niż godzina. Alarm pożarowy zatrzymuje bowiem pracę jednostki, w której się uruchamia, powodując konieczność ewakuacji wszystkich przebywających w zagrożonym budynku ludzi. Sytuacja taka każdorazowo wymaga usunięcia usterki oraz dokładnego sprawdzenia poszczególnych instalacji, zanim pracownicy będą mogli wrócić na stanowiska pracy. Taka sytuacja w sposób znaczny dezorganizuje pracę całego biura, a powrót pracowników na stanowiska pracy zajmuje czas. Także pracownicy w przypadku uruchomienia alarmu pożarowego są narażeni na stres. Stres wywołany takim zdarzeniem nie ustępuje z chwilą ustania zagrożenia, a jego skutki na organizm człowieka trwają znacznie dłużej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 2013 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r., nr 65, poz. 598 ze zm.), uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy informacji o jego udzieleniu. Termin ten nie podlega przywróceniu. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu przez Europejski Urząd Patentowy patent europejski zostanie zmieniony lub, na wniosek uprawnionego, zostanie ograniczony. Zgodnie z przepisem art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776) do terminów, do których nie ma zastosowania przepis art. 243 ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W tym też trybie wydane zostało rozstrzygniecie Urzędu patentowego RP, po przeanalizowaniu przez organ wniosku jak również złożonych przez skarżącego dowodów w sprawie. Rozstrzygnięcie wydane przez organ zostało uzasadnione z uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz przedłożonych materiałów dowodowych. Tym samym Sąd nie podziela zarzutu strony skarżącej, że organ naruszył przepisy postępowania w tym w szczególności art. art. 7, 77 § 1 i 4, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., gdyż zgromadzony materiał dowodowy został przez organ zanalizowany w sposób pełny i kompleksowy czemu wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu materiał dowodowy przedłożony przez skarżącego, został w całości i prawidłowo zanalizowany pod kątem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby zawieszenie biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Organ uznał przy tym prawidłowo, że zarówno p.w.p. jak i k.p.a. nie regulują kwestii zawieszenia biegu terminu do dokonania określonej czynności przed organem administracji. O ile podstawą dla przywrócenia terminu procesowego wystarczające jest uprawdopodobnienie, że do ich uchybienia nie doszło z winy zgłaszającego to w przypadku terminu prawa materialnego - terminu nieprzywracanego, by doszło do zawieszenia biegu przedawnienia - podstawą są nadzwyczajne okoliczności towarzyszące wydarzeniu przerywającemu jego bieg. Wina zgłaszającego nie jest w przypadku zawieszenia biegu przedawnienia brana pod uwagę a jedynie okoliczności jakie sprawiły przerwanie biegu przedawniania terminu zawitego. Należy w tym miejscu podzielić pogląd zawarty w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r. (III CZP 100/2007), który zaakceptował dominującą w orzecznictwie koncepcję obiektywnej siły wyższej. Zgodnie z tą koncepcją - za działania siły wyższej uznawane są zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia. Przy czym nieuchronność jest konsekwencją nadzwyczajności zjawiska i może również wynikać z niemożności jego przewidzenia (w danym układzie stosunków). Tak wiec zjawisko samo w sobie musi być nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia. Za siłę wyższą można zatem uznać takie zdarzenie, przed którym ze względu na tkwiącą w nim moc oddziaływania (oddziaływania przed jego skutkami) nie było żadnej obrony. Kluczowym zatem, jak słusznie przyjął organ, było ustalenie czy w realiach tej sprawy doszło do zaistnienia stanu, który może być uznany za nadzwyczajne okoliczności (siłę wyższą) uprawniające do przyjęcia, że w niniejszej sprawie uprawniony z patentu nie mógł dokonać ciążącego na nim obowiązku terminowego złożenia w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenie zmienionego patentu europejskiego na język polski. Termin ten wynosił trzy miesiące od daty opublikowania zmienionego patentu przez Europejski Urząd Patentowy. Przy czym, co wyraźnie wynika z zapisu art. 243 ust. 6 zd. 2 p.w.p. ciężar wykazania tej okoliczności spoczywa na uprawnionym z patentu (skarżącym). W niniejszej sprawie sporną kwestią jest czy wskazane przez stronę skarżącą okoliczności tj. fakt alarmu prezeciwpożarowego, można uznać za nadzwyczajne okoliczności, które mogą stanowić podstawę zawieszenia biegu terminu do złożenia przez niego tłumaczenia powołanego patentu. W zaskarżonym postanowieniu organ jednoznacznie zwrócił uwagę na szereg okoliczności, które świadczą o tym, iż uchybienia terminu na dokonanie przedmiotowej opłaty można było uniknąć. Sam alarm i ewakuacja nie jest okolicznością nadzwyczajną uzasadniającą przerwanie biegu przedawnienia ponieważ nie jest przeszkodą uniemożliwiającą dokonanie określonych czynności - trwał godzinę i pozwolił wrócić pracownikom do budynku i kontynuować pracę. Alarm pożarowy i ewakuacja jest okolicznością, która przyczyniła się do stanu emocjonalnego pracownika, który doprowadził do błędu. Jednakże sam alarm i ewakuacja nie są przyczyną niedochowania terminu, tylko przyczyną doprowadzenia bo błędu pełnomocnika skarżącego. W ocenie Sądu uzasadnione jest stanowisko Urzędu Patentowego RP, który uznał, że żądanie stwierdzenia zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględnione. Stwierdzić należy, że zdarzenia na jakie się powołuje skarżący sprowadzają się w istocie do błędów popełnionych przez jego pełnomocnika. Alarm przeciwpożarowy nie stanowi o nadzwyczajnych okolicznościach w rozumieniu art. 243 ust. 6 p.w.p., lecz o braku należytej staranności ze strony pełnomocnika. O ile podstawą dla przywrócenia terminu procesowego wystarczające jest uprawdopodobnienie, że do jego uchybienia nie doszło z winy Uprawnionego to w przypadku terminu prawa materialnego - a więc terminu nieprzywracalnego, by doszło do zawieszenia biegu przedawnienia podstawą są nadzwyczajne okoliczności towarzyszące wydarzeniu przerywającemu jego bieg. Strona nie może dopuścić się nawet lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie zarówno A.P. jak i sprawdzająca po nim dane wprowadzone do systemu B. N. wykazali się brakiem należytej staranności przy wprowadzaniu i weryfikowaniu danych niezbędnych dla dotrzymania terminu na złożenie patentu europejskiego [...] w Urzędzie Patentowym RP. Podkreślić należy, jak zauważył organ, że zwłaszcza w przypadku zlecenia które wpłynęło w dniu 11 września 2019 r. o godzinie 09:09 rano od C. C., a więc dzień przed upływem ustawowego terminu, należało szczególnie skrupulatnie wprowadzić i sprawdzić wszystkie najważniejsze dane. Portfolio każdego z patentów europejskich dostępne na stronie Europejskiego Urzędu Patentowego tzw. European Patent Register, który jest narzędziem bardzo czytelnym, do pomyłki może dojść jedynie przez ludzką nieuwagę, która w żadnej mierze nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu na złożenie tłumaczenia ww. patentu europejskiego. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy RP zasadnie uznał, że nadzwyczajne okoliczności, na które powołał się pełnomocnik, nie stanowią uzasadnienia złożenia tłumaczenia patentu europejskiego po terminie. A zatem nie stanowią okoliczności wypełniających przesłanki nadzwyczajności, a tym samym nie mogą świadczyć o wystąpieniu w niniejszej sprawie siły wyższej, czyli zdarzenia zewnętrznego, nieuchronnego, nadzwyczajnego i niemożliwego do przewidzenia. Przedstawione w sprawie okoliczności nie mogły więc zostać uznane za nagłe i niemożliwe do przewidzenia zdarzenia, którym to nie można było zaradzić. Mając na względzie okoliczności zaistniałe na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy, że organ, po dokonaniu należytej analizy stanu faktycznego, słusznie stwierdził, że w sprawie tej nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, a dokonując tej oceny, zastosował przepisy o sile wyższej odpowiednio, zgodnie z wykładnią tego pojęcia. Organ oceniając stan faktyczny niniejszej sprawy wziął pod uwagę wszelkie okoliczności, które dostosował do przesłanek siły wyższej na mocy odesłania zawartego w art. 243 ust. 6 p.w.p. Organ nie oceniał zdarzeń powszechnie uznawanych za siłę wyższą, jak powódź, czy pożar, a jedynie – właściwie, dokonał analizy zdarzenia przedstawionego przez skarżącą, pod kątem przesłanek przewidzianych dla siły wyższej, które znajdują zastosowanie na podstawie obowiązujących przepisów. W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia skarżącego dotyczące zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności oraz braku winy w związku z wystąpieniem alarmu przeciwpożarowego. Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie została przeprowadzona prawidłowa analiza i ocena jej okoliczności faktycznych i prawnych oraz argumentów podniesionych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana w sposób prawidłowy, a w złożonej skardze skarżący nie wykazał, aby pominięto złożone w toku postępowania administracyjnego dowody, mające istotne znaczenie dla sprawy, lub też aby dokonano oceny tych dowodów w sposób naruszający zasady logiki lub doświadczenia życiowego. Reasumując stwierdzić należy, że organ procedując w przedmiocie wniosku o zawieszenie biegu przedawnienia nie naruszył prawa i zasadnie rozstrzygnął wydając postanowienie odmowne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł jak w sentencji wyroku. .