VI SA/Wa 5950/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. w L. na decyzję Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 13 września 2023 r. nr 279/01/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: odrzucić skargę

Skarżoną w niniejszej sprawie decyzją Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ") z dnia 13 września 2023 r. nr [...], na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...], stwierdził że, O. T. nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej "[...]" od dnia 1 marca 2022 r.. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej: "Skarżący" lub "ZUS Oddział w [...]".) W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ przed dokonaniem oceny merytorycznej zasadności skargi Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Podstawową przesłankę dopuszczalności skargi stanowi legitymacja skargowa podmiotu, który inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne. Oczywisty brak tej legitymacji skutkuje z kolei odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") jako niedopuszczalnej. Ustalając legitymację skargową, uwzględnić trzeba, że zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie "interes prawny" użyte w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego z art. 28 k.p.a. Przyjąć zatem można, że przysługiwanie przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym determinuje przymiot strony tego podmiotu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OPS 2/15). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 września 2019 r. sygn. akt II GSK 762/19 wskazał, że: "W orzecznictwie i doktrynie konsekwentnie przyjmuje się, że organ orzekający w sprawie, niezależnie od tego, w której instancji, nie ma legitymacji skargowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przedmiot sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją nie dotyczy bowiem interesu prawnego tego organu, gdyż nie działa on jako nosiciel tego interesu w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 50 § 1 p.p.s.a., lecz jako podmiot wykonujący przyznane mu kompetencje, co trafnie stwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2019 r., s. 349 i powołane tam orzecznictwo). Tym samym podmiot ten działa w granicach własnych, przyznanych mu ustawowo kompetencji, nie zaś w granicach interesu prawnego organu. Skarga może bowiem dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej", rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi (por. postanowienie NSA z 7 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2016/18). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ZUS nie legitymuje się interesem prawnym w powyżej przedstawionym jego rozumieniu. Nie ma bowiem przepisu prawa, z którego wynika, że wydanie decyzji w przedmiocie objęcia podmiotu ubezpieczeniem zdrowotnym ma wpływ na sytuację prawną ZUS". Sąd w składzie orzekającym stanowisko to podziela i przyjmuje za własne. W niniejszej sprawie skarga została bowiem wniesiona przez ZUS Oddział w [...]. Kompetencje skarżonego organu do podjęcia działań i wydania decyzji w tym przedmiocie określone zostały w przepisach art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Kierując się treścią art. 109 pkt 3 ww. ustawy, punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest przysługujący ZUS status wnioskodawcy zainteresowanego uzyskaniem decyzji przez NFZ w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym określonej osoby. Wskazania przy tym wymaga, że omawiane uprawnienie (złożenie wniosku), wynikające wprost z art. 109 ww. ustawy, ma jednak charakter wyłącznie kompetencyjny. W konsekwencji, jak podkreśla się w orzecznictwie, ZUS, składając wniosek o rozpatrzenie indywidualnej sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym nie działa jako nosiciel interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz jako podmiot władzy publicznej wykonujący ustawowo przyznane mu kompetencje. Tym samym podmiot ten działa w granicach własnych, przyznanych mu ustawowo kompetencji – nie zaś w granicach interesu prawnego organu. Natomiast samo złożenie wniosku przez ZUS nie generuje jego interesu prawnego, a w konsekwencji nie sprawia, że staje się stroną prowadzonego w tym przedmiocie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. II GSK 3264/15). Jakkolwiek więc Skarżący jest zainteresowany faktycznie wynikiem tej sprawy, nie posiada jednak interesu prawnego w jej rozstrzygnięciu merytorycznym, co stanowi o braku legitymacji do wniesienia skargi. Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił zatem jak w sentencji postanowienia.