VI SA/Wa 2569/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd na drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD") decyzją z [...] września 2010 r. nr [...], na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm., dalej "u.d.p."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890, z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm., dalej: "u.t.d."), nałożył na M. M. (dalej: "Strona", "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 1 500 zł, za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że [...] września 2019 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: SAMOCHÓD CIĘŻAROWY) przez: urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 15:55:04, na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł P. - węzeł R., wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, iż użytkownik ww. pojazdu posiada podpisaną z pobierającym opłatę umowę w trybie przedpłaconym. Ponadto ustalono, iż w chwili przejazdu na koncie ww. użytkownika w systemie viaToll nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 21000 kg. W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców organ prowadzący postępowanie ustalił, iż właścicielem ww. pojazdu samochodowego w dniu odnotowania naruszenia była Strona. Mając powyższe na uwadze, pismem z [...] stycznia 2020 r. GITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a. Zawiadomienie zostało doręczone w trybie art. 43 K.p.a., 5 lutego 2020 r. Pismem z 13 lutego 2020 r. Strona skorzystała z prawa do wypowiedzenia się w niniejszym postępowaniu wyjaśniając, iż kierowca kontrolowanego pojazdu nie pamięta czy urządzenie wydawało sygnały, jednakże oświadczył, że zawsze wydawało sygnał dwukrotny lub trzykrotny. Wnoszący pismo wskazał, iż po weryfikacji opłat za przejazdy w panelu użytkownika viaToll, na zestawieniu nie ma zarejestrowanych transakcji z tego odcinka drogi. Strona oznajmiła, iż urządzenie cały czas było prawidłowo zamontowane w kontrolowanym pojeździe, na przedniej szybie i nie jest w stanie wyjaśnić powodu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za ww. przejazd. Celem wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, GITD zwrócił się do Wydziału Wsparcia Operacyjnego Biura Operacji Krajowego Systemu Poboru Opłat w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego, odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat do przekazania informacji związanych z wyżej wskazanym przejazdem. W odpowiedzi, pismami z [...] marca 2020 r. oraz [...] marca 2020 r. operator oświadczył, że w dniu naruszenia nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu elektronicznego poboru opłat oraz przedmiotowego urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej, zaś użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym urządzeniem viaBox oraz w związku z funkcjonowaniem systemu elektronicznego poboru opłat. Użytkownik pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie dokonywał wymiany urządzenia pokładowego jednakże 14 października 2019 r. o godzinie 12:35:00 użytkownik zamknął konto ww. pojazdu, zaś zwrócone urządzenie viaBox o numerze [...] zostało sklasyfikowane jako niefunkcjonalne - co oznacza, iż "(...)w chwili zdawania w dniu 14.10.2019 r. nie skomunikowało się z urządzeniem OPS (stacja służąca do programowania urządzeń pokładowych OBU oraz odczytu danych Użytkowników), tym samym nie skomunikowało się z infrastrukturą przydrożną. Ponadto kaucja za urządzenie została zwrócona, co jest tożsame z wykluczeniem winy po stronie Użytkownika, w kwestii niefunkcjonalności urządzenia". Z załączonego do ww. pisma wykazu transakcji wynika, iż w momencie odnotowania naruszenia tj. 20 września 2019 r. o godzinie 15:55:04 na koncie użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych, które wyczerpały się 18 września 2019 r. o godzinie 13:27:55, zaś po ww. incydencie użytkownik nie doładował umowy. Dodatkowo kierujący pojazdami zarejestrowanymi na umowie użytkownika byli informowani o niskim stanie salda od 30 sierpnia 2019 r. od godziny 13:48:48 za pośrednictwem sygnalizacji urządzeń pokładowych viaBox zainstalowanych w pojazdach. Ponadto użytkownik jako preferowaną formę kontaktu wybrał email, co skutkowało wysyłaniem powiadomień o niskim progu salda na koncie od 30 sierpnia 2019 r. o godzinie 14:01:08 oraz o braku środków na koncie użytkownika 18 września 2019 r. o godzinie 13:31:02 na podany przez użytkownika adres email. GITD stwierdził, że z całokształtu zebranego materiału dowodowego można stwierdzić, iż użytkownik był informowany o niskim stanie środków na koncie oraz miał tego świadomość, czego dowodzą transakcje zarejestrowane za pośrednictwem urządzenia pokładowego zamontowanego w ww. pojeździe. Stwierdzono, iż od momentu kiedy saldo na umowie przekroczyło minimalny próg ostrzegawczy tzn. gdy stan środków na koncie użytkownika znajdował się poniżej wartości progowej ustalonej przez operatora systemu skutkującej automatycznym informowaniem kierującego/użytkownika o konieczności doładowania konta przez urządzenie zamontowane w pojeździe tj. od 30 sierpnia 2019 r. od godziny 13:48:48, do momentu zarejestrowania ostatniej poprawnej transakcji tj. do 18 września 2019 r. do godziny 14:59:20 na koncie użytkownika zarejestrowano 31 poprawnych połączeń urządzeń viaBox z bramownicami w trakcie przejazdu po płatnych odcinkach dróg. Przemawia to za poprawnym funkcjonowaniem urządzenia pokładowego, które w tych momentach informowało o niskim stanie środków na koncie użytkownika, zaś od 18 września 2019 r. od godziny 13:27:55 informowało o ich całkowitym braku czyli stan salda wynosił 0,00 zł. Świadczy o tym także oświadczenie kierującego który słyszał, iż urządzenie pokładowe zawsze wydawało sygnał dwukrotny lub trzykrotny. W przedstawionym stanie faktycznym w ocenie organu użytkownik nie może powoływać się na niewiedzę o stanie konta przedpłaconego, nawet jeśli urządzenie w kontrolowanym pojeździe było niesprawne. Mimo, iż niniejsze postępowanie dotyczy sensu stricto nieuiszczenia opłaty podczas przejazdu pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] 20 września 2019 r. o godzinie 15:55:04, w którym mogło znajdować się niesprawne urządzenie, to rozpatrywaną sprawę należy badać rozszerzająco, analizując istotne elementy stanu faktycznego takie jak rodzaj zawartej umowy z operatorem systemu, a także liczbę, rodzaj oraz częstotliwość rejestrowanych transakcji w systemie. Z podjętych ustaleń wynika, że nawet gdyby użytkownik dysponował funkcjonalną jednostką pokładową to opłata nie zostałaby uiszczona z uwagi na brak środków na koncie. GITD uznał, że ustalenia poczynione w sprawie niewątpliwie nakazują zastosowanie względem Strony sankcji w postaci kary pieniężnej. Pismem z 26 października 2020 r. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z [...] września 2020 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o zwrot Skarżącemu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w konsekwencji czego organ administracji błędnie przyjął, iż wadliwe funkcjonowanie urządzenia viaBOX nie miało żadnego wpływu na niepobranie od kierowcy Skarżącego należnej opłaty za przejazd. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że gdyby urządzenie viaBox działało poprawnie informowałoby kierowcę Skarżącego o zbliżającym się wyczerpaniu środków na koncie, wówczas któryś z pracowników Skarżącego wpłaciłby środki na konto. Brak sygnalizacji o wyczerpaniu wszystkich funduszy zgromadzonych w ramach systemu viaToll bezpośrednio doprowadził do naruszenia przez Skarżącego przepisów ustawy o drogach publicznych. W świetle powyższych okoliczności należy uznać, iż naruszenie przez Skarżącego przepisów ustawy miało charakter niezawiniony. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Z regulacji tej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się do samochodów ciężarowych. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu." Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 13 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, droga ekspresowa [...] na odcinku węzeł P. - węzeł R., została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną. W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia stanu faktycznego dokonane przez GITD, których nie kwestionuje również Skarżący w zakresie przejazdu spornego samochodu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...], którego właścicielem jest Skarżący, 20 września 2019 r., o godzinie 15:55:04, płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] węzeł P. - węzeł R.. Nie jest też sporne w sprawie, że w trakcie powyższego przejazdu na koncie użytkownika w systemie viaToll nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty, w wyniku czego w trakcie przejazdu płatnym odcinkiem drogi, nie została uiszczona należna opłata elektroniczna. Skarżący kwestionuje prawidłowość dokonanych przez GITD ustaleń co do prawidłowego funkcjonowania, zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox, w chwili spornego przejazdu. Należy jednak zauważyć, że Skarżący dopiero 14 października 2019 r. o godzinie 12:35:00 zamknął konto spornego pojazdu, zaś zwrócone urządzenie viaBox o numerze [...] zostało sklasyfikowane jako niefunkcjonalne. Ze znajdującego się natomiast w aktach administracyjnych sprawy, wykazu transakcji wynika, że do wyczerpania się środków pieniężnych na koncie użytkownika, doszło 18 września 2019 r. o godzinie 13:27:55, których Skarżący już nie uzupełnił również po spornym przejeździe 20 września 2019 r. Istotnymi okolicznościami faktycznymi w niniejszej sprawie jest to, że kierujący pojazdami zarejestrowanymi na umowie Skarżącego z operatorem systemu viaToll, byli informowani o niskim stanie salda od 30 sierpnia 2019 r. od godziny 13:48:48 za pośrednictwem sygnalizacji urządzeń pokładowych viaBox zainstalowanych w pojazdach. Skarżący został również zgodnie z umową, zawiadomiony w formie elektronicznej na adres email, o niskim progu salda na koncie od 30 sierpnia 2019 r. o godzinie 14:01:08 oraz o braku środków na koncie użytkownika 18 września 2019 r. o godzinie 13:31:02. Z wykazu transakcji wynika natomiast, że od 30 sierpnia 2019 r. od godziny 13:48:48, a więc od momentu, gdy Skarżący został poinformowany o konieczności doładowania konta w związku z tym, że saldo na umowie przekroczyło minimalny próg ostrzegawczy, do momentu zarejestrowania ostatniej poprawnej transakcji tj. do 18 września 2019 r. do godziny 14:59:20 na koncie użytkownika zarejestrowano 31 poprawnych połączeń urządzeń viaBox z bramownicami w trakcie przejazdu po płatnych odcinkach dróg. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że Skarżący był informowany o niskim stanie środków na koncie, miał zatem tego świadomość oraz o tym, że sporne urządzenie viaBox w okresie od 30 sierpnia 2019 r. od godziny 13:48:48, do 18 września 2019 r. do godziny 14:59:20, z całą pewnością było sprawne i sygnalizowało Skarżącemu niski stan środków na koncie. Przyczyną natomiast nieuiszczenia należnej opłaty elektroniczne podczas przejazdu z 20 września 2019 r. nie była niesprawność urządzenia viaBox, lecz brak środków pieniężnych na koncie Skarżącego. W ocenie Sądu, zatem GITD, prawidłowo ustalił przyczynę nieuiszczenia należnej opłaty elektroniczne za przejazd 20 września 2019 r. płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] węzeł P. - węzeł R. i prawidłowo nałożył na Skarżącego karę pieniężną zaskarżoną decyzją. Z tych względów Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu, organ działając na podstawie przepisów prawa zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. Dowody zgromadzone w sprawie nie budzą wątpliwości Sądu, a argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organ mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie stwierdził naruszenia w niniejszej sprawie ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z wnioskiem organu i brakiem żądania Skarżącego przeprowadzenia przez Sąd rozprawy (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.