VI SA/Wa 90/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Joanna Dąbrowska (spr.) Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. w [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 października 2022 r. nr 322/11/2022/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz A. w [...] kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2022 r. nr [...], wydana na podstawie art. 109, art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. e), art. 67 ust. 1 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm.) - dalej "ustawa o świadczeniach", art. 734 § 1 w związku z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 z późn. zm.) - dalej "Kodeks cywilny" oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) – dalej "kpa", stwierdzająca, że P. S. (dalej "zainteresowany", "uczestnika" lub "wykonawca") w dniu 31.05.2019 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej. W dniu 12.08.2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej "ZUS") wystąpił o rozpatrzenie sprawy w zakresie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego zainteresowanego. ZUS wskazał, że w wyniku kontroli, przeprowadzonej u płatnika składek - Akademickiego Związku Sportowego Centralnego Ośrodku Sportu Akademickiego Ośrodek w [...] (dalej "Strona", "Skarżący", "Zleceniodawca", "Zamawiający" lub "Płatnik składek") ustalono, że zainteresowany na dzień 31.05.2019 r. nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy nazwanej przez Płatnika składek "umową o dzieło". Zdaniem ZUS umowa ta miała charakter umowy zlecenia. Do wniosku ZUS załączył kopię Umowy [...] zawartej w dniu 6 maja 2019 r. pomiędzy Zleceniodawcą a wykonawcą, w której wykonawca oświadcza, że działa na rzecz i w imieniu zespołu [...] oraz jest upoważniony do zawierania umów, których przedmiotem jest działalność koncertowa zespołu. ZUS przekazał również kopię: - dokumentu nazwanego: "Umowa o dzieło - rachunek", wystawionego w dniu 31.05.2019 r. za wykonanie dzieła: autorskie wykonanie koncertu w Tawernie [...] w ramach umowy o dzieło numer [...] z dnia 31.05.2019 r.; - rozliczenia należności z dnia 31.05.2019 r.; - oświadczenia zainteresowanego jako wykonawcy dla celów podatkowych; - oświadczenia Zleceniobiorcy dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Oświadczenie zawiera dane osobowe i adresowe zainteresowanego, a także informację o zatrudnieniu na umowę o pracę w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym. - oświadczenia zainteresowanego o ustaleniu wynagrodzenia przysługującego z tytułu praw autorskich z dnia 31.05.2019 r. Oświadczenie zawiera adnotację, że koncert wykonany w dniu 31.05.2019 r. został wykonany i był pracą autorską, mającą indywidualny i twórczy charakter w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 4 lutego 19994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych; - informacji o przychodach zainteresowanego z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2019 r. (PIT-11), - kserokopię fragmentów Protokołu kontroli płatnika składek – Skarżącej z dnia 13.05.2022 r., - kopię Protokołu przesłuchania z dnia 29.04.2022 r. w charakterze osoby reprezentującej płatnika składek w toku kontroli – M. S. w sprawie umów o dzieło zawieranych między innymi w 2019 r., - kopię przesłuchania osoby reprezentującej płatnika składek – M. S., - kopię Zastrzeżeń płatnika składek do protokołu kontroli ZUS, - kopię Informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli. Podsumowując ZUS stwierdził, że charakter czynności wykonywany przez ubezpieczonego wykonującego umowę nazwaną umową o dzieło był nie skonkretyzowany, wymagający starannego działania i wielokrotnie powtarzany (wykonanie niesprecyzowanych utworów muzycznych), charakterystyczny dla umowy o świadczenie usług dla której zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. W toku postępowania prowadzonego przez NFZ pismem z 5 września 2022 r. Skarżący złożył wyjaśnienia wskazując, że zainteresowany w dniu 31.05.2019 r. w towarzystwie kolegów - muzyków z zespołu [...] wykonywał autorski koncert, polegający na twórczej, indywidualnej aranżacji utworów własnych i obcych mający na celu propagowanie kultury muzyki żeglarskiej w Tawernie [...], stanowiącej część portu i ośrodka AZS [...]. W ramach zawartej umowy o dzieło do zadań zainteresowanego należało wykonanie autorskiego, niepowtarzalnego koncertu, w ramach którego miał dokonać twórczej, indywidualnej i niepowtarzalnej aranżacji utworów własnych i obcych. Zgodnym zamiarem stron było zawarcie umowy o dzieło, której efektem było wykonanie autorskiego koncertu, który był rezultatem zawartej umowy. Weryfikacja wykonywanego dzieła następowała w wyniku osobistej obecności Dyrektora lub Menadżera Tawerny podczas wykonywania dzieła w postaci autorskiego koncertu, a zawarta umowa określała ramy czasowe wykonywania działa, które były weryfikowane przez obecnego w Tawernie [...] Dyrektora Ośrodka lub Menadżera Tawerny, który mógł interweniować w zakresie punktualności/harmonogramu czasowego wykonania dzieła. Ponadto Skarżący stwierdził, że w zawartej umowie o dzieło były ustalone kary finansowe za niewykonanie lub odwołanie zakontraktowanego koncertu. Odbiór dzieła w postaci koncertu następował w dniu jego wykonania, a potwierdzeniem jest wypłata należnego wykonawcy honorarium. Nie sporządzano pisemnych protokołów odbioru dzieła. Ponadto Płatnik składek wyjaśnił, że nie może przedstawić dokumentów potwierdzających zgłoszenie i wyrejestrowanie, ponieważ takie dokumenty nie zostały sporządzone zgodnie z przepisami związanymi z zawieraniem umów o dzieło. Prezes NFZ wskazaną na wstępie decyzją stwierdził, że zainteresowany w dniu 31 maja 2019 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej ze Skarżącym. Organ podkreślił, że przedmiotem umowy o dzieło jest osiągnięcie z góry oznaczonego wyniku, podczas gdy przedmiotem umowy o świadczenie usług jest jedynie staranne dążenie do osiągnięcia rezultatu, ale jego osiągnięcie nie należy do treści zobowiązania. Jak wskazał Prezes NFZ sporna umowa, zawarta pomiędzy Skarżącym a zainteresowanym, zakłada zaprezentowanie koncertu (recitalu) zespołu [...] w dniu wykonania 31.05.2019 r. Z tytułu realizacji tej umowy wypłacone zostało wynagrodzenie w określonej umową kwocie brutto, niezwłocznie po wykonaniu dzieła na podstawie rachunku do zawartej umowy o dzieło. Skarżący nie prowadzi działalności związanej z kulturą i rozrywką, natomiast zawiera umowy o dzieło, których przedmiotem miały być koncerty/recitale. W umowach tych bardzo duży nacisk płatnik kładzie na "autorskie wykonanie", natomiast brak jest szczegółowej indywidualizacji utworów mających być zinterpretowanymi. Zatem skoro już w momencie zawierania umowy jej przedmiot jest niesprecyzowany to nie jest możliwy do ustalenia jej rezultat. Jednocześnie z zeznań innych wykonawców zawartych w Protokole kontroli przeprowadzonej przez ZUS wynika, że nie wszystkie koncerty były utrwalane, zdarzało się również, że fragmenty koncertu publikowano w mediach społecznościowych, nie zawsze wykonawcy potrafili wskazać przez kogo. Na dane wydarzenie nie sprzedawano biletów, a więc było elementem jednej z wielu usług świadczonych w danym dniu przez tawernę. Zdaniem organu z konstrukcji umowy wynika, że umowa nie była zawierana w celu pozyskania konkretnego jasno i dokładnie sprecyzowanego posiadającego samoistny rezultat dzieła. Przedmiot umowy nie zawiera informacji, które utwory miały zostać wykonane/stworzone, odtworzone z nadaniem indywidualnych interpretacji czy aranżacji. Jednocześnie płatnik składek jak i wykonawca nie wskazali ile czasu miał trwać dany utwór. Z informacji zawartych w Protokole ZUS wynika, że nie było żadnej szczegółowej listy utworów składających się na dany koncert, a nawet jeśli by była to nie była ona szczegółowo, a nawet w ogóle weryfikowana. Wykonawcy mieli określone miejsce pracy, określone godziny pracy (koncertu), a sprawdzenie wad wynagrodzenia dzieła nie było możliwe, co jasno dowodzi, że wykonawcy mieli obowiązek starannego wykonywania usługi. Zakres umowy związany był z "wykonywaniem koncertu lub recitalu", a osiągnięcie konkretnego rezultatu nie zostało dokładnie określone, ponieważ w dokumentacji nie ma wymienionych utworów mających być wykonanymi w trakcie koncertu. Jednocześnie koncerty były dla płatnika formą promocji, która miała przyciągnąć klientów do tawerny. Dla płatnika ważne było, żeby dany wykonawca występował w tawernie przez określony okres czasu i w określonym dniu. W ocenie Prezesa ZUS sporna umowa nie jest umową o dzieło, a jedynie umową starannego działania, gdyż zainteresowany jest jednym z kilku odtwórców muzyki. W umowie nie określono żadnych cech indywidualnych, występ miał charakter zespołowy, w związku z tym umowa ma charakter starannego działania. W umowie nie określono konkretnego rezultatu. Praca, która była przedmiotem umowy, polegała na wykonaniu czynności zleconych i była jednym z elementów tworzących całość. Płatnik składek w wyjaśnieniach z dnia 5 września 2022 r. potwierdził, że zainteresowany w dniu 31.05.2019 r. w towarzystwie kolegów - muzyków z zespołu [...] wykonywał autorski koncert, uznając przy tym, że koncert ten polegał na twórczej, indywidualnej aranżacji utworów własnych i obcych mający na celu propagowanie kultury muzyki żeglarskiej w Tawernie [...]. Zadaniem uczestnika było wykonanie autorskiego, niepowtarzalnego koncertu, w ramach którego miał dokonać twórczej, indywidualnej i niepowtarzalnej aranżacji utworów własnych i obcych. Prezes NFZ, powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych, podniósł, że przedmiot umowy zawartej z zainteresowanym został ujęty ogólnie (określono jedynie rodzaj czynności), bez nacisku na efekt końcowy, który to w przypadku umowy o dzieło powinien być jasno sformułowany, poprzez określenie parametrów dzieła. Tym samym nie zawarto zapisów, które mogłyby wskazywać, że jest ona faktycznie umową o dzieło. Ponadto przy wykonaniu takich czynności (zaprezentowanie koncertu/recitalu zespołu [...]) w ramach przedmiotowej umowy wykonawca był członkiem zespołu i nie pozostawiało mu to miejsca na swobodę twórczą, czy też indywidualną interpretację. Jednocześnie uczestnik miał tylko częściowy wpływ na ostateczne wykonanie koncertu (recitalu), jego rola sprowadzała się do realizacji określonych czynności w ramach "większej całości", stworzonej przez członków zespołu. Tym samym wykonane przez zainteresowanego próby (trwającej 20 minut) oraz wykonanie samego koncertu o określonej długości czasu, same w sobie nie stanowiły odrębnego bytu (możliwego do zweryfikowania), gdyż na wykonanie zaaranżowanych utworów muzycznych, zarówno własnych jak i obcych autorów, złożyła się praca kilku osób. Treścią przedmiotowej umowy nie był więc konkretny wynik odpowiadający z góry ustalonym warunkom. Wynika z tego, że wolą stron było świadczenie usług, a nie wykonanie dzieła, ponieważ to określone czynności i działania, a nie wykonanie dzieła, były podstawą rozliczenia. W wyniku pracy wykonanej przez uczestnika, na podstawie przedmiotowej umowy, nie powstał indywidualny, konkretny rezultat, czyli nie zostało wyodrębnione dzieło - inaczej nowe dobro wytworzone lub przetworzone do takiej postaci, w której poprzednio nie istniało. Podsumowując organ stwierdził, że treść zapisów przedmiotowej umowy oraz obowiązujące przepisy prawa stanowią o jej charakterze, tj. umowie starannego działania i wykonywania określonych czynności na rzecz Zamawiającego trwających w czasie, w oparciu o metodę narzuconą i kontrolowaną przez Zamawiającego. Podkreślił przy tym, że utwór autorski nie jest dziełem w myśl umowy o dzieło w oparciu o Kodeks cywilny. Prezes NFZ, po ocenie charakteru prawnego spornej umowy, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że do przedmiotowej umowy nie można stosować przepisów dotyczących umowy o dzieło. Tym samym uznał, że zainteresowany spełniał warunki do objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Płatnik składek zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1) art. 77 w zw. z art. 7 kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, ponieważ organ nie rozpatrzył całości materiału dowodowego, biorąc pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy w zasadzie wyłącznie ustalenia Protokołu kontroli ZUS, która odbyła się u Skarżącego, natomiast całkowicie pomijając w szczególności dowód w postaci oświadczenia uczestnika, zastrzeżeń Skarżącego do protokołu kontroli ZUS, oraz wyjaśnień Skarżącego, przesłanych do organu w toku postępowania w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia cech umowy łączącej Skarżącego z uczestnikiem, a w konsekwencji przełożyło się to na poczynienie przez organ nieprawidłowej konstatacji, że zawarta została umowa o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umowa o dzieło (jak prawidłowo zakwalifikowały ją strony); 2) art. 80 kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na dokonaniu wybiórczej i sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, poprzez niedokonanie oceny dowodów w postaci oświadczenia uczestnika, zastrzeżeń Skarżącego do protokołu kontroli ZUS, oraz wyjaśnień Skarżącego, przesłanych do organu w toku postępowania w sprawie. W szczególności organ nie wskazał, czy i dlaczego odmówił wiarygodności wyżej wskazanym dowodom i na jakich dowodach się oparł czyniąc takie ustalenia, co dowodzi, że nie ocenił całości materiału dowodowego sprawy, a dokonał oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy, pomijając dowody pochodzące od Skarżącego i uczestnika, oceniając jako wiarygodne i czyniąc podstawą rozstrzygnięcia wyłącznie ustalenia ZUS, poczynione w toku kontroli u Skarżącego, co jest sprzeczne z zasadą, że organ powinien, ustalając stan faktyczny, ocenić całokształt materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie - co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia cech umowy łączącej Skarżącego z uczestnikiem, a w konsekwencji przełożyło się na poczynienie przez nieprawidłowej konstatacji, że zawarta została umowa o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umowa o dzieło (jak prawidłowo zakwalifikowały ją strony); 2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1) art. 734 § 1 w zw. z art. 750 Kodeksu cywilnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że łącząca Skarżącego z uczestnikiem umowa była umową oświadczenie usług, a nie umową o dzieło, w myśl art. 627 Kodeksu cywilnego, pomimo że specyfika tej umowy wskazuje na wszelkie cechy umowy o dzieło, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ właśnie taka błędna konstatacja organu doprowadziła go do ustalenia, że uczestnik podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy zawartej ze Skarżącym i w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji; 2) art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. e) ustawy świadczeniach, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i ustalenie, że uczestnik podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba, która zawarła umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o zleceniu, podczas gdy umowa zawarta przez uczestnika z Płatnikiem składek posiada wszelkie cechy umowy o dzieło, zatem przywołana norma prawna nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a uczestnik nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawarcia umowy ze Skarżącym. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o jednoczesne umorzenie postępowania przed organem w niniejszej sprawie. Jednocześnie Skarżący, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z niżej wymienionych decyzji Prezesa NFZ, wskazując, że ich przeprowadzenie jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i jednocześnie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, tj.: decyzji z 18 listopada 2022 r., wydanych przez Prezesa NFZ, reprezentowanego przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego w [...] o następujących numerach: [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...], na fakt, że umowa zawarta przez Skarżącego z uczestnikiem jest umową o dzieło, a zatem także na fakt, że uczestnik z tytułu zawarcia tejże umowy ze Skarżącym nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, ani też ubezpieczeniu zdrowotnemu. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 31 maja 2023 r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił stanowisko w sprawie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze poprzez przesłanie ośmiu zanonimizowanych decyzji Prezesa NFZ z [...] listopada 2022 r. oraz jednej decyzji Prezesa NFZ z [...] kwietnia 2023 r. Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymując stanowisko w sprawie, złożył wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 kpa lub innych przepisach. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Odnosząc się na wstępie do wniosku Skarżącego o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodów z dokumentów w postaci zanonimizowanych decyzji wydanych przez Prezesa NFZ w tożsamym stanie faktycznym i prawnym ustalających, że zawierane przez artystów umowy na wykonanie koncertów muzyki na żywo u Skarżącego mają charakter umów o dzieło, wskazać należy, iż nie został on uwzględniony, bowiem Sąd administracyjny, kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a., jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04). Podkreślić zatem należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyroki NSA z 23 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 72/06 i z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05). W niniejszej sprawie kwestią sporną jest charakter prawny umowy zawartej pomiędzy Płatnikiem składek a zainteresowanym, której przedmiotem było wykonanie koncertu (recitalu) zespołu [...] w dniu 31 maja 2019 r. w Tawernie [...] należącej do Skarżącego. W ocenie Skarżącego umowa te wypełnia kryteria umowy o dzieło, natomiast zdaniem organu zainteresowanemu zlecono tylko staranne wykonanie określonych czynności. Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia czy sporna umowa stanowi umowę o dzieło czy też inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a w konsekwencji czy w zaistniałym stanie faktycznym zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Stosownie zaś do art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423), obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Uznanie, iż sporna umowa nie stanowiła umowy o dzieło (art. 627 i nast. Kodeksu cywilnego), lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 Kodeksu cywilnego) oznaczałoby, że Skarżący, jako płatnik składek, był zobowiązany do obliczenia i pobierania składki z dochodu uczestnika oraz jej odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornej umowy należy wskazać, że o prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym realizowanie jej przez strony, a zatem cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych, nawet wbrew postanowieniom umowy (por. art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego). Wolę stron umowy należy zatem tak tłumaczyć, jak tego wymagają okoliczności, w których złożone zostały oświadczenia woli, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego), przy czym nie może ona zmieniać ustawy, co wprost wynika z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 12 maja 2016 r., sygn. akt III AUa 1392/15, Lex nr 20711315). Zatem niezależnie od deklaracji stron co do nazwy zawieranej przez nie umowy, to postanowienia umowy, jak i okoliczności związane z jej wykonywaniem stanowią podstawę do ocenę, czy zawierając danego rodzaju umowę, strony nie wykroczyły poza granice swobody kontraktowej wyznaczone w art. 3531 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast w myśl art. 627 Kodeksu cywilnego przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, aby czynności przyjmującego zamówienie (wykonawcy) doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest czynność (samo działanie) lub zaniechanie, lecz osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku niezrealizowania celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego jest zatem przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski w: System prawa prywatnego. Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck – Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390–391). Z kolei umowa zlecenia jest umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. W myśl art. 750 Kodeksu cywilnego, do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W związku z tym ustalenie, że konkretna umowa jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami" rodzi obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. W świetle charakteru umowy stanowiącej oś sporu w rozpoznawanej sprawie, przywołania wymaga linia orzecznicza, która odnosi się do kwestii elementów i wymogów, jakie mieć należy na uwadze dokonując klasyfikacji umowy efektem której ma być wykonanie utworu artystycznego. Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 marca 1967 r., sygn. akt I CR 500/66, umowa, w której strona zobowiązuje się do wykonania określonej produkcji artystycznej za wynagrodzeniem, ma cechy umowy o dzieło, a nie umowy zlecenia. Treścią bowiem zobowiązania wykonawcy nie jest samo podjęcie i wykonywanie określonych czynności, lecz oznaczony w umowie ich wynik w postaci wystawienia widowiska odpowiadającego pewnym z góry ustalonym warunkom. Podkreślenia także wymaga, że kwestią równie istotną dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia jest kwestia podmiotowa. Niebagatelne bowiem znacznie dla wykonania zamówionego dzieła będą mieć predyspozycje przyjmującego zamówienie - jego zawód, specyficzne umiejętność czy też biegłość, a wręcz kunszt, jakim cechują się wytwory poczynione przez zleceniobiorcę. Niewątpliwie w przypadku umów o dzieło przywołane kryteria mają kluczowe znaczenie w odróżnieniu od strony podmiotowej umów zlecenia, gdzie osobiste wykonanie zamówienia nie ma takiego znaczenia (por. wyroki Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia: 13 września 2016 r., sygn. akt III AUa 361/16 i 22 maja 2018 r., sygn. akt III AUa 1890/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, oczywistym jest, że Skarżący zaproponował zainteresowanemu, jako działającemu w imieniu i na rzecz zespołu zespół [...], wykonanie koncertu (recitalu) muzyki żeglarskiej w Tawernie [...] z uwagi na szczególne uzdolnienia, warsztat i sposób interpretacji utworów muzycznych. Tym samym do zawartej pomiędzy wymienionymi podmiotami umowy w pełni zastosowanie ma przywołane kryterium podmiotowe charakterystyczne dla umowy o dzieło. Podkreślenia także wymaga, że specyfika tworzenia lub odtwarzania rozumianego, jako osobiste i niepowtarzalne z uwagi na cechy wykonawcy, podejście do wykonania istniejącego już utworu, wpływa również na możliwość ścisłego i precyzyjnego określenia przedmiotu umowy o dzieło w treści zawieranej umowy. Trudno bowiem zakładać, że w umowie da się skrupulatnie opisać mające powstać dzieło, aby później poddać krytycznej ocenie sposób wykonania umowy, szczególnie gdy wykonanie dzieła ma charakter "wykonania na żywo" (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt III UK 53/16). Ponadto Zdaniem Sądu również brak precyzyjnego określenia odpowiedzialności kontraktowej za niewykonanie zobowiązania umownego w umowie o dzieło, pomimo, iż jest to jeden z elementów charakteryzujących ten rodzaj umowy, w przypadku umów, których przedmiotem jest występ artystyczny, nie może być traktowany w sposób ścisły czy wręcz rygorystyczny, eliminujący zawartą umowę spod kategorii umów o dzieło. W swojej istocie bowiem wykonanie utworu muzycznego nie jest adresowane do zamawiającego dzieło lecz do odbiorców koncertu czy spektaklu i opinie tychże odbiorców oraz krytyków stanowią mierzalny choć subiektywny wyznacznik dla oceny dzieła, jako przedmiotu finalnego umowy – jej rezultatu (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II GSK 546/19). Organ kwalifikując sporną umowę pominął także przewidziane w art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1062 ze zm.) artystyczne wykonanie utworu. Termin "prawo autorskie" w szerszym znaczeniu odnoszony jest bowiem nie tylko do utworów, lecz obejmuje również dobra niematerialne stanowiące przedmiot praw pokrewnych, którym jest m.in. artystyczne wykonanie utworu. Artystycznymi wykonaniami utworu są w szczególności: działania aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, tancerzy i mimów oraz innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania (art. 85 ust. 2 cyt. ustawy). Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, że zbędne jest wyraźne zawarcie w treści umowy dotyczącej wykonania koncertu muzycznego, zobowiązania wykonawcy do twórczego (unikalnego) charakteru interpretacji, jako warunku zakwalifikowania jej jako umowy o dzieło (vide: wyrok NSA z dnia 25 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 842/19). Do artystycznych wykonań na gruncie niniejszej sprawy należy również zaliczyć wykonanie "na żywo" koncertu (recitalu) muzycznego zespołu [...], którego członkiem jest zainteresowany. Podsumowując w ocenie Sądu sporną umowę zawartą przez Skarżącego z zainteresowanym należało zakwalifikować jako umowę o dzieło nie zaś umowę zlecenia, jak przyjął to organ. Należy też mieć na względzie, że adresatem wykonania utworu muzycznego jest nie tyle zamawiający co odbiorcy koncertu (słuchacze), a problem interpretacji muzycznej jest przedmiotem sporów wśród publiczności i krytyków muzycznych. Zakwalifikowanie przez organ spornej umowy jako umowy o świadczenie usług, z pominięciem powyższych okoliczności, uznać należy zatem za wadliwe, sprzeczne z niespornym stanem faktycznym sprawy. W spornej umowie określono jednoznacznie jej przedmiot, którym miał być koncert muzyczny zespołu "na żywo", a tego typu przedmiot umowy w pełni spełniał wymogi umowy o dzieło o charakterze niematerialnym. Natomiast samo skrótowe ujęcie opisu dzieła w umowie, bynajmniej nie uprawnia do przyjęcia domniemania istnienia w rzeczywistości umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 Kodeksu cywilnego). Enigmatyczność umowy o dzieło nie może podważać automatycznie jej charakteru prawnego, skoro o charakterze umowy rozstrzyga nie jej brzmienie, lecz zamiar stron i cel umowy (art. 65 Kodeksu cywilnego). Ponadto, na co słusznie w swej glosie zwrócił uwagę S. Płażek, w przypadku indywidualnych umów artystów występujących w ramach większego zespołu, z natury rzeczy trudno będzie określić w sposób bardzo rozwinięty zadanie tego artysty (Glosa do wyroku SN z 2 czerwca 2017 r., III UK 147/16). Sąd podziela przy tym pogląd, wyrażony w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2017 r., III UK 53/16, że zbędne jest wyraźne zawarcie w treści umowy dotyczącej wykonania koncertu muzycznego zobowiązania wykonawcy do twórczego (unikalnego) charakteru interpretacji jako warunku zakwalifikowania jej jako umowy o dzieło. Za przekonujący uznać należy argument, że jeżeli treścią świadczenia muzyka jest coś, co dopiero spontanicznie powstanie i z zasady jest niepowtarzalne oraz stoi za tym długa edukacja w zakresie interpretacji danego gatunku muzyki, to trudno zakładać, że w umowie w sposób rzetelny da się to skrupulatnie opisać, aby później poddać krytycznej ocenie sposób wykonania umowy (por. powołana glosa - T. Kotuk, LEX/el. 2017). Z powyższych względów Sąd uznał, że organ naruszył przepis art. 734 § 1 w zw. z art. 750 K.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że łącząca strony umowa o dzieło była umową o świadczeniu usług, a nie umową o dzieło, w myśl art. 627 K.c., pomimo że specyfika tej umowy wskazuje na cechy umowy o dzieło. Doprowadziło to w konsekwencji do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, polegające na uznaniu, że zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w związku ze świadczeniem pracy na podstawie spornej umowy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku. Jako że prowadzenie dalszego postępowania administracyjnego byłoby w przedmiotowej sprawie zbędne Sąd, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., w punkcie 2 sentencji wyroku umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie 3 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając od organu administracji publicznej na rzecz Skarżącego kwotę 497 zł, na którą składało się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł).