VI SA/Wa 2244/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przewóz żywych zwierząt bez zezwolenia postanawia: odmówić przyznania J. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych

W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący J. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma troje uczących się dzieci – w wieku 15, 20 i 22 lat, a dochody jego i małżonki są bardzo niskie. Każdy z małżonków prowadzi działalność gospodarczą; z tego tytułu skarżący osiąga miesięczny dochód brutto w kwocie 947,31 zł, a jego żona - w wysokości 691,14 zł. Jako składniki majątku rodziny skarżący wymienił: dom o powierzchni 179 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,15 ha, dom rodzinny małżonki o powierzchni 60 m2 z budynkami gospodarskimi o powierzchni 34 m2 oraz oszczędności w kwocie 15.000 zł. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika zaś, że w 2012 r. skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości 8.495,90 zł (przy przychodzie w kwocie 74.015,75 zł), a dochód jego żony zamknął się w kwocie 7.499,65 zł (przy przychodzie w wysokości 10.757 zł). Ponadto w roku 2012 skarżący pobrał zasiłek z ubezpieczenia społecznego w łącznej kwocie 2.433 zł. W okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. dochód skarżącego z działalności gospodarczej wyniósł 3.043,30 zł - przy przychodzie w wysokości 36.359,67 zł, zaś dochód jego małżonki w ww. okresie wyniósł 2.634,31 zł - przy przychodzie w wysokości 14.180 zł. Najstarszy syn skarżącego jest studentem trzeciego roku studiów stacjonarnych na Wydziale [...] Politechniki [...], młodszy syn jest studentem pierwszego roku niestacjonarnych studiów prowadzonych na Wydziale [...] Politechniki [...], a najmłodszy syn uczy się w trzeciej klasie Publicznego Gimnazjum Nr [...] w B.. Skarżący przedłożył wyciągi z dwóch należących do niego rachunków bankowych: prowadzonego w [...] S.A., obejmującego okres od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2013 r., na którym saldo końcowe zamknęło się w kwocie 41.713,98 zł oraz prowadzonego w [...] S.A., obejmującego okres od 1 czerwca 2013 r. do 30 września 2013 r., na którym saldo końcowe wynosiło 472,33 zł, a także wyciąg ze wspólnego rachunku małżonków prowadzonego w [...] S.A. za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2013 r., na którym saldo końcowe wskazywało środki w kwocie 627,12 zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie otrzymał żadnych bezpośrednich dopłat do gruntów z funduszy Unii Europejskiej. Do wydatków skarżącego i jego rodziny należą m.in.: - koszty utrzymania dwóch domów, na które w skali miesiąca składają się: opłaty za energię elektryczną - ok. 250 zł (kserokopie poleceń zapłaty - karty 63 - 64 i 68 akt), opłaty za gaz - ok. 350 zł (kserokopie poleceń zapłaty - karty 66 i 69 - 70 akt), opłaty za gospodarowanie odpadami – 48 zł (informacje o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami - karty 61 - 62 akt), - koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego (średnio ok. 4.160 zł miesięcznie), - koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez małżonkę skarżącego (średnio ok. 1440 zł miesięcznie). Ponadto skarżący i jego małżonka opłacają podatki od posiadanych nieruchomości - łącznie 555 zł w skali roku (nakazy płatnicze - decyzje w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013 - karty 58 - 59 akt) oraz obowiązkowe ubezpieczenie rolników - łącznie 258 zł rocznie (kserokopie poleceń zapłaty - karta 65 akt). Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowym zakresie. W złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego – skarżący ograniczył zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy do zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślił, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako "p.p.s.a." od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1218/13, LEX nr 1420139). W ocenie Sądu złożone przez skarżącego informacje i dane poparte dokumentami obrazującymi sytuację materialną skarżącego i jego rodziny nie uprawdopodobniają, że w jego przypadku zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca posiada płynność finansową. Z rachunków bankowych wynika, że zgromadził na nich ponad 42.000 zł. Ponosi wydatki związane z funkcjonowaniem pięcioosobowej rodziny, na bieżąco reguluje koszty utrzymania kilku nieruchomości (w tym dwóch budynków mieszkalnych) w kwocie ok. 800 zł w skali miesiąca oraz koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez każdego z małżonków (w sumie średnio ok. 5.700 zł miesięcznie). W takich warunkach, w ocenie Sądu nie można uznać, by skarżący nie był w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 240 zł. Sąd pozostaje na stanowisku, że koszty ewentualnego prowadzenia postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności należą do normalnych kosztów prowadzania działalności gospodarczej i należy je przewidywać w preliminarzu wydatków. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1524/13, LEX nr 1417308). W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.