VI SA/Wa 1821/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (Prezydium NRA) uchwałą z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 58 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Z. W. (skarżący) od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (ORA W [...]) z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Jak wynika z uzasadnienia ww. uchwały, Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...] w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...], wymierzył skarżącemu karę wydalenia z adwokatury. W związku z powyższym ORA w [...], uchwałą z dnia [...] lutego 2016 r., skreśliła skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Pismem z dnia 30 marca 2016 r. skarżący złożył odwołanie od ww. uchwały zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 72 ust. 1 pkt 8 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw. z art. 439 § 1 pkt 11 kpk oraz art. 88a ustawy - Prawo o adwokaturze, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia spraw) i pozbawienie skarżącego prawa do obrony. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i dopuszczenie dowodu z akt sprawy dyscyplinarnej oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Wskazaną na wstępie uchwałą z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezydium NRA nie uwzględniło wniosku skarżącego o dołączenie akt dyscyplinarnych, nie uwzględniło także wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę ORA w [...]. Prezydium NRA wskazało w uzasadnieniu ww. uchwały, że orzeczenie sądu dyscyplinarnego o wydaleniu skarżącego z adwokatury stało się prawomocne, tak więc ORA w [...] miała podstawy do skreślenia go z listy adwokatów. Prezydium NRA wskazało również, iż zarzuty dotyczące postępowań dyscyplinarnych mogą być rozstrzygane wyłącznie w toku tych postępowań. Pismem z dnia 4 sierpnia 2016 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę Prezydium NRA zarzucając organowi błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim Prezydium NRA przyjęło, iż uprawomocniło się orzeczenie o wydaleniu skarżącego z adwokatury oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik, tj.: - art. 7 k.p.a. wskutek naruszenia zasady prawdy obiektywnej i wydania decyzji z pominięciem zasad praworządności i bez dążenia do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego, z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności wskutek tego, że nie przeprowadzono dowodu z akt dyscyplinarnych sprawy o sygn. [...] w zakresie wskazanym we wniosku dowodowym i nie wstrzymano wykonania zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, kiedy całe postępowanie dotknięte jest nieważnością bowiem skarżący, jako strona, nie wiedział o tym, że postępowanie się toczy; - art. 8 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. wskutek poprowadzenia postępowania - i w konsekwencji wydania decyzji - w taki sposób, że podważyło to zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej, w szczególności wskutek niewyjaśnienia faktu, czy orzeczenie dyscyplinarne stało się prawomocne i czy w ogóle zostało ono doręczone skarżącemu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie dla porządku wskazać należy, że materialnoprawną podstawę obu podjętych w sprawie Skarżącego uchwał - jak wynika z ich uzasadniania - stanowił art. 72 ust. 1 pkt 8 ustawy - Prawo o adwokaturze. Zgodnie z tym przepisem okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu z adwokatury. Przepis ten - co zostało dostrzeżone w odpowiedzi na skargę - nie obowiązywał jednak w dacie podjęcia uchwały tak przez ORA w [...] (tj. [...] lutego 2016 r.), jak i przez Prezydium NRA (tj. [...] czerwca 2016 r.). Z dniem 25 grudnia 2014 r. został on bowiem uchylony na podstawie art. 1 pkt 15 lit. a) ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz.1778). Ta nieprawidłowość we wskazaniu podstawy prawnej - choć znacząca z uwagi na charakter organu, którego akt stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie - pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy. Normatywną bowiem treść przepisu art. 72 ust. 1 pkt 8 ustawy - Prawo o adwokaturze aktualnie odzwierciedla art. 72 ust. 1a ww. ustawy, który stanowi, że adwokata skreśla się z listy adwokatów również w razie orzeczenia przez sąd dyscyplinarny kary wydalenia z adwokatury. Sąd podziela pogląd organu o tym, że decyzja (uchwała) wydawana na podstawie art. 72 ust. 1a ustawy - Prawo o adwokaturze, a wcześniej - art. 72 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy ma charakter decyzji związanej. Co ozancza, że prawo materialne dla konkretnie stwierdzonego stanu faktycznego przewiduje jeden, precyzyjnie określony skutek, nie pozostawiając organowi żadnej możliwości wyboru spośród rozwiązań możliwych, przy zastosowaniu kryteriów innych niż legalność. Jeżeli przepis prawa bezwzględnie wiąże z określonymi faktami pewne skutki, wówczas działanie administracji rozważać trzeba tylko w płaszczyźnie legalności, ponieważ norma prawna wyznacza tylko jedną konsekwencję (por. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, pod. red. naukową H. Knysiak-Molczyk, wyd. Wolter Kluwer, Warszawa 2015, kom. do art. 104 ustawy). Niemniej i w takiej sytuacji Prezydium NRA w uzasadnieniu swojej uchwały zobowiązane było do wyjaśnienia przyczyny jej podjęcia i zasadności rozstrzygnięcia stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Tymczasem, w obu podjętych w sprawie skarżącego uchwałach o skreśleniu z listy adwokatów, powołano argument związany z istnieniem w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego o wydaleniu go z adwokatury. W nadesłanych zaś aktach administracyjnych brak dowodu, że orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...], o wydaleniu skarżącego z adwokatury jest prawomocne. Brak bowiem dowodu doręczenia orzeczenia skarżącemu, a on sam tę okoliczność kwestionuje. Podnosił ją już w toku postępowania administracyjnego, organ jednak nie odniósł się do tej kwestii rzeczowo poprzez odwołanie się w ww. zakresie do konkretnego dowodu. Zdaniem Sądu takie działanie orzekającego w sprawie organu samorządu adwokackiego - podejmującego w zakresie swoich kompetencji uchwałę o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów - ocenić należy jako mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Prawomocność orzeczenia dyscyplinarnego ma istotne znaczenie w tej sprawie. Zdaniem bowiem Sądu jedynie prawomocne orzeczenie o wydaleniu skarżącego z adwokatury może stanowić okoliczność, która w ramach związania administracyjnego może wywrzeć określony, prawnie doniosły skutek w postępowaniu o skreślenie z listy adwokatów. Oznacza bowiem, iż orzeczenie takie nie podlega już zaskarżeniu za pomocą zwykłych środków zaskarżenia. Kończy zatem formalnie postępowanie dyscyplinarne, tworząc stan rzeczy osądzonej oraz rodzi domniemanie prawdziwości ustaleń dotyczących rozstrzygnięcia i ich zgodności z prawem. Podkreślić należy, że z art. 88a ust. 4 ustawy - Prawo o adwokaturze wynika, że postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne przysługuje bowiem odwołanie stronom i Ministrowi Sprawiedliwości w terminie 14 dni od doręczenia odpisu orzeczenia albo postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Tymczasem organ nie wskazał, jak ustalił, że elementem stanu faktycznego sprawy, w której wydano zaskarżoną uchwałę, jest orzeczenie dyscyplinarne, które wywołuje ww. skutki. Jak już była o tym mowa prawomocność orzeczenia sądu dyscyplinarnego jest sporna. Tak więc organ w ponownym postępowaniu stanowczo wypowie się w tym zakresie. Jeżeli zaś okoliczności tej nie będzie w stanie wykazać - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. - uchyli uchwałę ORA w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. i umorzy postępowanie w pierwszej instancji w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy adwokatów. Przyjmuje się bowiem, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (uchwałę) oraz umorzyć postępowanie przed organem I instancji, jeśli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji (uchwały), a więc jeśli istniały podstawy do jego umorzenia jeszcze w toku postępowania przed organem I instancji. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnych uprawnieniach i obowiązkach strony, wywiera bowiem inny skutek, przyjmując, że nie było przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki takiej decyzji (uchwały) mają charakter procesowy, wszak nie zostaje ukształtowany stosunek materialnoprawny. Na zakończenie Sąd pragnie podkreślić, że zaskarżona uchwała dotyczy zasadniczych spraw życiowych skarżącego, mianowicie prawa do wykonywania zawodu, stąd rzeczą wagi podstawowej jest ścisłe, a nawet rygorystyczne, przestrzeganie przez organ rozstrzygający sprawy w tym trybie reguł proceduralnych, określonych przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze oraz k.p.a. Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) uchylił zaskarżoną uchwałę i orzekł, jak w pkt I w sentencji wyroku. W pkt II wyroku postanowiono o kosztach na podstawie art. 200 ww. ustawy.