VI SA/Wa 1490/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. C. od postanowienia Starszego Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2018 r., którym odmówiono P. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. C. i Z. C. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 grudnia 2015 r. oddalił w całości skargę P. C. i Z. C. (dalej "Skarżący"), od której Skarżący, reprezentowani przez adwokata, dnia 1 kwietnia 2016 r. złożyli skargę kasacyjną prawidłowo opłaconą. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Skarżący poinformowali, że wypowiedzieli pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi z wyboru, ponieważ nie byli w stanie regulować jego honorarium i w związku z tym wnieśli o przyznanie każdemu z osobna prawa pomocy. Skarżący – P. C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z podanych przez niego informacji wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i na utrzymaniu mają dwójkę małoletnich dzieci oraz że uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 8.000 złotych netto miesięcznie (załączono zaświadczenie pracodawcy). Skarżący podał, że żona z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości ok. 1.200 złotych netto miesięcznie i oświadczył, że pomiędzy nim, a żoną istnieje rozdzielność majątkowa (załączono umowę majątkową o ustanowieniu rozdzielności majątkowej). Jako stałe wydatki miesięczne Skarżący wskazał: czynsz – 2.000 złotych; koszty utrzymania – 1.800 złotych; koszty leczenia dzieci – 545 złotych; koszty kształcenia dzieci – 600 złotych oraz spłatę zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego do Urzędu Skarbowego w [...] – 3.000 złotych. Skarżący załączy do akt decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z listopada 2017 r., z której wynika, że na jej podstawie zobligowany jest do spłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej wysokości 34.811,58 złotych i że zaległość tą rozłożono na 12 comiesięcznych rat w wysokości ok. 2.900 złotych każda. W tym stanie rzeczy Starszy Referendarz sądowy (dalej "Referendarza"), mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie, gdyż uznał, że dochód Skarżącego – 8.000 złotych, jest wystarczający do pokrycia przez niego kosztów postępowania, pomimo konieczności ponoszenia kosztów utrzymania dzieci oraz spłaty zaległości w podatku dochodowym. Skarżący z zachowaniem trybu i terminu wniósł od postanowienia Referendarza sprzeciw, w którym oświadczył, że nie podał jeszcze innego zobowiązania finansowego, jakim jest miesięcznie obciążony – tj. spłaty zobowiązania wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z sierpnia 2017 r., na mocy której na 12 rat rozłożono jego zaległość w podatku VAT, co jego zdaniem uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy został przez Skarżącego zgłoszony na etapie postępowania kasacyjnego, tj. w październiku 2017 r. (k. 181 akt). W konsekwencji powyższego oraz z uwagi na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II GZ 1223/16, w niniejszej sprawie – z wniosku o przyznanie prawa pomocy, zastosowanie ma przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "p.p.s.a." w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd przy tym orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy, przy czym zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie takiego prawa składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżący temu obowiązkowi zadość uczynił. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje, że aby można było osobie fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym – o takie wnioskuje Skarżący, osoba taka musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wstępie podkreślenia wymaga, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawa pomocy, chronić, czy też wzbogacać, majątku podmiotów prywatnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 470/14, LEX nr 1240493). Nadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1640412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą sądu jest natomiast ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. W niniejszej sprawie z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów i oświadczeń, na dzień rozpoznawania przez Referendarza żądania przyznania prawa pomocy wynikało, że Skarżący otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 8.000 złotych netto, a jego miesięcznego koszty, jakie ponosi, to: czynsz – 2.000 złotych; utrzymanie – 1.800 złotych; koszty leczenia dzieci – 545 złotych; koszty kształcenia dzieci – 600 złotych; spłata zobowiązań z tytułu zaległości podatkowych w podatku dochodowym – 2.900 złotych. W tym stanie rzeczy trudno w ocenie Sądu nie przyznać racji Referendarzowi, że Skarżący, mając miesięczne dochody netto w wysokości 8.000 złotych, z obciążeniem w tytułu zaległości podatkowych w podatku dochodowym 2.900 złotych, nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, tym bardziej mając na względzie, że sprawa jest już na etapie postępowania kasacyjnego i wpis od skargi kasacyjnej został już uiszczony. Właściwie przyjął Referendarz, że nie można było uznać, że przy dochodach, jakie osiąga Skarżący, nie był on w stanie zgromadzić niezbędnych środków do dochodzenia swoich praw przed sądem. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że Referendarz zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż z przedstawionych przez niego na ów czas – rozpoznawania wniosku przez Referendarza, dokumentów nie wynikało, że nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. W ocenie Sądu na zmianę postanowienia Referendarza nie ma wpływu przywołana obecnie przez Skarżącego nowa okoliczność – tj. spłata rat w kwocie 3.000 złotych każda z tytułu zaległości w podatku VAT. Sąd zauważa, że z przedłożonej do akt decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wynika, że zgodnie z harmonogramem termin płatności ostatniej raty przypadał do 20 lipca 2018 r., wobec tego obciążenie to już na Skarżącym nie ciąży. W tym stanie rzeczy, przy uwzględnieniu, że wnioskowana przez Skarżącego pomoc pochodzi ze środków budżetu państwa oraz że koszty sądowe, jako należności publicznoprawne, powinny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy stronie pozostaną wolne do rozdysponowania na inne zobowiązania środki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2016 r. I FZ 190/16), a także uwzględniając na jakim obecnie etapie znajduje się niniejsze postępowanie Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.