VI SA/Wa 831/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. S. i M. L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP") decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...], na podstawie art. 225 ust. 3 i art. 245 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm., nazywanej dalej: "P.w.p.") po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. S. i M. L. z [...] lipca 2016 r. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą P. S. M. L. P. spółka cywilna (dalej: "Zgłaszający", "Strony", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję UP z [...] lipca 2016 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z [...] listopada 2015 r. o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Łącznik paneli ochronnych" [...] z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony. UP decyzją z [...] listopada 2015 r. udzielił na rzecz Stron prawo ochronne na wzór użytkowy pt. Łącznik paneli ochronnych, pod warunkiem uiszczenia przez zgłaszających opłaty w wysokości 250 zł za pierwszy okres ochrony wzoru użytkowego rozpoczynający się [...] lipca 2012 r. i obejmujący 1-3 rok ochrony. Opłata winna być wniesiona w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Następnie decyzją z [...] lipca 2016 r., na podstawie art. 52 ust. 2 w zw. z art. 100 ust. 1 P.w.p., UP stwierdził wygaśnięcie decyzji z [...] listopada 2015 r. o udzieleniu prawa ochronnego na ww. wzór użytkowy związku z nieuiszczeniem przez Strony opłaty w wyznaczonym terminie za pierwszy okres ochrony. Pismem z [...] lipca 2016 r. Strony złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniły, że w okresie, w którym przypadał uchybiony termin wymaganej opłaty Zgłaszający funkcjonowali w przejściowo trudnej sytuacji finansowej spowodowanej wysokimi i stałymi wydatkami na utrzymanie bieżącej działalności oraz znacznymi opóźnieniami w odzyskiwaniu należności od usługobiorców oraz dłużników, co uniemożliwiło w wyznaczonym terminie wniesienie wymaganej opłaty. W związku z poprawą sytuacji finansowej, wniesiono niezbędne opłaty, tj. opłatę od wniosku o przywrócenie terminu oraz opłatę za ochronę wzoru wraz z opłatą za publikację. UP, utrzymując w mocy decyzję z [...] lipca 2016 r., stwierdził, że Strony nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wymaganej opłaty. Do okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu nie należą trudności finansowe Zgłaszających. UP zauważył, że P.w.p. przewiduje środki prawne, z których zgłaszający mogli skorzystać w związku z trudnościami finansowymi, po otrzymaniu decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Art. 226 ust. 4 p.w.p. pozwala zgłaszającemu wnieść o odroczenie (maksymalnie o 6 miesięcy) terminu wniesienia wymaganej opłaty za pierwszy okres ochrony wzoru użytkowego. UP zwrócił również uwagę na fakt reprezentowania Zgłaszających przez profesjonalnego pełnomocnika - rzecznika patentowego czyli korzystania z obsługi i doradztwa profesjonalisty z dziedziny własności przemysłowej. W skardze z [...] marca 2017 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję UP z [...] lutego 2017 r. Skarżący wnieśli o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu zgodnie z przedstawionym spisem kosztów, a w przypadku jego braku według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. z uwagi na naruszenie: - art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 244 ust. 1 P.w.p., polegające na braku wskazania właściwego adresata decyzji (a więc braku konstytutywnej cechy decyzji) a także zaniechaniu usunięcia wad w tym zakresie zawartych we wcześniejszych decyzjach wydanych w tej sprawie: z [...] listopada 2015 r. i [...] lipca 2016 r., - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 244 ust. 1 P.w.p. w zw. z art. 113 oraz art. 127-140 K.p.a. poprzez zaniechanie usunięcia wady wcześniejszych decyzji z [...] listopada 2015 r. i [...] lipca 2016 r. polegającej na zastosowaniu niewłaściwego trybu rektyfikacji braku wskazania właściwego adresata decyzji, a mianowicie poprzez sprostowanie decyzji z [...] lipca 2016 r. postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. w miejsce uchylenia tej decyzji oraz decyzji z [...] listopada 2015 r. i wydania nowej decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. W uzasadnieniu Skarżący podali, że w decyzji o udzieleniu prawa ochronnego z [...] listopada 2015 r. ujawniono jako adresatów decyzji: S. P. P. Spółka Cywilna, N., P., L. M., D., P., wskazanych następnie w decyzji z [...] lipca 2016 r. Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. UP sprostował pomyłkę poprzez wskazanie jako adresatów decyzji: P. S. P. spółka cywilna, N., M. L. P. spółka cywilna, D., wymienionych w decyzji z [...] lutego 2017 r. Skarżący podali, że spółka cywilna nie jest samodzielnym podmiotem prawnym (osobą prawną) w sferze prawa cywilnego podobnie jak w sferze prawa administracyjnego. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, zgodnie z art. 29 K.p.a. nie ma też ogólnej zdolności administracyjnej, tj. ogólnej zdolności bycia podmiotem (stroną) postępowania administracyjnego. Art. 30 § 1 K.p.a. wprowadza ograniczoną możliwość bycia podmiotem postępowania administracyjnego przez podmioty niemające osobowości prawnej według przepisów prawa cywilnego, ale tylko wtedy, gdy taka zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych wynika z przepisów szczególnych np. o podatku od towarów i usług, o podatku akcyzowym. Spółka cywilna nie może być na gruncie prawa własności przemysłowej podmiotem praw i obowiązków, mogą być natomiast takimi podmiotami osoby fizyczne będące wspólnikami spółki (co wynika w szczególności z przepisu art. 325 P.w.p.). Z gruntu nieprawidłowe jest zatem wskazanie w decyzji jako jej adresata spółki cywilnej, a konsekwencją takiego określenia adresata d. L., ale jednocześnie każdy z nich jest dodatkowo łączony z "P. spółka cywilna", a każda taka spółka cywilna ma odrębną siedzibę - każda z tych osób jest zatem wspólnikiem w jej "własnej" spółce P., jeden wspólnik jest wspólnikiem spółki P. z siedzibą w N., a drugi spółki P. z siedzibą D., tymczasem w bazie CEiDG jest ponad 180 podmiotów z "P." w nazwie. Opisywane wady skarżonych decyzji mogą być sanowane jedynie poprzez ich uchylenie i wydanie decyzji nowej, takiej w której adresaci decyzji zostaną poprawnie wskazani. W orzecznictwie przyjęto jednoznacznie, że braku oznaczenia strony, do której decyzja jest kierowana, nie można sprostować w trybie art. 113 K.p.a. i potraktować jako oczywistej omyłki. W przedmiotowej sprawie UP stwierdził istnienie wady decyzji polegającej na braku wskazania jej właściwego adresata, ale wadę tę postanowił usunąć w drodze sprostowania - w oczywistej sprzeczności z ustawą. UP "sprostował" w ten sposób tylko decyzję z [...] lipca 2016 r., ale już nie decyzję z [...] listopada 2015 r. o udzieleniu prawa ochronnego, którą decyzja z [...] lipca 2016 r. uchyla - w konsekwencji zaistniała w obrocie prawnym decyzja z jednymi adresatami, która uchyla decyzję z innymi adresatami – jest to sytuacja z oczywistych względów nieakceptowalna. W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie, jak również nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w związku z zaistnieniem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji nastąpi, gdy decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania postępowania organu, który oczywistą omyłkę w podanej w komparycji decyzji nazwy adresata decyzji sprostował w trybie art. 113 § 1 K.p.a., którego prawidłowość zastosowania wykluczyli Skarżący. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. można stosować tylko do kwalifikowanego naruszenia prawa przez skierowanie decyzji do jednostki, która w świetle przepisów prawa nie jest stroną postępowania w danej sprawie. Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów prawa należy zatem uwzględnić, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 350/06). Ze względu na istotę nieważności decyzji z przyczyny, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., która wiąże się z nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego, należy stwierdzić, że zachodzi ona wówczas, gdy skierowano decyzję do osoby niebędącej stroną, ale mylnie traktowanej przez organ jako strona. Kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego zachodzić będzie jedynie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a., a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania. Przepis ten obejmuje zatem takie przypadki, gdy decyzja administracyjna kształtuje sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć, np. decyzję skierowano do pełnomocnika strony (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 400/06). Innymi słowy, stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. obejmuje wypadki wadliwości decyzji polegające na rozstrzygnięciu decyzją sytuacji prawnej jednostki, która w świetle norm prawa materialnego nie ma ani interesu prawnego, ani obowiązku prawnego w danej sprawie administracyjnej (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 543/09). Przy czym, oceniając wadliwość decyzji polegającą na niewłaściwym oznaczeniu strony w oparciu o rozwiązania procesowe zawarte w art. 113 § 1 oraz w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. należy wyróżnić dwie sytuacje: po pierwsze, gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki mającej w danej sprawie interes (obowiązek) prawny i jedynie w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne lub niedokładne (nieprecyzyjne) oznaczenie strony w decyzji, po drugie, gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki niemającej w danej sprawie interesu (obowiązku) prawnego. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z wadliwością nieistotną decyzji, usuwaną w trybie rektyfikacji decyzji, w drugim zaś przypadku – z wadliwością istotną decyzji, będącą podstawą stwierdzenia jej nieważności (wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., II GSK 107/10, B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1050/86, OSP 1991 r., nr 3, poz. 66). W niniejszej sprawie niewątpliwie zachodzi ów pierwszy przypadek. Podmiotami wnoszącymi o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy w rozpatrywanej sprawie była, jak wynika z pisma prostującego nazwę zgłaszających z [...] sierpnia 2012 r., przesłanego do UP przez rzecznika patentowego Skarżących, "P." Spółka cywilna, P. S., M. L., którzy z imienia i nazwiska zostali wskazani jako Strony wszczętego postępowania. A zatem postępowanie przed UP prowadzone było wobec podmiotów mających interes prawny w sprawie, uznanych za strony. Omyłkowe oznaczenie strony nastąpiło na etapie wydawania decyzji udzielającej prawa ochronnego z [...] listopada 2015 r., który to błąd został dostrzeżony i naprawiony przez UP w trybie art. 113 § 1 K.p.a. postanowieniem z [...] października 2016 r., poprzez zastąpienie uprawnionych: "S. P.P. Spółka cywilna, N.; L. M., D." wpisem: "S. P. P. Spółka cywilna, N.; L. M. P. Spółka cywilna, D.". Omyłka tej samej treści w zakresie wskazania adresata orzeczenia wystąpiła w decyzji UP z [...] lipca 2016 r. i w podobny sposób, w formie postanowienia z [...] stycznia 2017 r., w trybie art. 113 § 1 k.p.a. została przez UP sprostowania. Także w tym przypadku miała miejsce sytuacja opisana w wyrokach NSA podanych na wstępie niniejszego uzasadnienia, dotycząca nieistotnej wadliwość decyzji, którą można usunąć w trybie rektyfikacji decyzji, tj. jej sprostowania. Po przesądzeniu kwestii prawidłowości zastosowanego środka eliminującego pomyłkę w oznaczeniu adresata decyzji w postaci wydanych postanowień, rozważenia wymaga kwestia wymienia w nazwie adresata decyzji - poza imieniem i nazwiskiem osób fizycznych - określenia spółka cywilna. Poza sporem pozostaje stwierdzenie, że adresatem decyzji administracyjnej nie może być spółka cywila. Jednakże w rozpoznawanej sprawie podważana w tym zakresie decyzja na pierwszym miejscu wymieniła osoby fizyczne, które były stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Podanie w dalszej kolejności firmy, pod którą działają przedsiębiorcy i formy prawnej tejże działalności - spółka cywilna - pełniło jedynie funkcję informującą. Taka kolejność przesądziła o faktycznym adresacie/adresatach decyzji, któremu/którym udzielono prawa ochronnego na wzór użytkowy. W związku z powyższym Sąd uznał za bezpodstawny zarzut naruszenia przepisów postępowania skutkujący, w ocenie strony, wadą nieważności postępowania, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), skargę oddalił.