VI SA/Wa 636/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. i P. P. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący P. P. (reprezentowany przez adwokata J. R.) zażądał zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z informacji zawartych we wniosku oraz z nadesłanych dokumentów (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz dwiema córkami (19-letnią i 2-letnią). Od [...] stycznia 2014 r. do nadal skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako bezrobotny i do [...] lipca 2014 r. pobierał zasiłek w wymiarze 100 % (zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z [...] lipca 2014 r. – karty [...] – [...] akt). Małżonka skarżącego prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód oszacowała na kwotę 1.800 zł brutto. W roku ubiegłym skarżący osiągnął dochód w kwocie 15.706 zł przy przychodzie w wysokości 16.930,25 zł i kosztach uzyskania przychodów w kwocie 1.223,75 zł. Natomiast dochód żony skarżącego za 2013 rok (z tytułu działalności gospodarczej oraz z innych źródeł) sięgnął kwoty 79.534,49 przy przychodzie w wysokości 190.988,11 zł i kosztach uzyskania przychodów w kwocie 111.453,62 zł (zeznanie podatkowe małżonków za rok 2013 – PIT-36 i PIT/B - karty [...] – [...] akt). Z kolei w pierwszym półroczu bieżącego roku małżonka skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej odnotowała dochód w kwocie 14.996 zł przy przychodzie w wysokości 71.600 zł i kosztach uzyskania przychodów w kwocie 56.604 zł (obliczenie dochodu za okres styczeń - czerwiec 2014 r. – karta [...] akt). Jako majątek rodziny skarżący wskazał mieszkanie o powierzchni 50 m kw oraz działkę położoną w miejscowości S. W piśmie z [...] lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż "skarżący P. P. na chwilę obecną nie posiada własnego rachunku bankowego". Do ww. pisma został załączony m.in. wyciąg z rachunku bankowego małżonki skarżącego M. P. za okres od [...] marca 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. (karty [...] – [...] akt), na którym saldo końcowe było ujemne (- 26,43 zł). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej zwanej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Zaznaczyć przy tym należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę skarżącą do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Skoro skarżący, będący osobą bezrobotną (pobierającą zasiłek do [...] lipca br), pozostaje de facto wraz z dwojgiem dzieci na utrzymaniu małżonki M. P., to również jej dochody oraz stan majątkowy referendarz sądowy jest obowiązany uwzględnić przy ocenie możliwości finansowych skarżącego. W takim przypadku (tj. gdy skarżący wraz z innymi osobami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe) nie można przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego. Należy wówczas zbadać sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13, LEX nr 1363597). Uwzględniając powyższe, pełnomocnik skarżącego został wezwany (pismem Sądu z [...] czerwca 2014 r.) do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, m.in. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez M. P. rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy obejmujących informacje o wszystkich transakcjach dokonywanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (vide lit. c/ pisma Sądu z [...] czerwca 2014 r.). Jednak odpowiedź strony skarżącej na to wezwanie jest niepełna, ponieważ do akt sprawy został nadesłany wyciąg z jednego rachunku bankowego M. P. (o numerze [...]), a historia transakcji dokonywanych na tym rachunku wskazuje, iż żona skarżącego dysponuje co najmniej jeszcze dwoma innymi rachunkami bankowymi o numerach: 1) [...], który regularnie zasila kwotami pieniężnymi rzędu kilkunastu tysięcy zł, podając w tytule przelewów "pobory agencja". I tak np. w dniu [...] kwietnia 2014 r. przelała na ww. nieujawniony rachunek bankowy kwotę 13 380 zł, w dniu [...] maja 2014 r. – kwotę 13.400 zł, a w dniu [...] czerwca 2014 r. - kwotę 13.280 zł oraz 2) [...], z którego dokonuje przelewów (tytułem wynagrodzenia) rzędu kilku tysięcy zł na ujawniony rachunek bankowy, np. w dniu [...] maja 2014 r. przelała kwotę 5.694,34 zł, a w dniu [...] czerwca 2014 r. – kwotę 6.042,99 zł. W związku z tym, że strona skarżąca nie przedstawiła wyciągów z ww. rachunków bankowych M. P., nie jest wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była na nich wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto na ujawniony rachunek bankowy małżonki skarżącego regularnych wpłat rzędu 7 – 8 tysięcy zł (również tytułem wynagrodzenia) dokonuje O. w P. W tym miejscu podkreślić należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku przedstawienia żądanych dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09, LEX nr 612997). Skoro strona skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu wyciągów z wszystkich posiadanych przez żonę skarżącego rachunków bankowych, to nie można ustalić, czy skarżący wypełnia on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.