VI SA/Wa 1813/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz H. sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie objęte zostało postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ", "NFZ") nr [...] z dnia 1 lipca 2020 r. którym odmówiono H. Sp. z o. o. z siedzibą w S. (dalej: "skarżąca", "spółka", "strona", "płatnik składek") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie ubezpieczenia zdrowotnego. Do wydania skarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.(dalej: "ZUS") pismem z dnia 23 października 2017 r. zwrócił się do Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w S. z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. D. (dalej: "zainteresowany", "ubezpieczony", "uczestnik"), z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z płatnikiem składek, tj. H. sp. z o.o. z siedzibą w S. w okresie: od 2 stycznia 2014 r. do 31 stycznia 2014 r., od 3 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r., od 3 marca 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r., od 2 maja 2014 r. do 30 maja 2014 r., od 2 czerwca 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r., od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r., od 3 listopada 2014 r. do 28 listopada 2014 r. Z wniosku ZUS-u wynikało, że zainteresowany w rozpatrywanym okresie wykonywał na rzecz płatnika składek pracę na podstawie umów cywilnoprawnych nazwanych umowami o dzieło, które powinny zostać zakwalifikowane jako umowy zlecenia. Do przedmiotowego wniosku załączono kserokopie: 11 umów o dzieło zawartych przez strony, protokołów przekazania materiałów do ww. umów, protokołów zdawczo-odbiorczych do ww. umów, oraz protokołu kontroli ZUS Oddział w S. Po analizie przedstawionych dokumentów, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. ustalił, że zainteresowany – wbrew treści zawartych umów nazwanych umowami o dzieło – w rzeczywistości wykonywał pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r., poz. 459) zastosowanie mają przepisy o zleceniu. Wobec tego, w okresie: od 2 stycznia 2014 r. do 31 stycznia 2014 r., od 3 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r., od 3 marca 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r., od 2 maja 2014 r. do 30 maja 2014 r., od 2 czerwca 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r., od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r., od 3 listopada 2014 r. do 28 listopada 2014 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Decyzja została wysłana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Przedmiotowa korespondencja została skutecznie doręczona płatnikowi składek w dniu 3 kwietnia 2018 r. Pismem z dnia 18 kwietnia 2018 r. strona - reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Opisała w nim m. in. drogę obiegu korespondencji w spółce. Do wniosku został dołączony wierzytelny odpis pełnomocnictwa udzielonego adw. A.L. do reprezentowania strony przed NFZ, jego oddziałami i Sądami wszystkich instancji, aczkolwiek sam wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został podpisany przez pełnomocnika. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", i art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), oraz na podstawie art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", po rozpatrzeniu wniosku wniesionego w dniu 18 kwietnia 2018 r. przez adwokat A. L., jako pełnomocnika płatnika składek: H. Sp. z o.o. z siedzibą w S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...], wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] marca 2018 r., stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego M.D. z tytułu wykonywania umów, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, zawartych z płatnikiem składek w okresie: od 2 stycznia 2014 r. do 31 stycznia 2014 r., od 3 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r., od 3 marca 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r., od 2 maja 2014 r. do 30 maja 2014 r., od 2 czerwca 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r., od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r., od 3 listopada 2014 r. do 28 listopada 2014 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] marca 2018 r. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia Prezes NFZ wyjaśnił przesłanki, które strona musi spełnić aby wniosek mógł być uwzględniony (popierając je orzeczeniami sądów administracyjnych). Nie zajął natomiast żadnego stanowiska, czy też wzmianki odnośnie niepodpisania przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe postanowienie stało się w całości przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucono w niej rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj.: 1. art. 40 § 2 k.p.a. przez brak doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony ustanowionemu przez płatnika składek w postępowaniu przed ZUS, który to wszczął postepowanie przed NFZ, co winno skutkować także doręczaniem ww. pełnomocnikowi pism w postępowaniu prowadzonym przed NFZ; 2. art. 45 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. przez doręczenie decyzji ZUS w siedzibie płatnika składek ale nie rąk osoby upoważnionej do reprezentacji płatnika, co skutkowało wadliwością dokonanego doręczenia. Strona zarzuciła także skarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę wydanego orzeczenia polegający na ustaleniu, że strona z własnej winy nie dochowała terminu do złożenia odwołania od decyzji [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w S. W oparciu o tak przedstawione zarzuty, skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia NFZ z [...] lipca 2020 r. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż te, które zostały w niej przedstawione, a dostrzeżonych przez Sąd z urzędu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, które regulują postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie ar. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Analizując załączone do skargi akta administracyjne sprawy Sąd stwierdził, iż złożony przez pełnomocnika strony wniosek z dnia 18 kwietnia 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji nr [...][...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w S. w przedmiocie ubezpieczenia zdrowotnego, nie został podpisany przez adw. A.L. Tymczasem zgodne z ar. 63 § 3 k.p.a., podanie (w rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu) wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis pod pismem w postępowaniu potwierdza, że pismo to pochodzi od osoby podpisującej je i sankcjonuje jej wolę dokonania czynności w postępowaniu. Nie budzi zatem wątpliwości, że gdy pismo sporządza osoba fizyczna we własnym imieniu, bądź działając jako pełnomocnik czy przedstawiciel ustawowy, to ona musi je podpisać. Skoro wniosek o przywrócenie terminu obarczony jest brakiem podpisu wnoszącego, tym samym nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych dla pism procesowych. W związku z tym złożenie takiego wniosku nie może być uznane za czynność prawnie skuteczną, zaś jego rozpatrzenie przez organ administracji, bez uprzedniego uzupełnienia tego braku, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które nie tylko mogło mieć, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ przyjmując taki wniosek do rozpoznania winien dostrzec jego braki formalne i w tym zakresie wezwać pełnomocnika do usunięcia braku w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie owego braku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Złożenie niepodpisanego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wywołuje skutków prawnych, a tym samym uniemożliwia jego rozpatrzenie. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych "dopiero złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis" (por. np. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1719/07; WSA w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 759/09; WSA w Lublinie z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II SA/lu 818/09 czy też wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1685/13; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O ile pismo nie zostało podpisane podpisem osobistym, kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym, podpis pod odwołaniem powinien być złożony własnoręcznie przez wnoszącego odwołanie. Opatrzenie pisma jedynie pieczątką imienną czy jakąkolwiek formą pisma maszynowego czy komputerowego, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 63 § 3 k.p.a. Prezes NFZ rozpoznając niepodpisany wniosek o przywrócenie terminu, a więc wniesiony nieskutecznie, działał z naruszeniem przywołanych wyżej przepisów k.p.a. w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a za naruszenie przepisów o takim charakterze uznaje się rozpoznanie wniosku/odwołania niepodpisanego przez stronę nie tylko w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2013 r., I SA/Gl 1016/12), lecz także w piśmiennictwie (por. (por. A. Adamiak, J. Borkowski Kodeks Postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 740). Wobec powyższego Sąd nie badał merytorycznej zasadności wydanego postanowienia i nie odnosił się do kwestii merytorycznych, ponieważ takie działanie byłoby przedwczesne i nieuprawnione. Kontrolując zaskarżone postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że narusza ono prawo w sposób powodujący konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, przy czym zarzuty skargi nie miały wpływu na uchylenie tego postanowienia. Przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia była okoliczność, że Prezes NFZ rozpoznał niepodpisany wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, który został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej – adw. A. L. Wbrew ciążącym na organie administracji powinnościom, Prezes NFZ nie dokonał wyczerpującej kontroli formalnej odwołania przed jego merytorycznym rozpatrzeniem, w rezultacie czego nie został usunięty jego brak formalny. Niepodpisanie wniosku przez pełnomocnika skarżącej - do czasu usunięcia tego braku - nie mogło wywołać skutku w postaci merytorycznego rozstrzygnięcia i wydania w tym zakresie jakiejkolwiek czynności orzeczniczej. Pomimo tego, organ wydał postanowienie. Takie działanie spowodowało wydanie orzeczenia z ewidentnym naruszeniem przepisów prawa, co skutkowało wystąpieniem przesłanki do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, bowiem uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie – o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800), na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem (480 złotych). Na koniec Sąd zaznacza, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).