VI SA/Wa 683/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Robert Żukowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] stycznia 2022 r., nr. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę

Marszałek Województwa D. (dalej też jako "Marszałek" lub "Organ I instancji"), decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - dalej "k.p.a."), umorzył w całości postępowanie w sprawie wniosku K. Sp. z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w G. (dalej także jako "K.") o zmianę koncesji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1999 r. nr [...] (z późniejszymi zmianami – dalej też w skrócie jako "Koncesja"), udzielonej na wydobywanie łupka kwarcytowego ze złoża "J.". Przedmiotowa decyzja została doręczona K. w dniu 18 maja 2021 r., a jej odbiór potwierdziła, w imieniu wskazanego adresata, A. K. Wnioskiem z dnia 1 października 2021 r. Q. Sp. z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w G. (dalej także jako "Skarżąca", "Strona" lub "Q."), reprezentowana przez Prezesa Zarządu A. K., wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianą decyzją Marszałka Województwa D. z dnia [...] kwietnia 2021 roku. Jako przesłankę wznowienia postępowania Q. wskazało art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu swego wniosku Skarżąca podkreśliła, że posiada interes prawny we wznowieniu postępowania, gdyż to ona jest posiadaczem opisanej wyżej Koncesji. Koncesja ta stanowiła przy tym element składowy tej zorganizowanej części przedsiębiorstwa Skarżącej, która została nabyta przez K. I w związku z tą też transakcją K. wystąpiła o przeniesienie przez Marszałka Województwa D. Koncesji na jej rzecz. Organ pierwszej instancji umorzył z kolei zainicjowane przez K. postępowanie, jednakże, jak podkreśliła Skarżąca, nie zapewnił jej udziału w sprawie, pomimo, że Q. przysługiwał przymiot strony. Marszałek Województwa D. postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 roku o numerze [...], na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 i 2 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Organ I instancji wskazał, że A. K., będąca jednocześnie prezesem zarządu Q., jak i K., odebrała decyzję umarzającą postępowanie w dniu [...] maja 2021 r. Tym samym, zdaniem Marszałka Województwa D., Q. dowiedziało się o wydaniu decyzji umarzającej postępowanie w tymże dniu. Zatem składając wniosek o wznowienie postępowania z dnia 1 października 2021 r. Skarżąca nie zachowała terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2021 roku, Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i brak wznowienia postępowania, w sytuacji gdy w sprawie zaistniały przesłanki do jego wznowienia a także naruszenie art. 148 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ I instancji, że A. K., pełniąca funkcję Prezesa Zarządu w spółkach K. Sp. z o.o. oraz Q. Sp. z o. o., miała wiedzę o decyzji nr [...], przez co termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg od 18 maja 2021 roku. W ocenie Q. okoliczność, że A. K. pełni funkcję prezesa zarządu zarówno w Q. jak i w K., nie zmienia faktu, że organ I instancji zaniechał jakiejkolwiek korespondencji ze Skarżącą. Tymczasem stronami tego postępowania powinny być obydwie spółki, które są odrębnymi podmiotami, a okoliczność pełnienia funkcji prezesa zarządu w obu spółkach przez A. K. tego nie zmienia. Rolą bowiem A. K. było działanie w imieniu K. a zatem należy przyjąć, że Q. nie dowiedziało się o decyzji umarzającej postępowanie w dniu [...] maja 2021 r., ale w dniu 1 października 2021 r. Minister Klimatu i Środowiska, (dalej też jako "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji"), po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 roku numer [...], utrzymał w mocy postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia [...] listopada 2021 r. W pierwszej kolejności, organ odwoławczy uznał, że Skarżąca jest uprawniona do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji umarzającej postępowanie. Decyzja umarzająca postępowanie została wydana bowiem po przeprowadzenia postępowania o przeniesienie koncesji na wniosek K. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1072 ze zm., dalej jako "p.g.g."), stronami postępowania dotyczącego przeniesienia koncesji są przedsiębiorca oraz podmiot, który ubiega się o przeniesienie koncesji. Zatem stroną tego postępowania powinien być koncesjonariusz tj. podmiot uprawniony do wydobywania kopalin ze złóż na mocy wydanej koncesji i przedsiębiorca ubiegający się o przeniesienie tej koncesji. Skoro zatem koncesja, o której przeniesienie ubiegała się K., uprawnia Q., to tym samym Q. posiada interes prawny we wznowieniu postępowania. Innymi słowy, zdaniem Ministra, Q. może zainicjować postępowanie wznowieniowe. Jednak, aby wniosek Skarżącej mógł być rozpatrzony, to powinien on spełniać kolejne wymogi rozpatrywane we wstępnej fazie postępowania, a mianowicie zawierać wskazanie przesłanki wznowienia postępowania i dowody świadczące o zachowaniu miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania. Organ odwoławczy zauważył, że skoro Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powołała się na przesłankę wznowienia postępowania, wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to początkową datę miesięcznego terminu określa się w oparciu o art. 148 § 2 k.p.a., nie zaś, jak błędnie wskazał organ I instancji, art. 148 § 1 k.p.a. Zatem miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym Q. dowiedziało się o decyzji. Organ II instancji zaznaczył, że Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania nie wskazała daty, kiedy dowiedziała się o wydaniu decyzji umarzającej postępowanie. Jedynie w zażaleniu stwierdziła, że należy przyjąć dzień 1 października 2021 r., który jest jednocześnie datą wniosku o wznowienie postępowania, ale nie wskazała żadnych dowodów na tę okoliczność, które organ mógłby następnie zweryfikować. Zatem Minister uznał, że wskazanie przez Q. daty 1 października 2021 r. jest gołosłowne. Tymczasem to na Q. spoczywał obowiązek udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedziało się ono o wydaniu decyzji umarzającej postępowanie w sposób, który pozwoli organom na ustalenie, że wniosek ten wpłynął przed upływem ustawowego terminu na dokonanie tej czynności, aczkolwiek nie zwalania to organów z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego, skoro A. K. pełniła funkcję prezesa zarządu jednocześnie w K. i w Q., co zresztą potwierdzono w zażaleniu i to ona osobiście odebrała decyzję umarzającą postępowanie, na co wskazuje podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru, to należy przyjąć, że w tym dniu Q. dowiedziało się o tej decyzji. Nie jest przy tym istotne, że decyzja ta była adresowana do K. Przy ustalaniu daty dowiedzenia się o wydaniu decyzji nie ma bowiem znaczenia sposób uzyskania tej informacji, czy też jej źródło, liczy się fakt powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji. Co istotne, powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji, od którego zgodnie z przepisem art. 148 § 2 k.p.a., biegnie miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego, nie jest tożsame z zawiadomieniem strony o pełnej treści decyzji. Przez dowiedzenie się o decyzji należy rozumieć uzyskanie informacji o fakcie jej wydania, zatem konieczne jest powzięcie przez stronę wiedzy co do organu, od którego pochodzi oraz istotnej treści rozstrzygnięcia. Zatem, zdaniem Ministra Klimatu i Środowiska, Marszałek Województwa D. prawidłowo ustalił, że w dniu 18 maja 2021 r. Skarżąca dowiedziała się o decyzji umarzającej postępowanie, a składając wniosek z dnia 1 października 2021 r. nie zachowała terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] stycznia 2022 roku numer [...], Q. zarzuciła naruszenie: - art. 145 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i brak wznowienia postępowania, w sytuacji gdy w sprawie zaistniały przesłanki do jego wznowienia; - art. 148 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ, iż A. K., pełniąca funkcję Prezesa Zarządu w spółkach K. Sp. z o.o. oraz Q. Sp. z o.o., miała wiedzę o decyzji nr [...], przez co termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg od 18 maja 2021 roku. Mając powyższe na względzie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej zwana: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, z dnia [...] stycznia 2022 roku numer [...], utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia [...] listopada 2021 r., odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Marszałka Województwa D. z dnia [...] kwietnia 2021 roku, nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu organy obu instancji zasadnie przyjęły, że Skarżąca uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. do złożenia podania w o wznowienie postępowania. Jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, procedura wznowienia postępowania przebiega dwuetapowo. Wniesienie podania nie wszczyna bowiem postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Poprzedza ona ustalenie, czy przyczyny wznowienia wskazane przez wnioskodawcę faktycznie wystąpiły, gdyż ta kwestia może zostać merytorycznie rozważona dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 408/17; wyrok NSA z dnia 8 marca 2018 r. sygn. II OSK 2101/17; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1107/17), jak i w piśmiennictwie (por. Nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, red. K. Sobieralski, Warszawa 2018, s. 275) jednolicie przyjmuje się, że dopuszczalność wszczęcia omawianego nadzwyczajnego trybu postępowania uzależniona jest od stwierdzenia, iż z żądaniem wznowienia postępowania wystąpił podmiot do tego uprawniony, a zatem strona, której przysługuje interesprawny (art. 28 k.p.a.), podmiot ten powołał się w złożonym podaniu na okoliczność stanowiącą jedną z przesłanek wznowienia (art. 145 § 1 pkt 1 - 8, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), wskazana przesłanka wznowienia zaistniała w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną (art. 145 § 1 k.p.a.), jak też podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w przewidzianym w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. terminie. Zatem pierwszy etap postępowania polega na zbadaniu, czy podanie o wznowienie dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną, czy wskazuje podstawy wznowieniowe (art. 145 § 1 k.p.a.) oraz czy zostało złożone w terminie, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Dopiero spełnienie tych przesłanek warunkuje dopuszczalność wznowienia postępowania postanowieniem (art. 149 § 1 k.p.a.), które daje podstawę do przeprowadzenia drugiego etapu postępowania, w ramach którego organ bada przyczyny wznowienia i rozstrzyga sprawę co do istoty (art. 149 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania, Skarżąca wskazywała na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podnosząc, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Marszałka Województwa D. z dnia [...] kwietnia 2021 roku a o jej wydaniu dowiedziała się dopiero w dniu 1 października 2021 roku, czyli w dniu złożenia przez nią przedmiotowego wniosku. Jednakże w ocenie zarówno Marszałka Województwa D., jak i Ministra Klimatu i Środowiska, skoro A. K., będąca jednocześnie prezesem zarządu Q., jak i K., odebrała decyzję umarzającą postępowanie w dniu 18 maja 2021 r., to także w tym samym dniu Q. dowiedziało się o wydaniu ww. decyzji. Skarżąca negując stanowisko organów, podkreślała, że odbierając adresowaną do K. Sp. z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w G. decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...], działała w imieniu właśnie K. i tylko w tej roli, co oznacza, że nie można przypisać powziętej przez A. K. wiedzy skarżącej spółce Q. W tym kontekście podkreślić zatem należy, że stosownie do art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Początek biegu terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. prawodawca powiązał zatem z dniem, w którym wnioskodawca uzyskał informację o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest zatem tożsame z pojęciem doręczenia decyzji. Początek biegu tego terminu rozpoczyna się więc w dacie dotarcia do strony informacji o jej rozstrzygnięciu, która to informacja nie musi pochodzić wprost od organu, który wydał decyzję, ale również z innych źródeł (zob. wyroki NSA: z 7 czerwca1996 r., I SA 570/95, ONSA 1997/2/100; z 6 października 2000 r., I SA 855/99, LEX nr 54136; z 10 marca 2006 r., II OSK 622/05 - ONSA i WSA 2006/5/133; wyrok SN z 6 sierpnia 2014 r., II UK 525/13 -LEX nr 1541052). Nadto samo powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji powinno być traktowane jako zdarzenie rozpatrywane na płaszczyźnie oceny faktów, jakie dotarły do strony, a nie sposobu ich rozważenia pod kątem sytuacji procesowej, w jakiej strona znajduje się. Trafnie zauważa się w tym kontekście w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że termin do wystąpienia o wznowienie liczony być powinien od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych jako podstawy wznowienia, nie ma bowiem wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. (p. wyrok NSA z 21 czerwca 2021 r. sygn. II OSK 1670/20; wyrok NSA z 26 stycznia 2016 r. sygn. II OSK 1223/14; wyrok NSA z 28 lipca 2015 r. sygn. II OSK 3115/13). Reasumując wskazać należy, że dowiedzenie się nie jest typowym elementem działań procesowych. Oznacza ono powzięcie wiadomości o wydaniu rozstrzygnięcia; jest to pewne zdarzenie określane jako akt wiedzy. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, jak najbardziej prawidłowa jest konstatacja organów obu instancji, że Q. Sp. z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w G., wiedzę o decyzji wydanej przez Marszałka Województwa D. w dniu [...] kwietnia 2021 roku nr [...], powzięła w dniu [...] maja 2021 r., czyli w dacie odbioru tej decyzji przez K. Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. Odbiór ww. decyzji potwierdziła bowiem A. K., która pełniła wówczas funkcję prezesa zarządu jednocześnie w K., jak i w Q. Nie ulega zatem wątpliwości, że członek zarządu skarżącej spółki już dnia 18 maja 2021 roku dysponował w pełni wiedzą nie tylko o samym fakcie wydania przez Marszałka Województwa D. decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 roku, ale i znał jej treść. Oczywistym jest w konsekwencji, że strona skarżąca uzyskała w tym momencie informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Winna była zatem złożyć swój wniosek o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Tymczasem złożyła go dopiero dnia 1 października 2021 r., nie wskazując, na marginesie, dlaczego to w tej dacie, jej zdaniem, powzięła wiedzę o wydaniu przez Marszałka Województwa D. decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 roku. Kwestia niewykazania przez Skarżącą okoliczności faktycznych na poparcie prezentowanego przez nią w tym zakresie stanowiska, jest jednakże irrelewantna w świetle przytoczonego powyżej pozyskania wiedzy o wydaniu przez Marszałka Województwa D. decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 roku, przez członka zarządu A. K. dnia 18 maja 2021 roku. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2022 roku, poz. 1360 ze zm., dalej też jako "k.c."), osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Z przepisu tego wynika, że działania osób fizycznych wchodzących w skład organu osoby prawnej uważane są za działania samej osoby prawnej (tak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt I CSK 160/17, LEX nr 2447344). Działanie organu (osób fizycznych) traktuje się jako działanie osoby prawnej. Przykładowo dla oceny, czyja świadomość decyduje o dobrej lub złej wierze osoby prawnej, miarodajna jest świadomość osób wchodzących w skład organu tej osoby prawnej. Jeżeli przy tym nie chodzi o czynność prawną, wystarcza świadomość określonego stanu prawnego u jednej z osób wchodzących w skład organu (wyrok SN z 24.10.1972 r., I CR 177/72, OSNCP 1973/10, poz. 171; PiP 1975/7, s. 168, z glosą B. Lewaszkiewicz-Petrykowskiej; NP 1976/9, s. 1273, z omówieniem A. Szpunara i W. Wanatowskiej, Przegląd orzecznictwa). Jak podkreślił z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt I CSK 194/15, jeżeli wiedzę na dany temat posiada członek zarządu, to tę wiedzę, na gruncie regulacji zawartej w art. 38 k.c., należy przypisać także zarządowi. Tym samym uzyskanie przez członka zarządu skarżącej spółki w dniu 18 maja 2021 roku wiedzy o wydaniu przez Marszałka Województwa D. decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...], jest tożsame z uzyskaniem tej wiedzy przez samą skarżącą spółkę i otwierało zarazem bieg, statuowanego w art. 148 § 1 k.p.a., terminu do wystąpienia przez QS – Doradztwo o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu. Jak zauważył natomiast Marszałek Województwa D., jak i Minister Klimatu i Środowiska, Skarżąca, składając wniosek z dnia 1 października 2021 r., nie zachowała terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Sąd z taką oceną - w okolicznościach faktycznych sprawy - w pełni się zgadza i nie dopatrzył się, aby doszło do nieprawidłowości, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.