VI SA/Wa 2506/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460, zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm. zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę K.W. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w całości w mocy. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: w dniu [...] sierpnia 2015 r. o godzinie 11:41:13 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] zarejestrowało przejazd samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą specjalną marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...] nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia była K.W. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych. Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] sierpnia 2015 r. po drodze ekspresowej [...] wymienionej w załączniku nr 1 pkt 9 lit. b na odcinku węzeł [...] do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystająca z drogi publicznej w dniu [...] sierpnia 2015 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na K.W. kary pieniężnej w wysokości 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. K.W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. posiadaczem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] był P.W. i wniosła o zmianę strony decyzji. Natomiast P.W. złożył oświadczenie, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. był posiadaczem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. wezwał Pana P.W. na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. do przesłania oryginału lub uwierzytelnionej kopii, zgodnie z art. 76a kpa, dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania pojazdu samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] obowiązującej w dniu [...] sierpnia 2015 r. w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem rozpatrzenia sprawy na podstawie posiadanego w aktach sprawy materiału. Ponadto organ pismem z dnia 31 grudnia 2015 r. wezwał K.W. do wypełnienia oświadczenia dotyczącego przedmiotowego pojazdu pod rygorem przyjęcia przez organ, że nie nastąpiło przeniesienie posiadania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na P.W. W odpowiedzi na pismo organu z dnia 14 grudnia 2015 r. K.W. przesłała podpisane w imieniu P.W. oświadczenie, że to on w dniu [...] sierpnia 2015 r. prowadził pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i w sprawie wykroczenia należy go uznać za stronę. Wypełniając przesłane przez organ oświadczenie K.W. w odpowiedzi na prośbę o wskazanie podstawy przekazania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] P.W., motywów przekazania pojazdu i podania w jakim celu P.W. wszedł w posiadanie pojazdu wskazała jedynie, że jest to jej syn nie udzielając odpowiedzi na żadne z postawionych przez organ pytań. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o mchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat, bezsprzecznie wynika, że strona postępowania nie dopełniła powyższego obowiązku. Korzystająca nie zawarła umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Dopełnienie tej czynności po przejeździe nie konwaliduje zarejestrowanego w systemie elektronicznego poboru opłat naruszenia. W tym miejscu należy wskazać, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. Warunkiem koniecznym dla nabycia urządzenia viaBox jest zawarcie stosownej umowy z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną. Jak wskazano wyżej, strona postępowania takowej umowy nie zawarła, czego następstwem było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viaBox, co w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej. Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox. Brak zainstalowania w pojeździe ww. urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drodze publicznej wymienionej w załączniku nr 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkowało tym, iż opłata elektroniczna nie została uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Skarżąca nie posiadając urządzenia viaBox w pojeździe, nie powinna dopuścić do poruszania się pojazdu po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W niniejszej sprawie pojazd, nie był wyposażony w urządzenie viaBox, wobec tego opłata elektroniczna za sporny przejazd nie została uiszczona. Naruszono tym samym określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego należało wymierzyć karę w wysokości 500 zł. Pojazd został sklasyfikowany jako samochód osobowy. W zaskarżonej decyzji kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, została zatem nałożona prawidłowo. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 13k ust. 4 udp karę pieniężną z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Tak więc w świetle obowiązujących przepisów bez znaczenia pozostaje fakt, kto kierował pojazdem w chwili powstania naruszenia. Ponadto organ, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W ocenie organu poza kręgiem podmiotów odpowiedzialnych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdów po drogach krajowych pozostają wszystkie podmioty którym nie można przypisać w ogóle statusu posiadacza pojazdu, nawet jeżeli podmioty te można byłoby zaliczyć do kategorii korzystających z dróg publicznych. I tak poza zakresem zastosowania sankcji z art. 13 k ust. 4 ustawy o drogach publicznych pozostają dzierżyciele pojazdów, a także osoby, które sprawują nad pojazdem tzw. władztwo prekaryjne. W przypadku, gdy właściciel powołuje się, że przeniósł posiadanie pojazdu na inną osobę należy w pierwszej kolejności ocenić, czy rzeczywiście osoba władająca pojazdem stała się jego posiadaczem, czy np. używała go jako dzierżyciel lub prekarzysta. Jeżeli z okoliczności wynika, że użycie pojazdu przez inną osobę miało charakter grzecznościowy (nieodpłatny) i incydentalny (jednorazowy, sporadyczny), to istnieją przesłanki, aby relację tą oceniać w kategoriach prekarium, a nie posiadania o którym mowa w art. 336 k.c. Do takich też wniosków doszedł organ ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę. Zgodnie z powyższym organ ponownie rozpoznający sprawę uznaje za nieudowodnione okoliczności wskazane przez stronę, bowiem strona nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania przedmiotowego pojazdu i tym samym nie udowodniła podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności dotyczącej zwolnienia jej z odpowiedzialności z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Pismem z 19 maja 2016r. K.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję z powodu nieuwzględnienia wniosku o uznanie P.W. za stronę postępowania. Wyjaśniła, że użycie samochodu nie miało charakteru jednorazowego, dlatego odmowa uznania go za stronę była niezasadna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nieprawidłowo ustalił stronę postępowania. Bezspornie zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o mchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Konsekwencją nieuiszczenia opłaty jest nałożenie na stronę kary pieniężnej, której wysokość stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] sierpnia 2015 r. o godzinie 11:41:13 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] zarejestrowało przejazd samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą specjalną marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany jako samochód osobowy Nie jest kwestionowane, że pojazd, nie był wyposażony w urządzenie viaBox, wobec tego opłata elektroniczna za sporny przejazd nie została uiszczona. Naruszono tym samym określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego należało wymierzyć karę w wysokości 500 zł. Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego kogo należy uznać za stronę przedmiotowego postępowania. W trakcie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K.W., właścicielka przedmiotowego pojazdu podniosła, że w chwili powstania naruszenia posiadaczem i kierującym pojazdem był jej syn P.W. i jego należy uznać za stronę przedmiotowego postępowania. Jednocześnie P.W. złożył oświadczenie, w którym potwierdził, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. był posiadaczem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Zgodnie z art. 13k ust. 4 udp karę pieniężną z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Organ uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przeniesienia posiadania przedmiotowego pojazdu albowiem na stronie postępowania spoczywa ciężar dowodowy, w postaci udowodnienia faktu przeniesienia własności pojazdu samochodowego na inny podmiot. Strona nie załączyła stosownej umowy, a zatem nie udowodniła faktu przeniesienia własności pojazdu samochodowego na inny podmiot. W ocenie Sądu stanowisko organu w świetle ustalonego stanu faktycznego, zgodnych oświadczeń właściciela i posiadacza pojazdu oraz obowiązujących przepisów jest nieuzasadnione. Zdaniem Sądu ustawodawca, dopuszczając możliwość nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej na posiadacza tego pojazdu, przewidział sytuację gdy właściciel nie ma w określonym czasie faktycznego władztwa nad pojazdem i nie może w przypadku naruszenia przez posiadacza pojazdu obowiązujących przepisów ponosić negatywnych konsekwencji tych naruszeń. Ustawodawca nie uzależnia przy tym możliwości nałożenia kary pieniężnej od faktu, że posiadanie to musi być długotrwałe i potwierdzone umową. W ocenie Sądu istotny jest stan faktyczny w konkretnej sprawie. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że właścicielka przedmiotowego pojazdu K.W. w chwili powstania naruszenia nie kierowała pojazdem, albowiem posiadaczem i kierującym pojazdem był jej syn P.W. Co istotne P.W. w toku postępowania temu nie zaprzeczył i złożył oświadczenie, w którym potwierdził, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. był posiadaczem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Jak wynika ponadto ze skargi, użycie samochodu przez syna właścicielki nie miało charakteru jednorazowego. Doświadczenie życiowe wskazuje też, że w tak bliskich relacjach rodzinnych matka- syn nie są zawierane umowy, których przedmiotem będzie przeniesienia posiadania pojazdu samochodowego. Wobec powyższego w ocenie Sądu wniosek K.W. dotyczący uznania za stronę postępowania jej syna P.W. znajduje uzasadnienie. Mając na uwadze, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.