VI SA/Wa 3052/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej uchyla zaskarżoną decyzję

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Prezes NFZ" lub "Organ"), pismem z dnia 26 sierpnia 2021 roku zawiadomił M. S. (dalej też jako "Skarżący" lub "Strona") o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia przez niego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych osobie nieuprawnionej. W toku postępowania Skarżący pismem z dnia 1 września 2021 roku wniósł o zawarcie ugody poprzez zredukowanie ciążącego na nim zobowiązania o 50%, podkreślając, że nie zgadza się z argumentacją dotyczącą wygaszenia łączącej go z Narodowym Funduszem Zdrowia (dalej też w skrócie jako "Fundusz") umowy, z uwagi na brak jakiejkolwiek informacji ze strony organów Funduszu o powyższym fakcie oraz pobieraniem przez nie przez ponad siedem i pół roku kolejnych składek, uiszczanych przez Stronę. Skarżący podkreślił, że do sierpnia 2021 roku miał pełną podstawę do uznania, że jest osobą ubezpieczoną w Narodowym Funduszu Zdrowia a tym samym legitymowaną do korzystania z usług medycznych. W kolejnym piśmie, złożonym do Prezesa NFZ w dniu 22 września 2021 roku Skarżący wskazał, że w czerwcu 2014 roku został poinformowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej też w skrócie jako "ZUS"), że posiadał dwukrotną nadpłatę (za dwa miesiące) i że, kwestia ta zostanie wyjaśniona a środki przeksięgowane na właściwe konto. W okresie późniejszym nie otrzymał jednakże żadnych dalszych informacji na ten temat z ZUS. W ocenie Skarżącego jest zatem wiosce prawdopodobne, że do zwłoki w opóźnieniu uregulowania składki doszło ze względu na odnotowanie przez ZUS terminowo wpłaconej składki jako błędnej wpłaty w ramach innego rachunku. Z kolei Organ pismem z dnia 21 października 2021 roku poinformował Skarżącego, że z analizy listy wpłat zidentyfikowanych, przesłanej przez ZUS, wynika, iż składki, z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, nie były opłacane w ustawowym terminie co spowodowało wygaśnięcie umowy. Zapisy umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego oraz przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych nie przewidują możliwości przywrócenia obowiązywania umowy po jej wygaśnięciu. Jednocześnie Organ poinformował, że wniosek o umorzenie należności lub rozłożenie jej na raty należy złożyć dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego tj. po wydaniu decyzji administracyjnej ustalającej obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Decyzją z dnia [...] października 2021 roku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 50 ust. 16 i 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm., dalej także jako "ustawa o świadczeniach") ustalił obowiązek poniesienia przez Skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w kwocie dziesięciu tysięcy trzystu sześćdziesięciu siedmiu złotych i trzydziestu groszy, udzielonych Stronie, pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w dniach 25 października 2016 r.; 20 grudnia 2016 r.; 25 stycznia 2017 r.; 21 lutego 2017 r.; 30 czerwca 2017 r.; 16 lipca 2017 r.; 8 maja 2018 r.; 20 czerwca 2018 r.; 10 lipca 2018 r.; 14 lutego 2019 r.; 9 stycznia 2020 r. i 24 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu Organ podkreślił, że Skarżący zawarł umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z [...] Oddziałem Wojewódzkim NFZ o numerze [...], z datą obowiązywania od dnia 20 kwietnia 2012 r. Z kolei z przedstawionej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokumentacji wynika, że w związku z nieterminowym opłaceniem składki za miesiąc październik 2013 r. wspomniana umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego wygasła z dniem 16 grudnia 2013 r. o czym Skarżący został poinformowany pismem z 12 lipca 2021 r. Wobec powyższego w okresie od 12 lipca 2016 r. do 24 czerwca 2020 r. (tj. daty ostatniego udzielonego świadczenia), Skarżący był osobą nieuprawnioną do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z uwagi na utratę prawa do świadczeń opieki zdrowotnej - nieuprawnione było posługiwanie się dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub składanie pisemnego oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Jako osoba nieuprawniona Strona skorzystała jednak w tymże okresie ze świadczeń opieki zdrowotnej na łączną kwotę 10 367,30 zł. Organ zaznaczył, że szczegółowy wykaz udzielonych świadczeń, w tym daty ich udzielania oraz koszt, określił w załącznikach do decyzji. W skardze na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2021 r. nr [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zarzucił, że organ, przy jej wydawaniu, pominął dowody świadczące o rzetelnym wykonywaniu przez niego płatności wynikających z umowy dobrowolnego ubezpieczenia. Skarżący podkreślił, że przywołane w skarżonej decyzji opóźnienie w uiszczeniu składki ubezpieczeniowej za miesiąc październik 2013 roku powstało w związku z sygnalizowanym już wcześniej przez Skarżącego faktem wadliwego zapisania jego danych osobowych. Przywołany powyżej problem został usunięty przez operatora systemu NFZ, dlatego później wszystkie płatności wykonywane były zgodnie z ówczesnymi wymogami. Skarżący podkreślił, że pomimo faktu zawarcia umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w 2012 roku, na piśmie, pod rygorem warunków jej zmian w tym samym trybie, nigdy nie został uprzedzony przez ubezpieczyciela o istnieniu jakichkolwiek przesłanek mogących doprowadzić do jej wypowiedzenia. Co więcej, w trakcie opłacania przez ponad siedem lat przez Skarżącego stosownych składek ubezpieczeniowych, kilkukrotnie korzystał on z należnych mu praw w dostępie do świadczeń medycznych, które rozliczane były na bieżąco i nikt nigdy nie składał po stronie NFZ jakichkolwiek zastrzeżeń tak formalnych jak i finansowych. W okresie od roku 2012 do roku 2021 NFZ nigdy nie poinformował Skarżącego ani ZUS, o istnieniu jakichkolwiek zastrzeżeń, w przedmiocie jego legitymacji do korzystania z praw osoby ubezpieczeniowej a aż do lipca 2021 r. ZUS wystawiał co miesiąc Skarżącemu stosowne zaświadczenie potwierdzające fakt jego ubezpieczenia oraz wynikających z niego praw do świadczeń medycznych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli, Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a."). Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga M.S. zasługuje na uwzględnienie, gdyż Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się, mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy a także naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 50 ust. 16 i ust. 18 ustawy o świadczeniach. Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 15 ustawy o świadczeniach, Fundusz nie może odmówić świadczeniodawcy sfinansowania świadczenia opieki zdrowotnej z powodu braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która uzyskała to świadczenie, albo żądać od niebędącej świadczeniodawcą osoby uprawnionej w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o refundacji zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej poniesionych przez Fundusz pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która uzyskała to świadczenie na podstawie recepty wystawionej przez osobę uprawnioną, jeżeli: 1) w dniu udzielenia tego świadczenia potwierdził, w sposób określony w ust. 3, prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej albo świadczeniobiorca ten w tym dniu przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 2a albo 6, 2) świadczeniobiorca w terminie przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 6, w przypadkach określonych w ust. 11 - jeżeli świadczenie to zostało zrealizowane zgodnie z warunkami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej ze świadczeniodawcą albo zgodnie z zasadami wystawiania recept refundowanych, w przypadku gdy świadczenie zostało zrealizowane na podstawie takiej recepty. Z kolei w myśl art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku: 1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo 1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo 2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6, - osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1. Natomiast, jak stanowi art. 50 ust. 18 cytowanej ustawy, koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W realiach przedmiotowej sprawy, obowiązek uiszczenia przez Skarżącego kosztów udzielonych mu w okresie od 25 października 2016 r. do 24 czerwca 2020 r. świadczeń, organ wywiódł z faktu wygaśnięcia z dniem 16 grudnia 2013 r. umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, zawartej przez Skarżącego z [...] Oddziałem Wojewódzkim w dniu 20 kwietnia 2012 r., w związku z nieterminowym opłaceniem przez Stronę składki za miesiąc październik 2013 r. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach, osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1, pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym, poseł do Parlamentu Europejskiego wybrany w Rzeczypospolitej Polskiej lub osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1, do której ma zastosowanie art. 11 ust. 3 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub art. SSC.10 ust. 3 lit. c protokołu w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, może ubezpieczyć się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w Funduszu, jeżeli ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Osoba, o której mowa w ust. 1, zostaje objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem określonym w umowie zawartej przez tę osobę z Funduszem, a przestaje być nim objęta z dniem rozwiązania umowy lub po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek (ust. 5). Stosowny zapis ujęty został także w § 9 ust. 2 umowy zawartej przez Skarżącego z [...] Oddziałem Wojewódzkim w dniu 20 kwietnia 2012 r., gdzie wprost wskazano, że umowa wygasa po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek. Jednocześnie, zgodnie z § 5 ust. 3 ww. umowy ubezpieczający się zobowiązany jest wnosić składki w terminie do dnia 15 następnego miesiąca za miesiąc poprzedni, na przydzielony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych numer rachunku składkowego. Zatem, aby Organ mógł powołać się na powyższą przesłankę, uzasadniającą twierdzenie o wygaśnięciu umowy, winien był ustalić, czy istotnie doszło do miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek przez Skarżącego. Organ wskazuje co prawda, że z analizy listy wpłat zidentyfikowanych, przesłanej przez ZUS wynika, że składka za miesiąc październik 2013 r. została opłacona 30 grudnia 2013 r. Wyjaśnia, że termin opłacenia składki za październik 2013 r. upłynął 15 listopada 2013 r. a tym samym miesiąc nieprzerwanej zaległości w opłaceniu składek upłynął z dniem 16 grudnia 2013 r. Jednakże Organ, informując o wyniku swej analizy, odnośnie dokonywania wpłat składek przez Skarżącego w relewantnym okresie, jej samej nie przedstawia. Ma to natomiast istotne znaczenie w świetle zapisów znajdującego się w aktach sprawy dokumentu zatytułowanego "Lista wpłat zidentyfikowanych – Wpłaty na Fundusz ZDR za rok 2013". Otóż wynika z niego, że Skarżący w 2013 roku dokonał 13 wpłat składek za kolejne miesiące, przy czym w okresach deklaracji dwukrotnie wskazał: "2013-05" (wpłaty w dniu 8 maja i 14 czerwca 2013 roku). Jednocześnie z adnotacji naniesionej przy wpłatach dokonanych w dniu 14 czerwca 2013 roku (oznaczonej "2013-06") i w dniu 17 lipca 2013 roku (oznaczonej "2013-07") wynika, że zostały one wyksięgowane po korekcie. Natomiast wpłata za okres deklaracji "2013-10" została dokonana w dniu 4 października 2013 roku a dwie wpłaty dokonane w dniu 30 grudnia 2013 roku oznaczone zostały jako "2013-11" i "2013-12". W świetle powyższych zapisów nie jest jasnym, dlaczego jedna z wpłat dokonanych w dniu 30 grudnia 2013 roku, została przez Organ zidentyfikowana, jako składka za październik 2013 roku, skoro w odniesieniu do żadnej z nich, nie wskazano miesiąca października, jako okresu deklaracji. Wpłata, co do której okresem deklaracji był październik 2013 roku, została z kolei dokonana w dniu 4 października 2013 roku. Organ nie wskazał przy tym, w jaki sposób analiza zapisów wspominanego dokumentu, pozwoliła mu na konstatację o wpłacie przez Skarżącego składki za październik 2013 roku w dniu 30 grudnia 2013 roku. Ponadto Organ, nakładając na Skarżącego, na podstawie art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, obowiązek poniesienia przez niego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, nie ustalił, w jaki sposób doszło do udzielenia Skarżącemu każdorazowo świadczenia. Tymczasem, jak już powyżej wskazano, Skarżący, jako osoba nieuprawniona, mógł zostać zobowiązany do uiszczenia kosztów każdego z udzielonych mu świadczeń, jedynie, gdy doszło do nich w wyniku: 1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo 1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo 2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6. Zatem, aby Organ mógł zastosować przepis art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, winien był ustalić, w wyniku zaistnienia której z przesłanek statuowanych w tym przepisie, doszło do udzielenia Skarżącemu każdego ze świadczeń. Prezes NFZ wskazał co prawda w zaskarżonej decyzji, że w przypadku Skarżącego z "uwagi na utratę prawa do świadczeń opieki zdrowotnej - nieuprawnione było posługiwanie się dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub składanie pisemnego oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej". Organ nie ustalił jednakże, w przypadku których świadczeń Skarżący posługiwał się "dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej" i jaki był to dokument a w przypadku których złożył pisemne oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. W przypadku osób objętych dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, jako dokumenty potwierdzające to prawo, można przykładowo wskazać na egzemplarz umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego wraz z kopią formularza zgłoszenia tej osoby do ubezpieczenia zdrowotnego (formularz o symbolu ZUS ZZA) i dowodem opłacenia składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne za ostatni miesiąc poprzedzający udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (p. Agnieszka Pietraszewska-Macheta (red.), Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. III, Opublikowano: WKP 2018). Jednak w aktach przedmiotowej sprawy brak jest w ogóle dokumentów potwierdzających ogólnikowe twierdzenie Organu, co do posługiwania się przez Skarżącego dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub składania przez niego pisemnego oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. W szczególności w toku postępowania nie pozyskano jakiejkolwiek dokumentacji medycznej od świadczeniodawców, którzy, w przypadku składania przez Skarżącego stosownych oświadczeń, winni nimi dysponować. Okoliczność ta jest istotna, gdyż konieczność posłużenia się jednym ze sposobów udokumentowania swego prawa do świadczeń, wskazanych w art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, ma miejsce w sytuacji, gdy pacjent posiadający ubezpieczenie zdrowotne, nie może potwierdzić tego ubezpieczenia w drodze weryfikacji elektronicznej. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że Organ nie dokonał ustaleń faktycznych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania niewadliwej decyzji. W ponownym postępowaniu organ powinien z dużą starannością rozważyć wszystkie istotne okoliczności danej sprawy, uzupełniając także w niezbędnym, powyżej wskazanym zakresie, materiał dowodowy, tak aby pozwolił na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę. Nadto, po ustaleniu, czy istotnie Skarżący posługiwał się dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub składał pisemne oświadczenia o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej, Prezes NFZ zobowiązany będzie do zbadania, czy w przypadku Skarżącego ziściła się przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. Na mocy wyżej przywołanego przepisu, obowiązku uiszczenia kosztów świadczenia nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie o świadczeniu opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Skarżący tymczasem od początku postępowania podkreślał, że z uwagi na brak jakiejkolwiek informacji ze strony organów Funduszu o fakcie wygaśnięcia umowy i to w roku 2013 i pobieraniem stale przez okres ponad siedmiu kolejnych lat uiszczanych przez niego składek, miał pełną podstawę do uznania, że jest osobą ubezpieczoną w Narodowym Funduszu Zdrowia a tym samym legitymowaną do korzystania z usług medycznych. Tymczasem Organ zupełnie pominął ten aspekt sprawy, odnośnie zbadania, czy Skarżący działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w okresie, w którym poddał się leczeniu, czy realizował recepty. Jest to w realiach tej konkretnej sprawy o tyle istotne, że właściwie cała podnoszona przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego argumentacja sprowadzała się do próby wykazania, że nie zamierzał wprowadzać placówek ochrony zdrowia w błąd, gdyż był przekonany, że nadal trwa wiążąca go z Funduszem umowa. Warto w tym miejscu zauważyć, że Prezes NFZ poinformował Skarżącego o wygaśnięciu umowy ubezpieczenia z dniem 16 grudnia 2013 r. dopiero w piśmie z 12 lipca 2021 r. a więc siedem i pół roku po tym fakcie. Ewidentnie zatem, choć bez przywołania treści art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, Skarżący powoływał się właśnie na klauzulę działania przez niego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Organ jednakże w ogóle nie poddał argumentacji Skarżącego ocenie, pod kątem możliwości ujęcia jego przypadku, w zakreślonym w art. 50 ust. 17 ww. ustawy, kręgu osób. Warto zauważyć, że w piśmiennictwie, odnośnie art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, zauważono, że ustawodawca nie zdefiniował samego pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". Dlatego każdy przypadek należy analizować i oceniać indywidualnie. Finalnie, w realiach przedmiotowej sprawy, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, ustalając zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r. obowiązek poniesienia przez Skarżącego kosztów udzielonych mu świadczeń opieki zdrowotnej w dniu 25 października 2016 roku, pominął okoliczność, że zgodnie z art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Przepis ten określa maksymalny termin, do którego może być wydana decyzja ustalająca obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokość oraz termin płatności. Skoro więc udzielenie świadczeń Skarżącemu miało miejsce w dniu 25 października 2016 roku, to w odniesieniu do tego świadczenia, nie było prawnie dopuszczalne wydanie w dniu [...] października 2021 roku decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach. Art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach przewiduje bowiem ustawowy brak prawa do ustalenia przez organ obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która w momencie udzielania jej świadczenia nie posiadała prawa do takich świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Zatem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ma pięć lat, aby zebrać niezbędne dokumenty i przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji obciążającej pacjenta kosztami udzielonych mu świadczeń zdrowotnych (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. III SA/Kr 441/21, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na uwadze, iż termin przedawnienia w odniesieniu do świadczenia udzielonego Skarżącemu w dniu 25 października 2016 roku, upłynął przed rozpoznaniem sprawy przez Prezesa NFZ, nie był on uprawniony do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego w tym zakresie. Wydanie więc przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] października 2021 r. decyzji ostatecznej, w części dotyczącej ustalenia obowiązku poniesienia przez Skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonej mu w dniu 25 października 2016 r.; skutkowało ewidentnym naruszeniem przez Organ art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. W związku z powyższym należało uchylić zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd nie zasądził przy tym kosztów postępowania, jako że skarga została wniesiona w sprawie z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych, wolnej od wpisu sądowego a Skarżący działał bez profesjonalnego pełnomocnika.