VI SA/Wa 837/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska Protokolant ref. Katarzyna Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w B. (dalej też jako "ZUS"), pismem z dnia 12 sierpnia 2021 roku, zwrócił się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też w skrócie jako "Prezes NFZ" lub "Organ") z wnioskiem rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym A. G. (dalej też jako "Skarżący", "Strona" lub "Zainteresowany") od dnia 1 października 2012 r., jako osoby współpracującej przy działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę Skarżącego – J. Z. (dalej także jako "Płatnik"). Pismami z dnia 25 sierpnia 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował zarówno Skarżącego, jak i Płatnika o wszczęciu postępowanie administracyjnego w sprawie podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu współpracy, przy prowadzonej przez małżonkę pozarolniczej działalności gospodarczej. W toku postępowania, Skarżący podkreślał w swych pismach, że jeśli pomagał małżonce w okresach jej choroby, w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, była to zwykła pomoc małżeńska ograniczająca się do świadczeń nieregularnych i niepowodujących zaangażowania przez dłuższy czas. Analogiczne stanowisko zajmowała także J. Z. Oboje wskazywali, że Skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą, a żonie przy jej działalności gospodarczej pomaga w okresie jej niezdolności do pracy. Wówczas czynności na rzecz przedsiębiorstwa żony zajmują Skarżącemu czas maksymalnie od 15 minut do godziny dziennie i są wykonywane sporadycznie i nie każdego dnia. Zarówno Skarżący, jak i jego żona podkreślali, że jest to zwykła pomoc małżeńska, ograniczająca się do świadczeń nieregularnych i niepowodujących zaangażowania na dłuższy czas. Przedmiotowe postępowanie zakończyło się wydaniem przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] stycznia 2022 roku decyzji nr [...], stwierdzającej, że Skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności od dnia 1 października 2012 roku. Podstawę prawną powyższej decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2022 roku, stanowił art. 109 i art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm., dalej też jako "k.p.a."). Organ podkreślił, że z informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż J. Z. nie zatrudnia żadnych pracowników, natomiast w latach 2012-2021 w przeważającym okresie przebywała na zasiłkach chorobowym, opiekuńczym i macierzyńskim. Pomimo przebywania na licznych zwolnieniach, J. Z. osiągała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychód, o czym świadczą dokumenty złożone przez wyżej wymienioną do organu podatkowego za lata 2012-2018, a także fiskalne raporty miesięczne za lata 2016-2021. Nadto, w ocenie Prezesa NFZ, istotnym jest fakt, że J. Z. udzieliła swojemu mężowi – A. G. pisemnego pełnomocnictwa ogólnego (data dokumentu 1 października 2012 r.) do występowania w imieniu firmy A. w sprawach związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Zarówno J. Z. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, jak i A. G. potwierdzili, że powyższe pełnomocnictwo jest nadal aktualne. W konsekwencji, zdaniem Organu, posiadanie przez A. G. aktualnie obowiązującego pełnomocnictwa wystawionego przez żonę, jak również fakt, że jego żona w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej przebywa na licznych zasiłkach chorobowym, opiekuńczym i macierzyńskim (w latach 2012-2021), uzyskując przy tym przychody z prowadzonej działalności i nie zatrudniając żadnego pracownika oznacza, że pomoc A. G. ma charakter czynności powtarzających się regularnie, a wykonywane przez niego czynności mają kluczowe znaczenie dla prowadzonej przez J. Z. działalności. Dlatego też Prezes NFZ nie podzielił stanowiska Skarżącego, że wykonywane przez niego czynności miały charakter sporadyczny. W związku z tym, Prezes NFZ, rozpatrując okres wskazany we wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak też mając na uwadze zgromadzone w sprawie dokumenty i uzyskane informacje, stwierdził, że Skarżący od dnia 1 października 2012 r. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2022 roku, Skarżący zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego przez organ administracji publicznej prowadzący do błędnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy polegającego na: - arbitralnym przyjęciu, że jest osobą współpracującą przy działalności gospodarczej prowadzonej przez J. Z. jako indywidualnego przedsiębiorcę, - wyprowadzeniu domniemania, że z faktu osiągania przychodów przez J. Z. i niezatrudniania pracowników wynika, że jest osobą współpracującą, która wykonuje czynności powtarzające się regularnie na rzecz działalności gospodarczej J. Z., - pominięciu faktu nieudowodnienia częstotliwości i długości wykonywania czynności na rzecz działalności gospodarczej J. Z., 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a/ art. 8 ust. 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 423; dalej też jako "s.u.s." lub "ustawa systemowa") w zw. z art. 5 pkt 24 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych, poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie, a wskutek tego przyjęcie, że jest osobą współpracującą i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, b/ art. 8 ust. 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że każda czynność, nawet czysto techniczna, dokonana w imieniu mocodawcy przez pełnomocnika, stanowi współpracę w rozumieniu tego przepisu, c/ art. 8 ust. 11 w z w. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że fakt udzielenia pełnomocnictwa przez mocodawcę przesądza o statusie osoby umocowanej jako osoby współpracującej. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi w całości. Także Skarżący w swej replice na odpowiedź na skargę, podtrzymał uprzednio wyrażone w skardze stanowisko. Swoje stanowisko przedstawił także w piśmie z dnia 3 czerwca 2022 roku Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej też w skrócie jako "Rzecznik"), wskazując na naruszenia przepisów, którymi dotknięta jest, zdaniem Rzecznika, skarżona przez A. G. decyzja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a."). Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga A. G. zasługuje na uwzględnienie, gdyż Prezes NFZ, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się obrazy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu przywołanego powyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Oś sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy istotnie, jak twierdzi Prezes NFZ, Skarżący, winien zostać objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu współpracy z żoną J. Z., przy prowadzeniu pozarolniczej działalności od dnia 1 października 2012 roku, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Nadmienić należy, że aktualne brzmienie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ww. ustawy zostało mu nadane przez art. 101 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. (Dz.U.2018.650) zmieniającej ustawę o świadczeniach z dniem 30 kwietnia 2018 r. Przed zmianą omawiany przepis brzmiał: "Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Co istotne, w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. I tak zgodnie z dyspozycją art. 13 pkt 5) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby współpracujące podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności, wykonywaniu umowy agencyjnej albo umowy zlecenia lub współpracy z osobami fizycznymi wskazanymi w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców do dnia zakończenia tej współpracy. Mając na uwadze, że Skarżący został zaskarżoną decyzją objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym od dnia 1 października 2012 r., zaznaczyć należy, że w myśl art. 13 pkt 5) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. do 29 kwietnia 2018 r., osoby współpracujące podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej albo umowy zlecenia do dnia zakończenia tej współpracy. Jednocześnie, w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, zleceniobiorcami oraz z osobami fizycznymi, wskazanymi w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4-5a, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego. Pojęcie "współpraca przy działalności gospodarczej", o której mowa w art. 8 ust. 11 u.s.u.s., doprecyzował Sąd Najwyższy w swym postanowieniu z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II USK 47/21, wskazując, że w tym przypadku winny wystąpić łącznie: a) istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego, b) bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej, c) stabilność i zorganizowanie oraz d) znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót. Sąd Najwyższy podkreślił, że stąd też fikcja prawna ustanowiona art. 8 ust. 2 u.s.u.s., ma zastosowanie tylko do takiej osoby, która spełnia wszystkie kryteria określone w art. 8 ust. 11 tej ustawy, a w tym warunek współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności rozumianej jako wykonywanie prac takiego rodzaju, rozmiarze i częstotliwości że mają one istotny wymiar ekonomiczny i organizacyjny dla tej działalności. I w ramach niniejszej sprawy Skarżący oraz jego żona argumentowali w toku postępowania, że z jego strony była to zwykła pomoc małżeńska, ograniczająca się do świadczeń nieregularnych i niepowodujących zaangażowania przez dłuższy czas. Tymczasem o uznaniu przez Prezesa NFZ Skarżącego, za osobę współpracującą z żoną J. Z., przy prowadzeniu przez nią pozarolniczej działalności, zdecydowało posiadanie przez Skarżącego aktualnego pełnomocnictwa udzielonego mu przez żonę 1 października 2012 r. oraz fakt, że żona Skarżącego w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej przebywała na licznych zasiłkach chorobowym, opiekuńczym i macierzyńskim, uzyskując przy tym przychody z prowadzonej działalności i nie zatrudniając żadnego pracownika. Z tej przyczyny, zdaniem Organu, Skarżący winien był zostać objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym za cały okres czasu, począwszy od dnia udzielenia mu stosownego pełnomocnictwa przez żonę, czyli od dnia 1 października 2012 r. Organ zatem w istocie nie ocenił charakteru i rodzaju czynności podejmowanych przez Skarżącego poprzez pryzmat przyjętych i ugruntowanych w orzecznictwie cech, pozwalających na zakwalifikowanie w konkretnej sytuacji pomocy świadczonej przez małżonka, jako współpracy w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy systemowej, uznając jedynie, że o tego typu o współpracy Skarżącego świadczy sam fakt uzyskiwania przez jego żonę przychodów z prowadzonej działalności w okresie przebywania przez nią na zasiłku chorobowym, opiekuńczym i macierzyńskim. Wychodząc z tego złożenia Prezes NFZ nie poddał rozważeniom argumentacji zarówno Skarżącego, jak i jego żony, odnośnie czasu poświęcanego przez A. G. na prowadzenie spraw związanych z działalnością gospodarczą J. Z. jak i ich charakteru. Nie został zatem poddany analizie przez Prezesa NFZ ani ciężar gatunkowy działań Skarżącego, jako współpracownika żony, kwestia stabilności i zorganizowania tej współpracy oraz skala czasu i częstotliwość podejmowanych przez Skarżącego prac. Nadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że współpraca osoby bliskiej musi mieć znaczenie ekonomiczne dla prowadzącego działalność gospodarczą. Pojęcie "współpraca przy prowadzeniu działalności", zwłaszcza działalności gospodarczej, którym posługuje się art. 8 ust. 11 ustawy systemowej, zakłada, że osoba współpracująca (w tym przypadku małżonek) ma istotny wpływ na tę działalność, a oceny dokonuje się między innymi pod kątem efektów ekonomicznych tej pomocy. Wartość działań osoby bliskiej w ramach współpracy z przedsiębiorcą musi być także znacząca. Nie bez przyczyny stawia się w tym kontekście wymaganie, aby odnosić ową współpracę i jej wartość do zysku przedsięwzięcia gospodarczego prowadzonego przez małżonka. Współpraca osoby bliskiej ma przynosić wymierny efekt ekonomiczny (dochód, zysk). Tymczasem Organ nie poddał analizie powyższej kwestii, odsyłając jedynie na stronie 14 skarżonej decyzji do dokumentacji pozyskanej z organów skarbowych i konstatując, że żona Skarżącego w latach 2012 – 2018 uzyskiwała ze swej działalności przychód. Nie dokonał jednakże oceny ani skali tego przychodu ani jego korelacji z okresami, niezdolności żony Skarżącego do pracy. W konsekwencji Prezes NFZ nie zbadał, czy wartość działań Skarżącego w ramach współpracy z żoną, była znacząca dla prowadzonej przez nią działalności. Podkreślenia wymaga, że istotne jest również związanie osoby współpracującej z rodzajem działalności wykonywanej w ramach współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Nie musi to być dla osoby współpracującej jedyne źródło dochodów, ważne jest jednak, by było to źródło istotne. W związku z tym wykonywana przez osobę współpracującą działalność powinna charakteryzować się zorganizowaniem i pewną ciągłością, istotnym zaangażowaniem czasowym. Nie może zatem stanowić w sensie prawnym współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej sporadyczne, podejmowane okazjonalnie, zajmujące nikłą ilość czasu wystawianie faktur, porządkowanie dokumentacji, sprawdzanie zgodności między zapisami z kasy fiskalnej i stanem gotówki w kasie, wykonywanie innych prostych czynności biurowych. Znaczenie gospodarcze, organizacyjne i stabilność takich działań są znikome i nie kwalifikują się do oceny, że w sensie prawnym dochodzi do "współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej". Zakres i rozmiar czynności podejmowanych przez małżonka osoby prowadzącej działalność gospodarczą ma znaczenie dla zakwalifikowania tych czynności jako współpracy w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy systemowej. Nadto z terminem współpraca wiąże się także cecha stałości, w sensie stabilności ekonomiczno-zawodowej osoby współpracującej. Nie chodzi zatem o pomoc i wsparcie czasowe (tymczasowe), wymuszone sytuacją życiową (np. dłuższa choroba, ciąża, okres bezpośrednio po urodzeniu dziecka w przypadku kobiety prowadzącej działalność gospodarczą), nawet gdyby przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej miały trwać dwa-trzy lata (skoro wiadomo, że okres ciąży, okres połogu po urodzeniu dziecka, okres karmienia piersią oraz okres sprawowania osobistej opieki nad małym dzieckiem mogą uzasadniać pobieranie zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego w takim właśnie wymiarze czasu przez kobietę prowadzącą działalność gospodarczą – tak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I USKP 76/21). Należy przy tym pamiętać, że według poglądów Sądu Najwyższego (p. wyrok z 6 marca 2019 r., II UK 508/17, OSNP 2019 Nr 12, poz. 146) udzielana przez małżonka pomoc w prowadzonej przez drugiego małżonka działalności gospodarczej w zasadzie nie stanowi o współpracy i jako taka nie powoduje obowiązku ubezpieczenia społecznego. O zakwalifikowaniu takiej pomocy, jako formy współpracy, sankcjonującej objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie może też przemawiać, per se, udzielenie Skarżącemu przez żonę pełnomocnictwa dnia 1 października 2012 r. Osoba prowadząca działalność gospodarczą może bowiem na czas swojej niedyspozycji zdrowotnej powierzyć prowadzenie tej działalności innej osobie (na podstawie pełnomocnictwa, umowy o sprawowanie zarządu przedsiębiorstwem, kontraktu menedżerskiego itp.) zamiast zawieszania tej działalności. Należy mieć tu na uwadze, że udzielenie pełnomocnictwa do prowadzenia działalności gospodarczej w czasie niezdolności do pracy przedsiębiorcy ma na celu uniknięcie ze strony ZUS zarzutu, że w czasie pobierania zasiłku chorobowego wykonywał on pracę zarobkową. Podjęcie czynności przez żonę Skarżącego, związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą np. w trakcie zasiłku chorobowego, mogłoby się wiązać z utratą przez nią prawa do takiego zasiłku, skoro według art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1133, dalej: "ustawa zasiłkowa") ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Jednocześnie prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością podejmowania wielu różnych czynności - choćby wystawiania faktur, płacenia rachunków, odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy albo składek na ubezpieczenia społeczne, przy czym czynności te muszą być podejmowane w określonym terminie. Skoro nie może ich podjąć osobiście osoba prowadząca działalność gospodarczą (ze względu na konsekwencje opisane w art. 17 ustawy zasiłkowej), musi je podejmować za nią inna osoba, na przykład pełnomocnik. W wyroku Sądu Najwyższego z 17 marca 2021 r. sygn. akt II USKP 30/21 (OSNP 2022 Nr 1, poz. 9) podkreślono, że pomoc małżonka może mieć charakter awaryjny, incydentalny, kiedy wyręczając małżonka-przedsiębiorcę działa niejako "w zastępstwie" tego przedsiębiorcy, ale może polegać również na innego rodzaju aktywności na rzecz prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20 maja 2008 r., II UK 286/07, LEX nr 516822). Małżonkowie mają nie tylko prawo, lecz wręcz obowiązek wzajemnej pomocy. Świadczenie pomocy małżonkowi, który prowadzi działalność gospodarczą, nie może zatem być poczytywane w kategorii zarzutu. Istotne jest jednak wytycznie granicy pomocy dozwolonej prawem rodzinnym, której naruszenie będzie prowadziło do stwierdzenia współpracy (w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy systemowej) przy działalności gospodarczej prowadzonej przez współmałżonka (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 18 maja 2017 r., I UK 215/16, LEX nr 2329474). W sytuacji, gdy pomoc współmałżonka przedsiębiorcy ma charakter stały, a bez niej stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie przy tym przedsięwzięciu, można zasadnie twierdzić, że małżonek przedsiębiorcy podejmuje aktywność przynoszącą mu określone dochody, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2009 r., LEX nr 529767). W sytuacji, w której Organ pominął w swych rozważaniach kwestię oceny charakteru czynności podejmowanych przez Skarżącego, poprzez pryzmat wskazanych powyżej cech, pozwalających na zakwalifikowanie działań Skarżącego bądź jako pomocy udzielonej żonie w prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej w ramach obowiązków wynikających z prawa rodzinnego (art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, dalej też jako "k.r.o."), bądź już współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej, winien będzie okoliczności te rozważyć w toku ponownego rozpatrzenia sprawy a swoje stanowisko odpowiednio uzasadnić. Jednocześnie należy wskazać, że żona Skarżącego, w swych oświadczeniach, których adresatem był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podkreślała, iż Skarżący pomagał jej jedynie w okrasach orzeczonej wobec niej niezdolności do pracy. Podobnie argumentowała w postępowaniu przed Prezesem NFZ, dodając, że ma myśli pobieranie przez nią zasiłków. Jednakże należy zauważyć, że prawo do zasiłku macierzyńskiego ubezpieczonej powiązane jest wyłącznie z zaistnieniem w okresie ubezpieczenia chorobowego lub w okresie urlopu wychowawczego jednego z trzech faktów (zdarzeń ubezpieczeniowych). Po pierwsze, urodzenia dziecka, po drugie, przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia oraz po trzecie, przyjęcia dziecka na wychowanie w ramach rodziny zastępczej. Zdarzenia te łączą się zatem, odpowiednio, z kategorią macierzyństwa biologicznego i prawno-społecznego. Zasiłek macierzyński uwarunkowany zaistnieniem jednego z wyżej wymienionych zdarzeń w okresie ubezpieczenia chorobowego jest uprawnieniem o charakterze powszechnym. Podmiotem prawa do tego zasiłku może być każda ubezpieczona, bez względu na rodzaj tytułu do ubezpieczenia chorobowego. W zależności jednak od tytułu do ubezpieczenia chorobowego prawo ubezpieczonej matki do zasiłku macierzyńskiego skorelowane jest z prawem powstrzymania się od pracy i towarzyszącym mu uprawnieniem do urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego czy urlopu rodzicielskiego (np. ubezpieczone pracownice, ubezpieczone nakładczynie w zakresie prawa do urlopu macierzyńskiego) lub nie jest z nimi skorelowane (ubezpieczone z tytułu umowy zlecenia czy też, jak w niniejszej sprawie, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności). Powiązanie to wpływa na funkcję zasiłku macierzyńskiego. W pierwszej sytuacji zasiłek macierzyński jest świadczeniem stricte ubezpieczeniowym, zastępującym utracone wynagrodzenie. W drugiej sytuacji może mieć tylko taki charakter, o ile ubezpieczona zaprzestanie wykonywania pracy. Jednakże nieprzerwanie przez ubezpieczoną, prowadzącą, jako przedsiębiorca, pozarolniczą działalność, jej aktywności zarobkowej powoduje wyłącznie, że zasiłek pełni funkcję dodatkowego przychodu (Stopka Karolina, Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Komentarz WKP 2022). Uwzględniając powyższe, koniecznym będzie zatem także jednoznaczne ustalenie przez Organ, czy żona Skarżącego, przebywając na zasiłku macierzyńskim, podejmowała jakiekolwiek czynności związane z prowadzoną przez nią działalnością, czy też poprzez cały okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, wszelka działalność w tym zakresie powierzona była Skarżącemu. Jest to kwestia istotna ze względu na okresy pobierania przez żonę Skarżącego zasiłków macierzyńskich, rzutujących niewątpliwie na ocenę ciągłości i trwałości działań Skarżącego w ramach działalności prowadzonej przez jego żonę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zadaniem Prezesa NFZ będzie więc dokonanie ustaleń we wskazanym wyżej zakresie, z uwzględnieniem stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym wyroku, którym należy potem dać wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym należało uchylić zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd nie zasądził przy tym kosztów postępowania, jako że skarga została wniesiona w sprawie z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych, wolnej od wpisu sądowego a Skarżący działał bez profesjonalnego pełnomocnika.