VI SA/Wa 2171/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania A. B. prawa pomocy w żądanym zakresie.

A. B. (dalej jako "skarżący") złożył w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji podanych we wniosku wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. Posiada dom oraz ciągnik siodłowy z naczepą. Wśród zobowiązań skarżący wymienił kredyt w wysokości 816 złotych. Wskazał, że z prowadzonej działalności gospodarczej w ciągu trzech miesięcy odnotował raz dochód w kwocie 1998 złotych a dwukrotnie stratę na poziomie 794 i 219 złotych. Żona skarżącego, pani I. B. otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w szkole na poziomie 1390 złotych netto. Na utrzymaniu skarżącego i jego żony pozostaje troje dzieci, w tym jedno uczące się. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożył podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za rok 2016, z którego wynika, że przy przychodzie na poziomie 170 989 złotych osiągnął dochód wynoszący 30 669 złotych. Przedstawił nadto wyciąg z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej też jako "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w ubiegłym roku przychód przekraczający sto siedemdziesiąt tysięcy złotych który, po odjęciu kosztów uzyskania, przełożył się na dochód w wysokości 30 tysięcy zł. Co prawda, na skarżącym ciąży obowiązek spłaty kredytu, jednakże z jego wyjaśnień wynika, że opłaca kolejne raty. Jeżeli więc skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód, wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków finansowych, w tym wynikających ze zobowiązań kredytowych, brak jest podstaw dla uznania, iż zdobycie przez niego środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Co istotne, z analizy rachunku bankowego wynika, że jego saldo kilkukrotnie przekraczało nawet kilka tysięcy złotych (przykładowo na koniec ubiegłego roku było to ponad 5 tysięcy złotych). Tak więc skala środków, którymi mógł dysponować skarżący, w pełni pozwala na poniesienie kosztów sądowych na aktualnym etapie postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.