VI SA/Wa 2636/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Skarżący – G. M., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w prawidłowym trybie i terminie, skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, którą nałożono na niego karę pieniężną w kwocie 8.000 złotych. Wraz ze skargą skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Odnośnie dochodów poinformował, że sam otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie w kwocie 74 złotych netto, zaś miesięczny dochód netto jego żony wynosi 5.256 złotych. Nadto wskazał, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w łącznej kwocie 900 złotych miesięcznie oraz kredyt hipoteczny za mieszkanie w kwocie 1.200 złotych miesięcznie, a także pożyczki sięgające 700 złotych. Postanowieniem z 30 stycznia 2014 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie, gdyż uznał, że nie wykazał on spełnienia warunków określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Skarżący sprzeciwił się powyższemu rozstrzygnięciu w terminie i wniósł o zwolnienie go od wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony, a jej celem jest umożliwienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 Konstytucji RP. W związku z tym, że przyznanie prawa pomocy pokrywane jest ze środków budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno występować jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnie trudną sytuacją majątkową skarżącego. Chodzi bowiem o taką sytuację, gdy wnioskodawca z przyczyn losowych rzeczywiście nie posiada żadnych lub dostatecznych środków na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tym samym nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W pierwszej kolejności wnioskodawca winien sam podjąć próbę zabezpieczenia stosownych środków, czyli właściwie zaplanować wydatki i poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący nie spełnia warunku, pozwalającego na przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czy też zwolnienie od samego wpisu od skargi. W ocenie Sądu skarżący wraz z małżonką posiadają dochody miesięczne, pozwalające na uiszczenie wpisu od skargi, który w tej sprawie wynosi 320 złotych. Z przedłożonych do akt dokumentów wynika bowiem, że dochód skarżącego oraz jego małżonki, nawet po odliczeniu wskazanych kosztów: kredytu hipotecznego, pożyczek oraz alimentów, jest wysoki i wynosi około 2.500 złotych na dwie osoby dorosłe. Rozpoznając przedmiotowy wniosek należy mieć również na uwadze to, że skarga dotyczy nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w związku z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej. Wielokrotnie już w orzecznictwie sądów administracyjnych ta kwestia była rozważana i ugruntował się pogląd, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, planując wydatki winna mieć na uwadze także możliwość realizacji swoich praw przed sądem, co oznacza, że winna uwzględnić w swoich dochodach konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym skarżący wstępując na drogę sądową, powinien był się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych, które muszą być traktowane na równi z innymi kosztami, takimi jak należności publicznoprawne, czy pieniężne zobowiązania umowne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13). Zdaniem Sądu skarżący nie może skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów sądowych podając, że nie ma środków na pokrycie wpisu od ww. skargi, gdyż ciążą na nim zobowiązania kredytowo-pożyczkowe. Reasumując należy podkreślić, że koszty sądowe trzeba traktować jako bieżące wydatki w budżecie rodziny, które powinny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna, umożliwia mu uiszczenie wpisu od rzeczonej na wstępie skargi, a tym samym Sąd nie ma podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.