VI SA/Wa 378/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej oddala skargę w całości

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 40a ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.), wymierzył M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kary pieniężne w wysokości: 1) 5.500 zł z tytułu utrudniania przeprowadzenia kontroli w dniu [...] października 2010 r. w siedzibie Spółki (wówczas w [...] przy ul. [...]); 2) 500 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu w wyżej wymienionym czasie i miejscu artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, tj.: partii 408 opakowań czekolady gorzkiej [...], produkcji [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], nr partii produkcyjnej "[...]", w cenie 2,50 zł za sztukę, o wartości 1020 zł, z uwagi na zawyżenie zawartości ekwiwalentu tłuszczu kakaowego (CBE) o 0,31 % w stosunku do dopuszczalnego dodatku tłuszczów roślinnych w ilości 5 % w czekoladzie, co nie odpowiada wymaganiom jakościowym, określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych (Dz. U. Nr 214, poz. 1813 ze zm.). Powyższą decyzję M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] uczyniła przedmiotem odwołania do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i procesowego. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie pierwszym, tj. w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 5.500 zł za utrudnianie przeprowadzenia kontroli, i umorzył postępowanie I instancji w tym przedmiocie. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] powyższą decyzję uczyniła przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 25 września 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 38/14 ją uwzględnił i uchylił decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]. Sąd wskazał, że organ odwoławczy, uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji w kwestii kary pieniężnej w wysokości 5.500 zł za utrudnianie przeprowadzenia kontroli i umarzając postępowanie I instancji w tym zakresie, w ogóle nie orzekł co do pozostałej części decyzji organu I instancji, tj. w zakresie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej. Zdaniem Sądu, odniesienie się w tym zakresie przez organ jedynie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia nie jest prawidłowe. Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], stosując art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 148 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie pierwszym, tj. w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 5.500 zł za utrudnianie przeprowadzenia kontroli, i w tym zakresie umorzył postępowanie I instancji, natomiast, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w punkcie drugim, tj. w zakresie wymierzenia Spółce kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu ww. artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w sprawie utrudniania przeprowadzenia kontroli kwalifikacja prawna czynu poczyniona na etapie wszczęcia postępowania koliduje z kwalifikacją podaną w zaskarżonej decyzji, w szczególności postępowanie wszczęto na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 669 ze zm.), zaś decyzję wydano w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 2 tej ustawy, dodatkowo nieprawidłowo informując stronę o sprawie utrudniania przeprowadzenia kontroli. W takiej sytuacji – zdaniem organu – nie jest możliwe merytoryczne rozstrzyganie w tej kwestii, co wpływa na konieczność uchylenia decyzji w tej części i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Natomiast możliwe jest podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii kary za wprowadzenie do obrotu czekolady gorzkiej, nieodpowiadającej jakości handlowej, zważywszy że – wbrew twierdzeniom Spółki – stan faktyczny sprawy nie wymaga czynienia dodatkowych ustaleń. Czekolada gorzka nie odpowiadała wymaganiom jakości handlowej, określonym w § 2 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych z uwagi na przekroczenie prawnie dozwolonego dodatku ekwiwalentu tłuszczu kakaowego (CBE) o 0,31 %, a tym samym powyższe ustalenie kontroli wskazuje na popełnienie czynu opisanego w art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. Zastosowana kara pieniężna jest więc sankcją za naruszenie dopuszczalnych norm jakościowych. Zdaniem Prezesa UOKiK, wprawdzie czyn nie stanowił istotnego naruszenia interesów nabywców kwestionowanego wyrobu, niemniej jednak jest nieprawidłowością w zakresie jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. Z tego też względu wymierzona kara pieniężna w wysokości minimalnej 500 zł jest sankcją zasadną i proporcjonalną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] jej przedmiotem uczyniła powyższą decyzję Prezesa UOKiK w części utrzymującej w mocy nałożoną przez organ I instancji karę pieniężną w wysokości 500 zł za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej. Spółka wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ, oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej Spółki, w sprawie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa, bowiem organ nie uchylił decyzji w zaskarżonej części i nie umorzył postępowania w tym zakresie, choć istniały ku temu przesłanki. Nadto, Prezes UOKiK uchybił treści art. 7 i art. 77 kpa w związku z art. 80 kpa, wszak przyjął, że organ I instancji dokonał należytej oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, gdy tymczasem w sprawie brak jest podstaw do zastosowania sankcji pieniężnej. Nieprawidłowości te – zdaniem Spółki – wskazują również na naruszenie prawa materialnego, a to art. 40a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 29 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do wprowadzenia do obrotu produktu nieodpowiadającego wymaganiom ustawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 678 ze zm.), kto wprowadza do obrotu artykuły rolno – spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno – spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. Ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno – spożywczych i wielkość jego obrotów (ust. 5 powołanego artykułu). Oznacza to, że w przypadku, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż podmiot wprowadził do obrotu artykuły rolno – spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej ma obowiązek wymierzyć temu podmiotowi karę pieniężną. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, artykuły rolno – spożywcze to produkty rolne, runo leśne, dziczyzna, organizmy morskie i słodkowodne w postaci surowców, półproduktów oraz wyrobów gotowych otrzymywanych z tych surowców i półproduktów, w tym środki spożywcze. Wszelkie nieprawidłowości w zakresie rzeczywistej jakości produktu należy uznać za naruszenie art. 4 ust. 1 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, który stanowi, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno – spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Przedsiębiorca, który prowadzi działalność na rynku spożywczym, jest odpowiedzialny za wprowadzone do obrotu produkty żywnościowe na każdym etapie ich obrotu. Oceniając legalność decyzji w zaskarżonej części, należy zastrzec, że w rozpoznawanej sprawie stawiany skarżącej Spółce zarzut dotyczy wprowadzenia do obrotu artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, tj.: partii 408 opakowań czekolady gorzkiej [...], produkcji [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], nr partii produkcyjnej "[...]", w cenie 2,50 zł za sztukę, o wartości 1020 zł, z uwagi na zawyżenie zawartości ekwiwalentu tłuszczu kakaowego (CBE) o 0,31 % w stosunku do dopuszczalnego dodatku tłuszczów roślinnych w ilości 5 % w czekoladzie, co nie odpowiada wymaganiom jakościowym, określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych (Dz. U. Nr 214, poz. 1813 ze zm.). Przepis § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych wskazuje, że do czekolady mogą być dodawane tłuszcze roślinne. W § 2 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia określono z kolei, że w przypadku czekolady dodanie tłuszczów roślinnych nie może wynosić więcej niż 5 % całkowitej masy produktu końcowego, pomniejszonej o masę dodanych składników. Ze sprawy wynika, że zakwestionowana partia czekolady gorzkiej [...] nie odpowiadała wymaganiom jakościowym, określonym w powyższym przepisie cyt. rozporządzenia z uwagi na zawyżenie zawartości ekwiwalentów tłuszczu kakaowego (CBE), tj. tłuszczów roślinnych innych niż kakaowy, o 0,31 % w stosunku do dopuszczalnego dodatku tłuszczów roślinnych w ilości 5 % w czekoladzie. Wyrób zatem po przeprowadzeniu badań wykazał niezgodność zawartości składnika w stosunku do wymagań wynikających z obowiązujących przepisów. Z tego względu organ Inspekcji Handlowej miał podstawy do zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych i wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, należy zauważyć, że pismem z dnia [...] listopada 2010 r. Spółka została poinformowana o wynikach badań laboratoryjnych oraz o możliwości zbadania pobranych próbek kontrolnych, jednakże nie skorzystała z tego uprawnienia w przysługującym jej terminie. W związku z tym pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. organ Inspekcji Handlowej poinformował skarżącą o zwolnieniu próbek kontrolnych zakwestionowanej partii czekolady i wniósł o przekazanie informacji o sposobie jej zagospodarowania, a także o podjęcie stosownych działań, celem wprowadzenia do obrotu wyrobów czekoladowych odpowiadających wymaganiom jakości handlowej, określonym w obowiązujących przepisach. Jednocześnie organ przesłał do producenta [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] pismo informujące o niezgodności parametrów jakościowych zakwestionowanej partii czekolady gorzkiej. Ustalenia poczynione na podstawie wyników badań laboratoryjnych są wystarczającym dowodem w sprawie, a w przypadku braku dowodów przeciwnych, w pełni uzasadniają nałożenie kary pieniężnej. Za nieuzasadnione zatem należy uznać zarzuty naruszenia art. 40a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 29 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. Wynik postępowania administracyjnego w sprawie, której przedmiotem jest zakaz wprowadzania do obrotu artykułu rolno – spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej (art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych), nie jest prejudykatem, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej (art. 40a ust. 1 pkt 3 tej ustawy). Sankcje z art. 29 ust. 1 pkt 1 i art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych są bowiem od siebie niezależne. Podmiot wprowadzający do obrotu artykuły rolno – spożywcze winien mieć świadomość obowiązków, jakie na nim spoczywają, w tym obowiązków wynikających z konieczności zapewnienia prawidłowej jakości handlowej produktu. Taki podmiot, jako profesjonalista, powinien wykazywać należytą staranność. W przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka nie dołożyła należytej staranności wymaganej od profesjonalisty w danych warunkach i przez swoje zaniedbanie wprowadziła do obrotu artykuł rolno – spożywczy nieodpowiadający jakości handlowej, wszak zakwestionowana partia czekolady gorzkiej [...] wykazała zawyżenie zawartości ekwiwalentu tłuszczu kakaowego (CBE) o 0,31 % w stosunku do dopuszczalnego dodatku tłuszczów roślinnych w ilości 5 % w czekoladzie, co z kolei skutkowało – zgodnie z obowiązującymi przepisami – nałożeniem kary pieniężnej. Wysokość zastosowanej sankcji stanowi jej minimum jedynie z tego względu, że czyn nie stanowił istotnego naruszenia interesów nabywców kwestionowanego wyrobu, niemniej jednak samo wprowadzenie do obrotu produktu nieodpowiadającego jakości handlowej jest nieprawidłowością w zakresie jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. Tak więc wymierzona Spółce kara pieniężna w wysokości minimalnej 500 zł jest sankcją zasadną i proporcjonalną. Sąd nie dopatrzył się, by wymierzona stronie skarżącej kara była wygórowana czy niewspółmierna. Podejmując rozstrzygnięcie, organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i ww. ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organom Inspekcji Handlowej zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów argumentacja jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje w zaskarżonej części należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.