VI SA/Wa 2305/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2021 r. sprawy ze skargi H. z siedzibą w [...] (CHINY) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny oddala skargę

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "organ", "Urząd Patentowy RP") decyzją z dnia [...]sierpnia 2020 r., na podstawie art. 1291 ust. 1 pkt. 2 i 3 oraz art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 286 z późn. zm., dalej p.w.p.) odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny [...] zgłoszony przez [...] Co. Ltd., S., Chiny. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] marca 2018 r. pod numerem [...] został zgłoszony w trybie konwersji znak towarowy słowny [...] przez [...] Co. Ltd., S., Chiny, przeznaczony do oznaczania towarów z klasy 9: "słuchawki [zakładane na głowę]; słuchawki [douszne]". Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu badań stwierdził, że w/w oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt. 2 oraz pkt. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej, a tym samym nie jest zdolne do odróżniania towarów i usług określonego przedsiębiorstwa od towarów i usług tego samego rodzaju innych podmiotów gospodarczych, o czym zawiadomił Zgłaszającego pismem z dnia [...].05.2020 r. Zgłaszający, w piśmie z dnia [...].07.2020 r., nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu wskazując, że przedmiotowy znak posiada zdolność odróżniającą i nie ma charakteru opisowego, a dla polskiego odbiorcy jest oznaczeniem fantazyjnym. Urząd Patentowy RP, na podstawie zebranych materiałów, stwierdził, że zasadniczą przeszkodą udzielenia prawa ochronnego na znak jest brak zdolności odróżniającej, której konsekwencją jest nieposiadanie przez niego dostatecznych znamion odróżniających. Oznaczenie powinno posiadać na tyle charakterystyczną formę, by być w stanie zwrócić uwagę odbiorców i zidentyfikować oznaczany nim towar lub świadczoną usługę jako pochodzące z konkretnego źródła. W ocenie Urzędu przedmiotowe określenie nie spełnia przesłanek do tego, aby przypisać mu znaczenie znaku towarowego. Przedmiotowe oznaczenie składa się z określeń języka angielskiego "free", czyli darmowy, bezpłatny, swobodny, oraz "buds" oznaczającego słuchawki douszne, informujących odbiorcę w sposób natychmiastowy, że przedmiotowe towary są urządzeniami bądź darmowymi, bądź pozwalającymi na nielimitowany dostęp bądź słuchanie na nich. W ocenie organu przedmiotowe oznaczenie nie będzie stanowić fantazji dla przedmiotowych towarów, a jedynie wskazówkę co do ich charakteru, będzie stanowić jedynie funkcję informującą o właściwościach produktu, nie zaś o źródle pochodzenia. Nie będzie zatem pełnić podstawowej funkcji znaku towarowego, tj. funkcji odróżniającej. Krąg odbiorców przedmiotowych towarów jest różnorodny - z jednej strony będą to osoby kupujące taki sprzęt sporadycznie, jednakże z drugiej - osoby dobrze zorientowane w temacie sprzętu audio oraz elektronicznego w ogóle, używający go na co dzień, a zatem świetnie orientujący się w jego właściwościach. Oznacza to również, że terminologia z nimi związana nie jest mu obca. Odbiorcą tego typu towarów będą ludzie młodsi, których znajomość języka angielskiego jest wyższa niż słaba, po drugie nawet klient słabo znający języka angielski rozpozna słowo "free", które jest jednym z podstawowych słów. Klient zorientowany na produkt w postaci słuchawek rozpozna zaś sowo "buds" jako "earbuds". Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że przy wyszukiwaniu w internecie słowa "buds" wyniki wskazują właśnie na słuchawki douszne. Przedmiotowe oznaczenie ma zatem konkretne znaczenie w odniesieniu do wyżej wymienionych towarów i samo w sobie nie stanowi nośnika informacji o pochodzeniu danych usług z konkretnego źródła, lecz jest jedynie opisowym, ogólnoinformacyjnym sformułowaniem, wskazującym na rodzaj, przeznaczenie i funkcje tych towarów. Nie spełnia zatem podstawowej funkcji znaku towarowego, który ma służyć wskazaniu pochodzenia towarów i usług z jednego konkretnego źródła. Organ uznał, że nie można przydzielić jednemu podmiotowi gospodarczemu wyłącznego prawa do jego używania, gdyż prowadziłoby to do istotnych utrudnień w obrocie gospodarczym. Przedmiotowe oznaczenie słowne nie spełnia zatem przesłanek umożliwiających udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy. Na powyższą decyzję [...] Co. Ltd. z siedzibą w S., Chiny wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: I. Naruszenie rzepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 7 i art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. polegające na zaniechaniu zebrania materiału dowodowego i braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym: - brak wykazania za pomocą jakichkolwiek dowodów, a potem błędne przyjęcie, że słowo "[...]" oraz element "buds" posiadają konkretne znaczenie w odniesieniu do towarów z kategorii słuchawki, a przez to pełnią funkcję informującą przeciętnego polskiego odbiorcę o właściwościach produktu; - brak wykazania za pomocą jakichkolwiek dowodów, a potem błędne przyjęcie, że znajomość terminologii anglojęzycznej wśród polskich odbiorców jest na tyle duża, że są oni w stanie zrozumieć rzadko używane słowa, należące do języka potocznego; - brak wykazania za pomocą jakichkolwiek dowodów, że większość opakowań sprzętu audio oraz elektronicznego zawiera informacje w języku angielskim; - brak wykazania za pomocą jakichkolwiek dowodów, a potem błędne przyjęcie, że odbiorcą towarów z kategorii słuchawki, są głównie osoby młode, zorientowane we właściwościach sprzętu audio, których znajomość języka angielskiego jest wyższa niż słaba, podczas gdy doświadczenie życiowe (a także orzecznictwo zapadłe w podobnych sprawach) wskazują, że są to towary z kategorii dóbr skierowanych do ogółu społeczeństwa; i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż skutkowało uznaniem, że sporny znak nie nadaje się do rejestracji na podstawie art. 1291 ust. 1 pkt 2 oraz 3 p.w.p. 2) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej braków oraz niedopuszczalnych uogólnień i założeń, w tym: - w zakresie uzasadnienia faktycznego - niewyjaśnienie dlaczego organ przyjął, że sporny znak jest zrozumiały dla przeciętnych odbiorców polskich i ma opisowy charakter oraz nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów; - w zakresie uzasadnienia faktycznego - niewyjaśnienie dlaczego organ przyjął, że sporny znak wskazuje bezpośrednio na urządzenia darmowe, bądź pozwalające na nielimitowany dostęp bądź słuchanie na nich, przez co rzekomo wskazuje na rodzaj i cechy towarów objętych zgłoszeniem; - w zakresie uzasadnienia faktycznego - niewyjaśnienie dlaczego organ przyjął, że odbiorcą towarów z kategorii słuchawki, są głównie osoby młodsze, o wyższej niż słaba znajomości języka angielskiego; - w zakresie uzasadnienia faktycznego - przygotowanie uzasadnienie decyzji w sposób pobieżny i nierzetelny, w tym ograniczenie merytorycznego uzasadnienia do kilku zdawkowych zdań, oraz odnoszenie analizy przesłanek ochrony zamiast tylko do towarów, to również do usług, które nie były objęte zgłoszeniem, co pokazuje, że nie zbadano sprawy dokładnie i rzetelnie; skutkujące niewyjaśnieniem rozumowania, którym kierował się organ wydając decyzję, a w konsekwencji, brakiem możliwości dokonania kontroli sądowo-administracyjnej zaskarżonej decyzji zarówno w zakresie zastosowania przez organ art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p., jak i art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p. II. Naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik, to jest: 1) art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 4 ust. 1 lit. b dyrektywy 2015/2436/UE z dnia 16 grudnia 2015 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych poprzez: - błędną wykładnię polegającą na uznaniu spornego znaku za nienadający się do odróżniania towarów w obrocie, podczas gdy nie ma dowodów na to, że polski konsument uznaje to oznaczenie za nieodróżniające; - błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przyznanie wyłączności jednemu podmiotowi na sporny znak jest niedopuszczalne, gdyż prowadziłoby to do istotnych utrudnień w obrocie gospodarczym, podczas gdy nie wykazano na czym miałyby polegać rzekome utrudnienia; - błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że fakt nieposiadania przez sporny znak elementów graficznych nie pozwala na zindywidualizowanie towarów, do oznaczania których służy, podczas gdy posiadanie elementów graficznych nie jest przesłanką uznania znaku towarowego za odróżniający. 2) art. 1291 ust. 1 pkt 3 pwp w zw. z art. 4 ust. 1 lit. c Dyrektywy poprzez: - błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że znak [...] składa się wyłącznie z oznaczeń opisowych rozumianych bezpośrednio i natychmiast przez polskiego odbiorcę jako cechy towarów jakimi są słuchawki, podczas gdy nie ma dowodów na to, że polski konsument rozpoznaje w tym oznaczeniu wyłącznie opis cech towaru; - błędną wykładnię polegającą na błędnym określeniu docelowego kręgu odbiorców i uznaniu, że kręgiem odbiorców towarów z kategorii sprzęt audio i elektroniczny, w tym słuchawek, są głównie osoby młode, zorientowane we właściwościach sprzętu audio, których znajomość języka angielskiego jest wyższa niż słaba, podczas gdy stoi to w sprzeczności z orzecznictwem unijnym w tym zakresie i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż skutkowało uznaniem, że sporny znak nie nadaje się do rejestracji na podstawie art. 1291 ust. 1 pkt 2 oraz 3 p.w.p. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest przez Sąd, pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwana dalej "p.p.s.a.". Dokonując sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie zawiera wad uzasadniających jej uchylenie. Sporną kwestią był charakter oznaczenia słownego [...], zgłoszony przez [...] Co. Ltd z siedzibą w S., Chiny w dniu [...] marca 2018 r. Zgodnie z art. 1291 ust. 1 pkt. 2 i 3 nie udziela się praw ochronnych na znak, który nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których został zgłoszony (znaki niedystynktywne) oraz nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których został zgłoszony a także składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (znaki opisowe). Zakaz rejestracji znaków opisowych opiera się na założeniu, że pewne znaki muszą pozostać wolne dla innych przedsiębiorców (Freihaltebedürfnis) w imię ochrony interesu publicznego (zob. J.C. Nave, Markenrecht in der Unternehmenspraxis, s. 52; S.M. Maniatis, Trade marks in Europe, s. 178; A. Michalak, Interes publiczny, s. 129 i n.), ma zatem na celu ochronę innych uczestników rynku oraz zapobieganie zubożeniu domeny publicznej (J. Mordwiłko-Osajda, Znak towarowy, s. 169–170). Znaki niedystynktywne to oznaczenia nienadające się do odróżniania towarów lub usług, bowiem nie posiadają na tyle charakterystycznych cech strukturalnych, które umożliwiłyby identyfikację towarów nimi oznaczonych w obrocie. Odróżniający charakter znaku towarowego oznacza, że znak towarowy pozwala na określenie towaru, dla którego wniesiono o rejestrację, jako pochodzącego z określonego przedsiębiorstwa i tym samym na odróżnienie tego towaru od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw. Znak towarowy ma bowiem identyfikować w obrocie towar, a nie przekazywać informację o nim. Ponadto uzyskanie prawa ochronnego na znak towarowy powoduje uzyskanie wyłączności posługiwania się nim w obrocie, w związku z czym prawo to nie może być zarezerwowane jedynie dla jednego przedsiębiorstwa i pozbawiać konkurentów możliwości przekazywania kupującym informacji o towarze poprzez stosowanie takich wskazówek lub oznaczeń (zob. U. Promińska, w: E. Nowińska, U. Promińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Własność przemysłowa i jej ochrona, Warszawa 2014, s. 421–422; Wyroki ETS: z 29.4.2004 r., sprawy połączone C 473/01 P i C 474/01 P, z 23.10.2003 r., C 191/01 P, OHIM v. Wrigley, Zb.Orz. 2003, s. I–12447, pkt 31 oraz wyroki SPI: z 20.3.2002 r., T 356/00, Daimler Chrysler v. OHIM, "CARCARD", Zb.Orz. 2002, s. II–1963, pkt 24 i z 27.11.2003 r., T 348/02, Quick v. OHIM, "Quick", Zb.Orz. 2003, s. II–5071, pkt 27). Należy podkreślić, że funkcją każdego znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa, od towarów tego samego rodzaju, pochodzących od innych przedsiębiorstw, co wprost wynika z definicji zawartej w art. 120 ust. 1 p.w.p. Zdolność do odróżniania przejawia się w tym, że znak towarowy nie może wprowadzać uczestników obrotu w błąd, co do pochodzenia towarów. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. W tym znaczeniu znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary objęte prawem wyłącznym jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnianie tych towarów, od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw (analogicznie do wyroku ETS-u z 7 października 2004 r., C-136/02, sprawa Mag Instrument vs. OHIM, pkt 29. Posiadanie przez znak towarowy dostatecznych znamion odróżniających jest zatem podstawową przesłanką ocenną zarówno udzielenia ochrony na konkretne oznaczenie, jak również przy próbie wzruszenia takiego prawa. Dostateczne znamiona odróżniające umożliwiają postrzeganie przez właściwy krąg odbiorców, składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów /lub i usług nim oznaczanych, że dany towar/usługa, wśród towarów/usług tego samego rodzaju, pochodzi od konkretnego podmiotu (por. wyrok ETS-u z 22 czerwca 2006 r., C-24/05, sprawa August Storck KG vs. OHIM, pkt 23). Za znaki opisowe w rozumieniu ustawy Prawo własności przemysłowej należy uznać takie znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń mogących służyć w obrocie do przekazywania informacji o cechach towarów. Charakterystykę znaków opisowych można uzupełnić przez wskazanie trzech reguł: aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Aktualność oznaczeń służących do przekazywania informacji powinna podlegać ocenie obiektywnej. Należy ustalić czy, z punktu widzenia aktualnych warunków rynku, oznaczenie jest przydatne do opisu towaru i jako takie powinno pozostać dostępne dla wszystkich jego uczestników. Reguła konkretnej opisowości wskazuje, że wyłączony od rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy tego towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony. W pewnej zależności z regułą wyżej wskazaną pozostaje zasada bezpośredniej opisowości. Znak opisowy wykazuje cechę bezpośredniości opisu wówczas, gdy informacja o cechach konkretnego towaru jest przekazywana wyraźnie i jednoznacznie, a więc możliwa do odczytania wprost, a nie "drogą skojarzeń". Oznaczenie [...] składa się z określeń języka angielskiego "free", czyli darmowy, bezpłatny, swobodny, oraz "buds" oznaczającego słuchawki douszne, informujących odbiorcę w sposób natychmiastowy, że przedmiotowe towary są urządzeniami bądź darmowymi, bądź pozwalającymi na nielimitowany dostęp bądź słuchanie na nich. Przedmiotowe oznaczenie nie będzie zatem stanowić fantazji dla przedmiotowych towarów, a jedynie wskazówkę co do ich charakteru. Nie będzie zatem pełnić podstawowej funkcji znaku towarowego tj. funkcji odróżniającej. Dla towarów, które ten znak ma określać - dla słuchawek, znak ten będzie stanowić jedynie funkcję informującą o właściwościach produktu, nie zaś o źródle pochodzenia. Przedmiotowe oznaczenie ma zatem konkretne znaczenie w odniesieniu do wyżej wymienionych towarów i samo w sobie nie stanowi nośnika informacji o pochodzeniu danych usług z konkretnego źródła, lecz jest jedynie opisowym, ogólnoinformacyjnym sformułowaniem, wskazującym na rodzaj, przeznaczenie i funkcje towarów. Nie spełnia zatem podstawowej funkcji znaku towarowego, który ma służyć wskazaniu pochodzenia towarów i usług z jednego konkretnego źródła. Przedmiotowe oznaczenie, badane całościowo, nią posiada dostatecznych znamion odróżniających dla wskazanych usług pozwalających zindywidualizować źródło ich pochodzenia. Nie nadaje się tym samym do ich odróżniania w obrocie. Jest określeniem ogólnoinformacyjnym, do którego nie można przyznać wyłączności jednemu podmiotowi, ponieważ wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego muszą mieć swobodny dostęp do określeń, służących do opisywania ich działalności. Ponadto zgłoszony znak nie posiada żadnych elementów, które pozwoliłyby na zindywidualizowanie usług, do oznaczania których służy, na przykład elementów graficznych. Nie spełnia zatem przesłanek umożliwiających udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy. Przyznanie prawa wyłącznego na przedmiotowe oznaczenie jednemu podmiotowi gospodarczemu do jego używania, prowadziłoby to do istotnych utrudnień w obrocie gospodarczym. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, iż nawet, gdyby przyjąć, że dla niektórych odbiorców (znających słabo język angielski) zgłoszony znak mógłby być odbierany jako fantazyjny, to dla pozostałych - a jest ich wielu, wliczając w to młodzież, która powszechne uczy się języka angielskiego - będzie miał charakter jednoznacznie i bezpośrednio opisowy. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa procesowego bądź materialnego, mogących wpłynąć choćby potencjalnie na treść zapadłej w sprawie decyzji. Organ wszechstronnie i wnikliwie ocenił materiał dowodowy, a do ustalonego stanu faktycznego w sprawie zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.