Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VI SA/Wa 1376/23

Wyrok WSA w Warszawie z 20 czerwca 2023 r., VI SA/Wa 1376/23 – radcowie prawni i aplikanci radcowscy

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
20 czerwca 2023
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Joanna Dąbrowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) – dalej "kpa" w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166) – dalej "urp", po rozpoznaniu odwołania M. J. (dalej "skarżący", "zdający" lub "odwołujący") od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (dalej "Komisja Egzaminacyjna") z dnia 24 września 2022 r. nr [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości (dalej "Minister") wskazał, że uchwałą z 24 września 2022 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską skarżącego. Z uzasadnienia uchwały wynika, że skarżący uzyskał z testu 98 punktów, zaś zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącego liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu. Skarżący złożył odwołanie od ww. uchwały podnosząc, że odpowiedzi do pytań o numerach: 5, 27, 51, 82, 99 i 112 nie zostały sformułowane poprawnie, są niejednoznaczne oraz nie zostały oparte na przepisach prawa powszechnie obowiązującego w chwili zdawania egzaminu. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego wynik, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w tym niewyjaśnienie, czy wśród przygotowanych w kluczu odpowiedzi zamieszczone odpowiedzi do pytań nr: 5, 27, 51, 82, 99 i 112 w teście były poprawne oraz czy możliwa była jednoznaczna odpowiedź na zadane pytania; 2) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 339 urp, poprzez: a) utworzenie przez zespół do przygotowania pytań testowych pytań nr: 5, 27, 51, 82, 99 i 112, w stosunku do których nie było możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; b) przygotowanie egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w taki sposób, że podczas rozwiązywania testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, więcej niż jedna z odpowiedzi była prawidłowa i odpowiedzi, jakie udzielił odnośnie pytań nr: 5, 27, 51, 82, 99 i 112 powinny zostać uznane za poprawne; c) przyznanie punktów za odpowiedzi zaznaczone przez skarżącego jedynie w oparciu o wytyczne Komisji Egzaminacyjnej i potraktowanie tego opisu, jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję wytyczne, kreujące kryteria oceny i skutkujące zero jedynkową skalą ocen. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o rozpatrzenie odwołania, przyznanie mu po 1 punkcie za udzielenie prawidłowych odpowiedzi na pytania nr: 5, 27, 51, 82, 99 i 112, uchylenie w całości zaskarżonej uchwały, podjęcie uchwały stwierdzającej, że skarżący uzyskał wynik pozytywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Minister rozpoznając wniesione odwołanie wskazał, że zgodnie z art. 339 ust. 3 urp, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ww. ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Zdaniem organ II instancji egzamin, którego uczestnikiem był zdający, przeprowadzony został zgodnie z wymogami urp i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1898 oraz z 2020 r. poz. 1376). Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej i nie wynika z niego, aby w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu dającego. Minister stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym uznał, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ww. ustawy. Odnosząc się zakwestionowanych przez zdającego pytań Minister wskazał, że pytanie nr 5 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, w przypadku, gdy sprawca dopuszcza się czynu zabronionego w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność: A. nie popełnia przestępstwa, B. nie podlega karze, C. sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary". Organ odwoławczy wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 29 Kodeksu karnego, natomiast odwołujący udzielił odpowiedzi "A". W odwołaniu podniósł, że w pytaniu nr 5 za prawidłowe można uznać wszystkie trzy odpowiedzi: "A", "B" i "C", gdyż sformułowanie w powyższy sposób pytania może zmierzać do wprowadzenia w błąd i nakierowuje na niewłaściwą odpowiedź. Powołując się na treść art. 29 k.k., obszerne fragmenty komentarza do art. 29 (pod redakcją Marka Mozgawy w: Kodeks karny. Komentarz aktualizowany) oraz fragment uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 24.01.2018 r., III KK 253/17, skarżący podniósł, że skoro warunkiem zastosowania dobrodziejstwa z art. 29 k.k. jest ustalenie, że błąd był usprawiedliwiony, natomiast w treści pytania nr 5 nie wskazano, że odpowiedź powinna zostać udzielona na podstawie tego przepisu, a jedynie zaznaczono, że "Zgodnie z Kodeksem karnym (...)", ponadto w proponowanych odpowiedziach, a w szczególności w odpowiedzi "C" nie odwołano się do pełnego brzmienia ww. przepisu, to należy uznać, że treść omawianego pytania jak również proponowane odpowiedzi mogły wprowadzać zdających w błąd i były nieprecyzyjne. Zdaniem Ministra zarzuty zdającego są niezasadne. Istotą pytania nr 5 było wskazanie - na gruncie Kodeksu karnego - konsekwencji dopuszczenia się czynu zabronionego przez sprawcę działającego w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność. Zgodnie z treścią art. 29 k.k. "Nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność albo winę; jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary". Treść pytania odnosiła się zatem do normy prawnej wynikającej z art. 29 k.k. określającej zasady ponoszenia odpowiedzialności karnej przez sprawców pozostających w błędzie co do okoliczności wyłączających odpowiedzialność sprawcy czynu zabronionego. Przepis ten rozróżnia sytuacje, gdy błąd miał charakter usprawiedliwiony oraz nieusprawiedliwiony. W zależności od rodzaju błędu, kwestia odpowiedzialności karnej lub jej braku jest kształtowana odmiennie, co stanowi de facto przedmiot niniejszej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego. Jak wyjaśni organ II instancji art. 29 k.k. dotyczy zatem dwóch odmiennych sytuacji, tj. dopuszczenia się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność albo winę oraz dopuszczenia się czynu zabronionego w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu. Natomiast pytanie nr 5 brzmi: "zgodnie z Kodeksem karnym, w przypadku, gdy sprawca dopuszcza się czynu zabronionego w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność:". Z treści pytania jednoznacznie wynika zatem, którego rodzaju błędu dotyczy. Przedmiotem pytania była norma prawna wynikająca z treści części art. 29 k.k. rozpoczynającej się po średniku, a określającej sposób postępowania wobec sprawcy czynu, który dopuszcza się go w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi "C" na przedmiotowe pytanie wymagało zatem wyłącznie znajomości przepisu podstawowego aktu prawnego (Kodeksu karnego), wymienionego w treści pytania i ujętego w opublikowanym 16 marca 2022 r. wykazie tytułów aktów prawnych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką i radcowską w 2022 r. W świetle art. 29 k.k., w oparciu o który pytanie nr 5 sformułowano, prawdziwe jest wyłącznie zdanie powstałe z połączenia treści pytania z treścią odpowiedzi "C", które brzmi: "Zgodnie z Kodeksem karnym, w przypadku, gdy sprawca dopuszcza się czynu zabronionego w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary". Pozostałe propozycje odpowiedzi "A" ("nie popełnia przestępstwa") oraz "B" (nie podlega karze) są fałszywe, bowiem są sprzeczne z przedmiotową regulacją prawną, przy czym ich oczywista wadliwość potwierdza jednoznaczne sformułowanie pytania. Za nieuzasadniony Minister uznał przy tym zarzut zdającego, że w proponowanych odpowiedziach, a w szczególności w odpowiedzi "C" nie odwołano się do pełnego brzmienia przepisu art. 29 k.k. Obowiązujące regulacje prawne nie przewidują innych wymogów co do sposobu formułowania pytań niż zawarcie trzech propozycji odpowiedzi, z których prawidłowa jest wyłącznie jedna (art. 339 ust. 1 urp). Co istotne, ustawodawca odnośnie do konstrukcji pytań testowych nie zawarł wymogu, aby pytanie testowe zostało skonstruowane w oparciu o pełną treść określonego przepisu prawnego, będącego podstawą prawną prawidłowej odpowiedzi. Wobec tego, pytanie egzaminacyjne nie musi być dokładnym odwzorowaniem treści konkretnego przepisu ustawy i może dotyczyć jego części, co nie wpływa na prawidłowość pytania. Jednocześnie Minister podkreślił, że sposób formułowania pytań ma na celu weryfikację wiedzy zdającego, a nie literalnej znajomości przepisów prawa, które nie zawsze posiadają jednorodną strukturę i często zawierają w sobie więcej niż jedną normę prawną. W ocenie organu odwoławczego przytoczone przez skarżącego stanowiska z piśmiennictwa dotyczą pierwszej części przepisu art. 29 k.k., tj. wyłączenia odpowiedzialności karnej w przypadku ustalenia, że błąd był usprawiedliwiony ("warunkiem zastosowania dobrodziejstwa z art. 29 k.k. jest ustalenie, że błąd był usprawiedliwiony"). Przywołane poglądy doktryny nie podważają zatem prawidłowości pytania nr 5 oraz odpowiedzi "C", które określają sposób postępowania wobec sprawcy czynu, który dopuszcza się go w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność. Również przywołany fragment wyroku SN nie podważa prawidłowości pytania nr 5, dotyczy bowiem ustalenia, że sprawca zrealizował swoim zachowaniem znamiona czynu zabronionego, co stanowi warunek zastosowania art. 29.k.k. Odnosząc się do zarzutu, że w treści pytania nr 5 nie wskazano, że odpowiedź powinna zostać udzielona na podstawie tego przepisu, a jedynie zaznaczono, że "Zgodnie z Kodeksem karnym (...)" organ II instancji stwierdził, że wskazanie w treści pytania konkretnego przepisu ustawy w istocie podawałoby zdającym gotową odpowiedź, a przy tym sprawdzało jedynie pamięć i znajomość wskazanych przepisów, tym samym nie spełniając celu egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, jakim jest sprawdzenie wiedzy kandydata na aplikanta z zakresów prawa wskazanych w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Wobec powyższego Minister stwierdził, że zakwestionowane pytanie nr 5 zostało sformułowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dotyczy znajomości przepisu ustawy obowiązującej w dacie przeprowadzania egzaminu wstępnego i zawiera wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "C". konstrukcja pytania spełnia zatem warunek art. 339 ust. 1 urp i czyni zadość wytycznym sądów administracyjnych co do prawidłowości formułowania pytań testowych. Wobec udzielenia przez zdającego błędnej odpowiedzi "A", brak jest zatem podstaw do przyznania mu punktu za to pytanie. Z kolei zakwestionowane przez zdającego pytanie nr 27 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia, wyrok zaoczny doręcza się z urzędu: A. wyłącznie obwinionemu, także wówczas gdy obrońca został ustanowiony, B. obwinionemu i jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, C. wyłącznie obrońcy; jeżeli obwiniony nie ma obrońcy, prezes sądu wyznacza mu obrońcę z urzędu celem doręczenia wyroku zaocznego". Minister wyjaśnił, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 35 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zaś w odwołaniu zdający podniósł, że w pytaniu nr 27 prawidłowe są wszystkie trzy odpowiedzi: "A", "B" i "C", gdyż "sformułowanie w powyższy sposób pytania może zmierzać do wprowadzenia w błąd i nakierowuje na niewłaściwą odpowiedź". Zdaniem skarżącego, skoro pytanie budzi wątpliwości interpretacyjne i możliwe jest na nie udzielenie co najmniej dwóch prawidłowych odpowiedzi, to należy je uznać za źle sformułowane i przyznać mu za nie punkt. Zdający na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał treść art. 35 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz zacytował fragment komentarza Macieja Rogalskiego do art. 35 i 36 k.p.w. zawarty w Komentarzu do Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia Zdaniem Ministra zarzuty zdającego są niezasadne. Istotą pytania nr 27 było wskazanie zasad doręczania wyroku zaocznego na gruncie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 27 jest odpowiedź "B", oparta na treści przepisu art. 35 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zgodnie z którym wyrok zaoczny doręcza się z urzędu obwinionemu i jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony. Termin do żądania doręczenia uzasadnienia tego wyroku albo przekładu uzasadnienia wyroku zaocznego przedstawionego wyłącznie w formie ustnej, biegnie od daty doręczenia wyroku. Jedynie zatem odpowiedź "B" tworzy wraz z treścią pytania zdanie prawdziwe w świetle przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, natomiast pozostałe dwie odpowiedzi - "A" i "C" tworzą zdania fałszywe, zostały w nich bowiem ujęte rozwiązania sprzeczne z zasadami doręczania wyroku zaocznego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Przepis art. 35 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, ma brzmienie kategoryczne i jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Wynika z niego przede wszystkim, że wyrok zaoczny podlega doręczeniu z urzędu, a więc nie ma znaczenia, czy został złożony wniosek o doręczenie tego wyroku. Nadto, przepis wskazuje również komu wyrok podlega doręczeniu i zawsze jest to obwiniony i jego obrońca. Obu tym podmiotom wyrok doręcza się, przy czym oczywiste jest, że warunkiem doręczenia wyroku zaocznego obrońcy, jest uprzedni fakt jego ustanowienia z wyboru albo z urzędu. Zatem na pytanie nr 27 prawidłowa jest jedynie odpowiedź "B". Odpowiedź "A" jest nieprawidłowa, gdyż wynika z niej, że w sytuacji ustanowienia obrońcy (niezależnie od podstawy takiego ustanowienia), wyrok zaoczny nie podlega doręczeniu obrońcy, a jedynie obwinionemu. Nieprawidłowa jest również odpowiedź "C", która zakłada, że wyrok zaoczny doręcza się wyłącznie obrońcy, z pominięciem obwinionego. Obie te odpowiedzi są oczywiście błędne w kontekście art. 35 § 2 k.p.w. Natomiast zdający myli instytucję wyroku zaocznego i zasad jego doręczania z zasadami doręczania innych wyroków, na co m.in. wpływa fakt pozbawienia wolności obwinionego, a także to, czy i kto był obecny przy ogłoszeniu wyroku. Konkludując Minister uznał, że treść pytania i propozycji odpowiedzi w żaden sposób nie wprowadzały w błąd, a wybór odpowiedzi nie był uzależniony od przyjęcia dodatkowych założeń. Pytanie dotyczy znajomości przepisów ustawy obowiązującej w dacie przeprowadzania egzaminu wstępnego i zawiera wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "B", przy bezwzględnej fałszywości dwóch pozostałych odpowiedzi "A" i "C". Taka konstrukcja pytania spełnia warunek art. 339 ust. 1 urp. Wobec zatem prawidłowości pytania nr 27 i nieudzielenia na to pytanie przez zdającego żadnej odpowiedzi, brak jest podstaw do przyznania mu punktu. Odnośnie zakwestionowanego przez zdającego pytania nr 51 Minister wskazał, że brzmiało ono następująco: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy: A. dokumentowej, B. pisemnej, C. pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi". Organ odwoławczy podkreślił, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", zaś zdający udzielił odpowiedzi "B". W odwołaniu podniósł, że w pytaniu nr 51 za prawidłowe winny być uznane dwie odpowiedzi: "A" i "B", gdyż sposób sformułowanie pytania, w tym podane odpowiedzi, "bezwzględnie zmierzają do wprowadzenia w błąd". Co więcej, zdaniem zdającego, odpowiedzi "A" i "B", chociaż nie są tożsame, to biorąc pod uwagę okoliczności związane z egzaminem wstępnym na aplikację, jak chociażby stres z jakim musi się zmierzyć osoba biorąca udział w przedmiotowym egzaminie oraz czas na rozwiązanie testu, mogą wprowadzać w błąd, pomimo posiadanej wiedzy. Odwołujący przytoczył treść art. 720 § 2 k.c. oraz fragment komentarza do ww. przepisu i podniósł, że w dniu 8 września 2016 r. weszła w życie nowelizacja przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego, która wprowadziła dwie nowe szczególne formy czynności prawnych: formę dokumentową, która stanowi istotne novum oraz formę elektroniczną, która dotychczas była traktowana jako odmiana formy pisemnej. Wskazując na treść art. 772 Kodeksu cywilnego podniósł, że tak szeroka definicja umożliwia złożenie oświadczenia woli w jakiejkolwiek postaci - może być to obraz, dźwięk czy grafika, a treść oświadczenia woli musi być utrwalona na jakimkolwiek nośniku, np. na papierze, pliku pdf, tak by możliwe było zapoznanie się z treścią oświadczenia. Zdający podkreślił, że dotychczas definicję dokumentu zawierał art. 245 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym dokument to pismo zawierające oświadczenie woli oraz własnoręczny podpis osoby składającej to oświadczenie. Podniósł, że tradycyjna forma pisemna jest skuteczną metodą utrwalenia treści umowy pożyczki, a złożone pod umową podpisy dają możliwość bezspornej identyfikacji stron umowy oraz odtworzenia jej treści. Według zdającego, forma pisemna jest wciąż powszechnie stosowana w obiegu i wiąże się z bezpieczeństwem i pewnością obrotu, ponadto "jest zaliczana do formy dokumentowej". Ponadto stwierdził, że sądy powszechne niejednokrotnie w swoich orzeczeniach używają właśnie określenia "formy pisemnej" wskazując na fragment uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 21 czerwca 2022 roku, sygn. akt [...]). W opinii zdającego, zapis art. 720 § 2 k.c. nie przesądza jednoznacznie, że jest to katalog zamknięty, zatem za prawidłowe winny być uznane odpowiedzi "A" i "B", gdyż forma pisemna mieści się w formie dokumentowej. Jak wskazał Minister istotą pytania nr 51 było wskazanie, na gruncie Kodeksu cywilnego, jakie są wymogi co do formy umowy pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 51 jest odpowiedź "A", oparta na treści art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Jedynie odpowiedź "A" tworzy wraz z treścią pytania zdanie prawdziwe w świetle przepisów Kodeksu cywilnego, natomiast pozostałe dwie odpowiedzi - "B" i "C" tworzą zdania fałszywe, zostały w nich bowiem ujęte inne formy czynności prawnych, których Kodeks cywilny nie wymaga przy zawieraniu umowy pożyczki przekraczającej tysiąc złotych. Przepis art. 720 § 2 k.c. w swojej treści jest jednoznaczny, zaś pytanie stanowi jego powtórzenie. Odwołujący przywołał w odwołaniu definicję formy dokumentowej (art. 772 k.c.), jak również wskazał, co jest dokumentem (art. 773 k.c.). O ile zdaniem Ministra można zgodzić się z twierdzeniem, że "forma pisemna jest wciąż powszechnie stosowana w obiegu i wiąże się z bezpieczeństwem i pewnością obrotu", to stanowisko, że forma pisemna "jest zaliczana do formy dokumentowej" świadczy o braku wiedzy zdającego. Treść odwołania sugeruje, że "dokument", "pismo", "forma dokumentowa" i "forma pisemna" to tak naprawdę to samo. Tymczasem do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie (definicja formy dokumentowej zawarta w art. 772 k.c.), przy czym dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią (definicja dokumentu zawarta w art. 773 k.c.). Natomiast do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli; do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany (definicja formy pisemnej zawarta w art. 78 § 1 k.c.). Oczywiste jest, że forma pisemna i forma dokumentowa są to dwie odrębne formy szczególne czynności prawnych. Natomiast o ile dla zachowania formy dokumentowej wystarczy oświadczenie woli złożone na jakimkolwiek nośniku, w tym przez jedną ze stron na papierze, to dla zachowania formy pisemnej czynności dwustronnej niezbędne jest złożenie oświadczenia woli przez obie strony na tym samym dokumencie (w zasadzie papierowym) i złożenie przez nie podpisów pod tym oświadczeniem lub wymiana podpisanych dokumentów. Oznacza to, że jeżeli zostanie zachowana którakolwiek z form dokonania czynności prawnej opisanych w art. 78 § 1 k.c., zostaje spełniony wymóg formy pisemnej, a więc nie rozważa się zaistnienia formy dokumentowej. Faktem jest, że w wyroku z 21 czerwca 2022 r., [...], Sąd Apelacyjny w [...] wskazał, że z art. 720 § 2 k.c. wynika, że "forma pisemna dla umowy pożyczki przenoszącej tysiąc złotych została zastrzeżona tylko dla celów dowodowych". Błędne, contra legem wywody zawarte w orzeczeniu sądowym nie świadczą jednak o tym, że w przepisie jest mowa o innej formie czynności prawnej. Jednolicie bowiem przyjmuje się, że dla celów wyłącznie dowodowych ustawodawca wymaga w art. 720 § 2 k.c., by umowa pożyczki, której wartość przekracza 1000 zł, zawarta była w formie dokumentowej. Wprowadzenie formy dokumentowej miało na celu zarówno odformalizowanie obrotu, jak również umożliwienie wykorzystania coraz to nowszych technik dokumentowania zdarzeń prawnych [zob. np. M. Janiak, A. Janiak, w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Art. 627-1088, Warszawa 2022, art. 720, Nb 36-37; A. Kubiak-Cyrul, w: M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2023, art. 720, Nb 5]. Forma pisemna ad probationem była przewidziana w art. 720 § 2 k.c. do momentu wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311, z późn. zm.). Odwołujący udzielił zatem odpowiedzi zgodnej z poprzednim stanem prawnym (jakkolwiek była wówczas przewidziana niższa kwota limitu dolnego pożyczki w omawianym przepisie). Minister podkreślił, że treść pytania nr 51 i propozycji odpowiedzi w żaden sposób nie wprowadzały w błąd, a wybór odpowiedzi nie był uzależniony od przyjęcia dodatkowych założeń. Pytanie dotyczy znajomości przepisu ustawy obowiązującej w dacie przeprowadzania egzaminu wstępnego i zawiera wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "A", przy bezwzględnej fałszywości dwóch pozostałych odpowiedzi. Taka konstrukcja pytania spełnia warunek art. 339 ust. 1 urp i czyni zadość wytycznym sądów administracyjnych co do prawidłowości formułowania pytań testowych. Również podniesione przez odwołującego zarzuty związane ze stresem i czasem na rozwiązanie testu pozostają bez wpływu na prawidłowość pytania nr 51. Są to pozaprawne argumenty, które nie mogą podważać prawidłowości pytań. Organ podkreślił przy tym, że wszystkie osoby, które przystąpiły w dniu 24 września 2022 r. do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką rozwiązywały ten sam test, w takich samych warunkach oraz na tych samych zasadach. Niewątpliwie każdy egzamin, w tym egzamin wstępny na aplikację radcowską, niesie za sobą określony poziom stresu, z którym muszą się zmierzyć wszystkie osoby do niego przystępujące. W tym stanie rzeczy Minister uznał, że wskutek udzielenia przez zdającego błędnej odpowiedzi "B", brak jest podstaw do przyznania mu punktu za pytanie nr 51. Zakwestionowane przez zdającego pytanie nr 82 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli dane wpisano do Krajowego Rejestru Sądowego niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe: A. nawet jeżeli wystąpił niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu, B. jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu, C. nawet jeżeli wystąpił niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu, a wpis o określonej treści nastąpił bez jego winy lub z winy osób zasiadających w jego organach, zaś osoba trzecia nie poniosła z tego tytułu szkody". Minister wyjaśnił, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Odwołujący udzielił odpowiedzi "A", a w odwołaniu zarzucił, że odpowiedź "A" "niejako zawiera się" w odpowiedzi "C", wprowadzając tym samym w błąd, w związku z czym udzielona przez niego odpowiedź winna być potraktowana jako prawidłowa, skutkująca przyznaniem mu punktu. Skarżący przywołując treść art. 17 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz obszerne fragmenty komentarza do ww. artykułu (zawartego w: Krajowy Rejestr Sądowy. Komentarz pod red. Łukasza Zamojskiego) wywiódł, że z treści art. 17 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że domniemanie prawdziwości wpisów chroni tylko osoby trzecie w stosunku do podmiotu rejestrowego i to tylko te osoby trzecie, które działają w dobrej wierze, co mogło mu nastręczać wątpliwości przy udzielaniu odpowiedzi na przedmiotowe pytanie. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty zdającego sformułowane w stosunku do ww. pytania są niezasadne. Istotą tego pytania było wskazanie, w której z sytuacji zawartych w propozycjach odpowiedzi "A", "B" i "C", podmiot, którego dane zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego, niezgodnie ze zgłoszeniem lub bez tego zgłoszenia nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe. Podstawę prawną do udzielenia odpowiedzi na tak sformułowane pytanie stanowi przepis art. 17 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którym jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. Porównanie treści pytania i propozycji odpowiedzi z brzmieniem przytoczonego przepisu wskazuje w sposób niewątpliwy, że jedyną prawidłową odpowiedź na pytanie nr 82 stanowi odpowiedź "B", będąca w połączeniu z treścią pytania wiernym odzwierciedleniem przepisu. Pozostałe dwie odpowiedzi są zaś jednoznacznie wadliwe, bowiem obie wyraźnie wskazują na działanie ze strony podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego, które zwalnia go od odpowiedzialności wobec osób trzecich w przypadku wpisu danych do tego rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia. W ocenie Ministra przywołane przez zdającego poglądy doktryny nie podważają prawidłowości odpowiedzi "B", nie wskazują też na prawidłowość udzielonej przez niego odpowiedzi "A". Istotą pytania nie były bowiem zawarte w przywołanym piśmiennictwie rozważania dotyczące dobrej wiary osób trzecich, czy też formy wniosku o zmianę wpisu. Bez znaczenia jest przy tym zarzut, że odpowiedź "A" "zawiera się niejako" w odpowiedzi "C", co mogło wprowadzić go w błąd. Obie te odpowiedzi były jednoznacznie fałszywe na gruncie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, winny być zatem odrzucone przez osobę znającą treść norm zawartych w tym akcie prawnym. Wobec powyższego Minister stwierdził, że zakwestionowane pytanie nr 82 zostało sformułowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dotyczy znajomości przepisu ustawy obowiązującej w dacie przeprowadzania egzaminu wstępnego i zawiera wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "B", przy bezwzględnej fałszywości dwóch pozostałych odpowiedzi. Odwołujący na to pytanie udzielił błędnej odpowiedzi "A", zatem brak był podstaw do przyznanie mu punktu za to pytanie. Dalej Minister wskazał, że zakwestionowane przez odwołującego pytanie nr 99 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem pracy, w razie wypowiedzenia umowy przez pracodawcę i zastosowania przez niego okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się: A. z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy, B. z upływem okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy, C. z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy". Zdający udzielił odpowiedzi "B" na to pytanie, a w odwołaniu podniósł, że stwierdzenie: "z upływem okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy" oraz zdanie: "z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy" zawierają się w stwierdzeniu: "z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy". W jego opinii, prawidłowe były zatem wszystkie trzy odpowiedzi: "A", "B" i "C", gdyż "pytanie zostało sformułowane w taki sposób, że bez wątpienia mogło wprowadzać w błąd zdających". Odwołujący zacytował treść art. 49 Kodeksu pracy i przywołał fragmenty komentarzy do ww. przepisu pod red. Kazimierza Jaśkowskiego, Elizy Maniewskiej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy oraz pod red. Ludwika Florka, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. VII. Minister podkreślił, że istotą pytania nr 99 było wskazanie konsekwencji zastosowania przez pracodawcę okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, tj. określenie, w którym momencie następuje rozwiązanie umowy o pracę oraz za jaki okres przysługuje wynagrodzenie. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 99 jest odpowiedź "A", oparta na treści przepisu art. 49 Kodeksu pracy, zgodnie z którym w razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy. Jedynie odpowiedź "A" tworzy wraz z treścią pytania zdanie prawdziwe w świetle przepisów Kodeksu pracy, natomiast pozostałe dwie odpowiedzi - "B" i "C" tworzą zdania fałszywe, zostały w nich bowiem ujęte rozwiązania sprzeczne z określoną w Kodeksie pracy regułą postępowania w przypadku zastosowania przez pracodawcę okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany. Odpowiedź "B" błędnie wskazuje, że umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, natomiast odpowiedź "C" błędnie określa, że pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy. Regulacja zawarta w art. 49 Kodeksu pracy dotyczy określonego przypadku, gdy nastąpiło skrócenie okresu wypowiedzenia wymaganego przez prawo, bez względu na jego przyczynę (błąd, nieznajomość przepisów, czy też świadome ich naruszenie przez pracodawcę). Przepis ten ma zapewniać pracownikom ochronę przed niedozwolonym skracaniem okresów wynagrodzenia, dlatego też stanowi, że umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego na gruncie odpowiednich przepisów, a nie okresu krótszego, który faktycznie zastosowano, przy czym wynagrodzenie należy się pracownikowi za cały okres wymaganego wypowiedzenia. W ocenie Ministra argumentacja podniesiona w odwołaniu co do pytania nr 99 jest chybiona. Odwołujący kwestionuje prawidłowość pytania podnosząc, że w jego opinii wszystkie propozycje odpowiedzi były prawidłowe, nie uzasadnia jednak zrozumiale tego zarzutu. Nie jest prawdą, jak sugeruje odwołujący, że zdania zawarte w odpowiedzi "B" i "C" zawierają się w zdaniu zawartym w odpowiedzi "A". Są to bowiem trzy różne zdania, które mają jedynie część wspólnych elementów, w żadnym razie jednak ich treść się nie pokrywa. Zdanie zawarte w odpowiedzi "B" (umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany) oraz zdanie zawarte w odpowiedzi "C", (pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy), nie są tożsame ze zdaniem utworzonym z treści pytania oraz odpowiedzi "A". W pytaniu jednoznacznie wskazano, że odpowiedź ma zostać udzielona "Zgodnie z Kodeksem pracy", odwołanie się zatem do treści literatury prawniczej nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości pytania. Niezależnie jednak od powyższego, przywołany przez odwołującego fragment komentarza do art. 49 k.p. potwierdza prawidłowość odpowiedzi "A", stanowi bowiem, że "w razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, przepis art. 49 k.p. przewiduje szczególny skutek prawny, polegający na przedłużeniu umowy o pracę, tak że ulega ona rozwiązaniu w takim terminie, jaki wynika z zastosowania prawidłowego okresu wypowiedzenia". W ocenie organu odwoławczego zatem treść pytania nr 99 i propozycji odpowiedzi w żaden sposób nie wprowadzały w błąd. Pytanie dotyczy znajomości przepisów ustawy obowiązującej w dacie przeprowadzania egzaminu wstępnego i zawiera wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "A", przy bezwzględnej fałszywości dwóch pozostałych odpowiedzi. Skoro konstrukcja pytania była prawidłowo formułowa to wskutek udzielenia przez zdającego błędnej odpowiedzi "B", brak jest podstaw do przyznania mu punktu za pytanie nr 99. Z kolei zakwestionowane przez zdającego pytanie nr 112 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, wznowienie postępowania - w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja - następuje: A. tylko z urzędu, B. tylko na żądanie strony, C. zarówno z urzędu, jak i na żądanie strony". Organ odwoławczy wyjaśnił, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 147 w zw. z art. 145a k.p.a. Odwołujący udzielił odpowiedzi "C". W odwołaniu przywołał treść przepisów art. 145a i art. 147 k.p.a. oraz komentarz do art. 147 k.p.a. Piotra Marka Przybysza, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2011 r. II OSK1158/10. Zdający stwierdził, że "stanowisko doktryny napotyka na problemy interpretacyjne" wskazując, że organ, stwierdzając istnienie podstaw do wznowienia postępowania określonych w art. 145a-145b k.p.a., może z urzędu wznowić postępowanie ze względu na szczególnie ważny interes strony, jednakże jest zobowiązany przed jego zakończeniem uzyskać zgodę strony na wszczęcie postępowania (art. 61 § 2). Oznacza to, według odwołującego, że per analogiom należy uznać, iż w pewnych określonych przypadkach wznowienie postępowania może nastąpić zarówno z urzędu, jak i na żądanie strony, tym samym odpowiedzi zarówno "B" jak i "C" powinny zostać uznane za poprawne. Innymi słowy, w opinii odwołującego, zapisy art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145a k.p.a. nie przesądzają jednoznacznie, że jest to katalog zamknięty, zatem za prawidłowe winny być uznane obie odpowiedzi. Istotą pytania nr 112 jak zaznaczył Minister było wskazanie - na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego - podmiotu, który jest uprawniony do żądania wznowienia postępowania - w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Pytanie nr 112 zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i precyzyjny. Prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika wprost z treści art. 147 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, a wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie zaś z art. 145a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, a w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tym samym, na gruncie przytoczonych przepisów, Minister stwierdził, że pytanie nr 112 zawiera poprawną odpowiedź i jest nią odpowiedź "B". Natomiast pozostałe odpowiedzi tworzą w zestawieniu z treścią pytania zdania fałszywe, gdyż pozostają w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 147 k.p.a. W ocenie Ministra argumentacja podniesiona w odwołaniu co do pytania nr 112 jest chybiona. Zgodnie z art. 61 § 2 k.p.a., do którego nawiązuje odwołujący, organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. Minister wskazał przy tym, że wznowienie postępowania może nastąpić również z urzędu, tzn. z inicjatywy organu, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 4, art. 145a, art. 145aa i 145b k.p.a. W przypadku przyczyn wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4, art. 145a, art. 145aa i art. 145b k.p.a. należy przyjąć, że tylko strona rozporządza tym prawem. Natomiast przyjmuje się, że w szczególnych przypadkach przewidzianych wart. 61 § 2 k.p.a. postępowanie wznowieniowe z przyczyn wymienionych w ww. przepisach może wszcząć sam organ, gdy kwestia dotyczy szczególnie ważnego interesu strony i strona udzieli następnie zgody na to wznowienie. W sytuacji braku takiej zgody postępowanie należy umorzyć. Zatem zgoda strony jest bezwzględnie wymagana. Bez zgody strony organ nie może prowadzić takiego postępowania. Wobec tego, skuteczne wznowienie postępowania może nastąpić w sytuacji zawartej w pytaniu nr 112 (art. 145a k.p.a.) tylko na żądanie strony. Przepis art. 147 k.p.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, bez wyrażenia zgody strony organ nie może prowadzić takiego postępowania w żadnym przypadku. Nie można tu stosować sugerowanego przez odwołującego rozumowania per analogiom. Z treści pytania nr 112 nie wynika zaś, aby w sytuacji objętej zakresem tego pytania przesłanka dotycząca "szczególnie ważnego interesu strony" zaistniała. W treści pytania ta przesłanka nie została zawarta, a jest to fundamentalny warunek, aby art. 61 § 2 k.p.a. mógł mieć zastosowanie. Zatem odwołujący, podejmując próbę wzruszenia prawidłowości pytania nr 112, które zostało skonstruowane w sposób ogólny, przyjął dodatkowe, niedopuszczalne założenie, że w przypadku kwestionowanego pytania istnieje szczególna sytuacja, tj. "szczególnie ważny interes strony". Jeżeli zaś stawia się pytanie w sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej danym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się do takiej sytuacji ogólnej bez czynienia dodatkowych założeń, a poprawna odpowiedź na pytanie testowe musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Oznacza to, że odpowiedź "B", która pozostaje w zgodności z kontekstem pytania nr 112, jest odpowiedzią prawidłową. Tym samym Minister uznał, że treść pytania nr 112 i propozycji odpowiedzi nie budzą żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Pytanie dotyczy znajomości przepisów ustawy obowiązującej w dacie przeprowadzania egzaminu wstępnego i zawiera wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "B", przy bezwzględnej fałszywości dwóch pozostałych odpowiedzi. Taka konstrukcja pytania czyni zadość wytycznym sądów administracyjnych co do prawidłowości formułowania pytań testowych. W tym stanie rzeczy, wskutek udzielenia przez odwołującego błędnej odpowiedzi "C", brak jest podstaw do przyznania mu punktu za pytanie nr 112. W świetle przedstawionej wyżej argumentacji Minister stwierdził, że nie doszło do zarzucanego przez odwołującego naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 339 urp, który precyzuje przebieg i określa formę egzaminu wstępnego. Wszystkie pytania testowe, w tym również zakwestionowane przez zdającego pytania o numerach: 5, 27, 51, 82, 99 i 112 spełniają wymogi wskazane w art. 339 ust. 1 ww. ustawy, tj. zawierają po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że pytania zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości i czytelny, posiadają tylko jedną odpowiedź prawidłową wynikającą z przepisu podanego w podstawie prawnej pytania. Za każdą prawidłową odpowiedź odwołujący uzyskał 1 punkt, a prawidłowość odpowiedzi oceniona została według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego, zgodnie z art. 339 ust. d ww. ustawy. Organ II instancji nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik egzaminu odwołującego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a które miałoby polegać na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w tym niewyjaśnieniu, czy wśród przygotowanych w kluczu odpowiedzi zamieszczone odpowiedzi do pytań o numerach: 5, 27, 51, 82, 99 i 112 były poprawne oraz czy możliwa była jednoznaczna odpowiedź na te pytania. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 339 urp "poprzez przyznanie punktów za odpowiedzi zaznaczone przez Skarżącego jedynie w oparciu o wytyczne Komisji Egzaminacyjnej i potraktowanie tego opisu, jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję jedyne wytyczne kreujące kryteria oceny i skutkujące zero jedynkową skalą ocen", Minister stwierdził, że komisja kwalifikacyjna podjęła czynności w zakresie powierzonym jej przepisami prawa. W odniesieniu do ustalenia wyniku egzaminu, zadaniem komisji jest dokonanie oceny odpowiedzi udzielonych na karcie odpowiedzi według wykazu prawidłowych odpowiedzi, który przygotowuje - zgodnie z art. 75b ust. 7 ustawy - Prawo o adwokaturze (stosowanym na podstawie art. 332 ustawy o radcach prawnych) - zespół do przygotowania pytań testowych. Komisja prawidłowo jednak dokonała sprawdzenia karty odpowiedzi odwołującego w oparciu o wykaz prawidłowych odpowiedzi i przyznała 1 punkt za każdą prawidłową odpowiedź oraz nie przyznała punktu za każdą odpowiedź udzieloną błędnie jak również za brak odpowiedzi na pytanie nr 27. Komisja kwalifikacyjna poprawnie też zsumowała uzyskane przez odwołującego punkty i prawidłowo ustaliła, że uzyskał on 98 punktów, a zatem właściwie ustaliła negatywny wynik egzaminu zdającego. Natomiast odnośnie do podniesionej przez odwołującego kwestii przyznawania punktów za odpowiedzi "jedynie w oparciu o wytyczne Komisji Egzaminacyjnej" oraz twierdzenia, że klucz odpowiedzi był przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, organ odwoławczy wskazał, że komisja kwalifikacyjna działała zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego. Komisja dokonała sprawdzenia testów egzaminacyjnych w oparciu o przygotowany przez zespół do przygotowania pytań testowych (a nie Ministerstwo Sprawiedliwości) wykaz prawidłowych odpowiedzi. Dodał przy tym, że zakwestionowane pytania egzaminacyjne dotyczyły regulacji normatywnych, które zostały zawarte w wykazie tytułów aktów prawnych, z których wybrane stanowiły podstawę opracowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką i radcowską w 2022 r. Do wskazania prawidłowej odpowiedzi wystarczająca była znajomość odpowiednich regulacji prawnych, bez potrzeby sięgania do orzecznictwa, doktryny czy kazuistyki, czy też dokonywania dodatkowych założeń. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł zdający zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: I. przepisów prawa procesowego, tj.: 1) art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w tym niewyjaśnienie, czy wśród przygotowanych w kluczu odpowiedzi zamieszczone odpowiedzi do pytań nr 5, 27, 51, 82, 99 i 112 w teście będącym egzaminem wstępnym na aplikację radcowską były poprawne oraz czy możliwa była jednoznaczna odpowiedź na zadane pytania; II. przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 339 urp, poprzez utworzenie przez zespół do przygotowania pytań testowych pytania nr 5 w teście będącym egzaminem wstępnym na aplikację radcowską, w stosunku, do którego nie było możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; 2) art. 339 urp, poprzez utworzenie przez zespół do przygotowania pytań testowych pytania nr 27 w teście będącym egzaminem wstępnym na aplikację radcowską, w stosunku, do którego nie było możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; 3) art. 339 urp, poprzez utworzenie przez zespół do przygotowania pytań testowych pytania nr 51 w teście będącym egzaminem wstępnym na aplikację radcowską, w stosunku, do którego nie było możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; 4) art. 339 urp, poprzez utworzenie przez zespół do przygotowania pytań testowych pytania nr 82 w teście będącym egzaminem wstępnym na aplikację radcowską, w stosunku, do którego nie było możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; 5) art. 339 urp, poprzez utworzenie przez zespół do przygotowania pytań testowych pytania nr 99 w teście będącym egzaminem wstępnym na aplikację radcowską, w stosunku, do którego nie było możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; 6) art. 339 urp, poprzez utworzenie przez zespół do przygotowania pytań testowych pytania nr 112 w teście będącym egzaminem wstępnym na aplikację radcowską, w stosunku, do którego nie było możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; 7) art. 339 urp poprzez przygotowanie egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w taki sposób, że podczas rozwiązywania testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, więcej niż jedna z odpowiedzi była prawidłowa i odpowiedzi, jakie skarżący udzielił odnośnie pytań 5, 27, 51,82, 99 i 112 powinny zostać uznane za poprawne; 8) art. 339 urp poprzez przyznanie punktów za odpowiedzi zaznaczone przez skarżącego jedynie w oparciu o wytyczne Komicji Egzaminacyjnej i potraktowanie tego opisu, jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję jedyne wytyczne kreujące kryteria oceny i skutkujące zero jedynkową skalą ocen. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji i zobowiązanie organu do wydania nowej decyzji w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi zdający powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu oraz podkreślił, że zarówno wadliwie sformułowane pytanie jak i odpowiedzi do niego przygotowane przez Komisję Egzaminacyjną nie mogą powodować negatywnych skutków dla skarżącego, zatem za wadliwie formułowane pytanie należy przyznać mu punkt. W żadnym wypadku nie można również odmówić przyznania punktu za udzieloną odpowiedź, w której przekonująco wykazano, że pozytywnej odpowiedzi nie zawiera żadne z trzech pytań zestawu. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Na wstępie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 3310 ust. 1 urp, po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego na aplikację radcowską komisja kwalifikacyjna ustala wynik kandydata w drodze uchwały i doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości. Z kolei zgodnie z art. 339 ust. 1 ww. ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Zgodnie z art. 339 ust. 1a urp, wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona, jak wynika z art. 339 ust. 1b urp, zaś w myśl art. 339 ust. 1c tej ustawy, wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Zgodnie natomiast z art. 339 ust. 1d urp, prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego. Art. 339 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 urp, aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Z powołanych uregulowań wynikają następujące obowiązki: 1) zachowania szczególnej dbałości przy redagowaniu każdego zestawu pytań, tak aby nie było możliwe udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej, 2) relacja pomiędzy pytaniem a odpowiedzią musi być zawsze sprawdzalna w oparciu o jednoznaczne kryteria wynikające ze stanu prawnego, do którego pytania nawiązują, 3) pytania nie mogą obejmować kwestii budzących spory w doktrynie i orzecznictwie, 4) nie można również formułować pytań, na które odpowiedź będzie uzależniona od przyjęcia dodatkowych założeń pominiętych lub nieprecyzyjnie wyrażonych w pytaniach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2008 r., II GSK 414/07, z 6 maja 2010 r., II GSK 150/10, z 18 września 2012 r., II GSK 1394/12). Przyjąć tym samym należy, że konsekwencją wprowadzenia reguły testu jednokrotnego wyboru jest wykluczenie pytań zawierających propozycje odpowiedzi, z których więcej niż jedną należałoby uznać za prawidłową. Wprowadzenie takich rozwiązań prawnych wymaga, by test egzaminacyjny sprawdzający wiedzę w zakresie niezbędnym do skutecznego ubiegania się o przyjęcie na aplikację radcowską, nie zawierał pytań obejmujących kwestie sporne w doktrynie i orzecznictwie, jak też pytań, na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania, ani też pytań obejmujących zagadnienia prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową (por. wyroki NSA z dnia 13 lipca 2017 r., II GSK 3051/15 i z dnia 26 października 2017 r., II GSK 3755/15). Podkreślenia również wymaga, że postępowanie konkursowe na aplikację radcowską jest postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 3 urp, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 kpa. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 kpa, polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu wstępnego czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. W ocenie Sądu obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został w pełni przez Ministra Sprawiedliwości zrealizowany. Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, zarzucił, iż doszło do nieprawidłowego ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską z uwagi na niewłaściwą ocenę udzielonych przez niego odpowiedzi na pytania o numerach 5, 27, 51, 82, 99 i 112. Zdaniem Sądu podniesione zarzuty należy uznać za niezasadne. Minister Sprawiedliwości prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w zaskarżonej decyzji. W przypadku każdego z kwestionowanych pytań Minister Sprawiedliwości w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił skarżącemu, dlaczego jego stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący nie udzielił poprawnej odpowiedzi na wymienione wyżej pytania. Sąd podzielając w pełni obszerną argumentację Ministra uznaje ją za własną a tym samym nie ma konieczności ponownego jej przytaczania. Zdaniem Sądu sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 urp, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytania egzaminacyjne zakwestionowane przez Skarżącego oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Swoje stanowisko Minister szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa zastrzeżeń. Wyjaśnienia wymaga, że pytanie nieprawidłowo sformułowane to takie, na które żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, gdy więcej niż jedna z odpowiedzi jest odpowiedzią prawdziwą, a także takie, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. W rozpatrywanej sprawie żadna z tych wad nie wystąpiła, albowiem połączenie pytań wraz z odpowiedziami stanowiło logiczną całość, znajdującą swoje uzasadnienie w treści przepisów na których zostały oparte. Egzamin na aplikację jest egzaminem wstępnym i nie można oczekiwać, że pytania w teście będą wiernie przytaczać jeden, konkretny przepis prawa. Zdający musi legitymować się umiejętnością zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, jak również rozstrzygać proste problemy interpretacyjne (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 27/10). Wskazać też należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że jeżeli pytanie zostało zadane w sposób ogólny i nawiązywało wprost do treści odpowiednich przepisów prawnych, to zadaniem zdającego była zwykła, prosta znajomość tych przepisów, nie zaś dokonywanie skomplikowanej interpretacji, która często bywa sporna (zob. wyrok NSA z 9 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1268/14). W rozpoznawanej sprawie skarżący, udzielając odpowiedzi, winien był zastosować się do polecenia zawartego w pytaniu. W ocenie Sądu każde z podważanych pod kątem prawidłowości ich przygotowania pytań, zostało, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, jasno i konkretnie sformułowane i wymagało od zdających jedynie znajomości odpowiednich przepisów, wprost mieszczących się w zakresie tematycznym egzaminu ujętym w art. 331 ust. 3 urp. Natomiast doszukiwanie się przez skarżącego potwierdzenia prawidłowości udzielonych przez niego odpowiedzi na zakwestionowane pytania w piśmiennictwie prawniczym i orzecznictwie wykracza poza zakres zaskarżonych pytań i zagadnień, których znajomością skarżący powinien wykazać się podczas egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. I tak zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 5 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, w przypadku, gdy sprawca dopuszcza się czynu zabronionego w nieusprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność: A. nie popełnia przestępstwa, B. nie podlega karze, C. sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary". Mając na uwadze, że w zgodnie art. 29 k.k. "Nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność albo winę; jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary", to prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest jedynie odpowiedź "C", jak słusznie stwierdził organ odwoławczy. Udzielenie przez skarżącego odpowiedzi "A" było więc nieprawidłowe i nie mogło skutkować przyznaniem mu punktu, a na prawidłowość konstrukcji pytania bynajmniej w żadnym stopniu nie wpływa okoliczność, że nie odwzorowuje ono całej treści art. 29 k.k. Podkreślenia bowiem wymaga, że egzamin na aplikację radcowską jest egzaminem konkursowym i nie można oczekiwać, że pytania w teście będą wiernie przytaczać jeden, konkretny przepis prawa. Zdający musi legitymować się umiejętnością zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, jak również rozstrzygać proste problemy interpretacyjne (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 27/10). Z kolei zakwestionowane przez skarżącego pytanie numer 27 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia, wyrok zaoczny doręcza się z urzędu: A. wyłącznie obwinionemu, także wówczas gdy obrońca został ustanowiony, B. obwinionemu i jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, C. wyłącznie obrońcy; jeżeli obwiniony nie ma obrońcy, prezes sądu wyznacza mu obrońcę z urzędu celem doręczenia wyroku zaocznego". Odpowiedź na to pytanie reguluje art. 35 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zgodnie z którym "Wyrok zaoczny doręcza się z urzędu obwinionemu i jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony. Termin do żądania doręczenia uzasadnienia tego wyroku albo przekładu uzasadnienia wyroku zaocznego przedstawionego wyłącznie w formie ustnej, biegnie od daty doręczenia wyroku". Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest zatem jedynie odpowiedź "B" i została ona oparta wprost na treści ww. przepisu. Skarżący nie udzielił na to pytanie żadnej odpowiedzi wskazując, że wszystkie trzy odpowiedzi są prawidłowe. Sąd tego stanowiska nie podziela. Jak słusznie wskazał Minister istotą tego pytania było wskazanie zasad doręczania wyroku zaocznego na gruncie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Skoro zatem pytanie to nawiązywało wprost do treści odpowiednich przepisów prawnych to rolą skarżącego była zwykła, prosta znajomość tych przepisów, nie zaś dokonywanie analizy pytania pod kątem potencjalnego ujęcia w jego ramach innych rozwiązań. Skarżący zanegował także konstrukcję pytania nr 51, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy: A. dokumentowej, B. pisemnej, C. pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi". Mając na uwadze treści art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że "Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej", prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", wprost oparta na treści przywołanego przepisu, podczas, gdy skarżący udzielił nieprawidłowej odpowiedzi "B". Natomiast doszukiwanie się przez skarżącego potwierdzenia prawidłowości udzielonej przez niego odpowiedzi w piśmiennictwie prawniczym w oczywisty sposób wykracza poza zakres zaskarżonego pytania i zagadnienia, którego znajomością skarżący winien wykazać się podczas egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 82 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli dane wpisano do Krajowego Rejestru Sądowego niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe: A. nawet jeżeli wystąpił niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu, B. jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu, C. nawet jeżeli wystąpił niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu, a wpis o określonej treści nastąpił bez jego winy lub z winy osób zasiadających w jego organach, zaś osoba trzecia nie poniosła z tego tytułu szkody." Skarżący na powyższe pytanie udzielił odpowiedzi "A", podczas, gdy prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z tym przepisem: "Jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu". Odpowiedź na pytanie wynika zatem wprost z brzmienia ww. przepisu i bynajmniej nie wprowadza kandydatów w błąd, a sama konstrukcja pytania jest zrozumiała i oparta o konkretny przepis prawa. Niezasadnym okazało się także zanegowanie przez Skarżącego pytania numer 99, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem pracy, w razie wypowiedzenia umowy przez pracodawcę i zastosowania przez niego okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się: A. z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy, B. z upływem okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy, C. z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy". Zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie stwierdził, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na treści art. 49 Kodeksu pracy, który stanowi, że w razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy. Tymczasem skarżący udzielił nieprawidłowej odpowiedzi "B", a uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że wszystkie trzy odpowiedzi były prawidłowe. Należy podkreślić, że istotą tego pytania było wskazanie konsekwencji zastosowania przez pracodawcę okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, tj. określenie, w którym momencie następuje rozwiązanie umowy o pracę oraz za jaki okres przysługuje wynagrodzenie. Jedynie zatem odpowiedź "A" tworzy wraz z treścią pytania zdanie prawdziwe w świetle przepisów Kodeksu pracy, natomiast pozostałe dwie odpowiedzi - "B" i "C" tworzą zdania fałszywe, zostały w nich bowiem ujęte rozwiązania sprzeczne z określoną w Kodeksie pracy regułą postępowania w przypadku zastosowania przez pracodawcę okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany. W konsekwencji chybiony okazał się tym zarzut nieprecyzyjnego sformułowania wspomnianego pytania, gdyż odpowiedź na nie wynikała wprost z przytoczonego przepisu Kodeksu pracy. Kolejnym zanegowanym przez skarżącego pytaniem było pytanie numer 112 w brzmieniu: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, wznowienie postępowania - w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja - następuje: A. tylko z urzędu, B. tylko na żądanie strony, C. zarówno z urzędu, jak i na żądanie strony". Jak słusznie wskazał Minister istotą tego pytania było określnie - na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego - podmiotu, który jest uprawniony do żądania wznowienia postępowania - w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Odpowiedź na to pytanie wynika wprost z treści art. 147 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, a wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie zaś z art. 145a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, a w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Kwestionowane pytanie zawiera zatem jedną prawidłową odpowiedź - "B" wynikającą z powołanych przepisów, podczas gdy skarżący udzielił odpowiedzi "C". Z tego względu doszukiwanie się przez skarżącego w piśmiennictwie potwierdzenia swojego stanowiska, w sytuacji gdy treść pytania została prawidłowo skonstruowana i nie budzi żadnych wątpliwości, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 339 urp dotyczącego przyznania punktów jedynie w oparciu o wytyczne Komisji Egzaminacyjnej i potraktowanie tego opisu, jako dokumentu wiążącego wyjaśnić należy, że zadaniem komisji jest dokonanie oceny odpowiedzi udzielonych przez zdającego na karcie odpowiedzi według wykazu prawidłowych odpowiedzi, który przygotowuje - zgodnie z art. 75b ust. 7 ustawy - Prawo o adwokaturze (stosownie do art. 332 ustawy o radcach prawnych) - zespół do przygotowania pytań testowych. Należy jednak podkreślić, że - jak wskazano już powyższej - Komisja dokonała prawidłowego sprawdzenia karty odpowiedzi skrzącego w oparciu o wykaz prawidłowych odpowiedzi przyznając 1 punkt za każdą prawidłową odpowiedź. Komisja kwalifikacyjna należycie także zsumowała uzyskane przez odwołującego punkty i prawidłowo ustaliła, że uzyskał on 98 punktów, a zatem właściwie ustaliła negatywny wynik egzaminu zdającego. Zakwestionowane pytania egzaminacyjne dotyczyły regulacji normatywnych, które zostały zawarte w wykazie tytułów aktów prawnych, a część z nich stanowiła podstawę opracowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację radcowską w 2022 r. Tym samym do wskazania prawidłowej odpowiedzi wystarczająca była znajomość odpowiednich regulacji prawnych, bez potrzeby sięgania do orzecznictwa, piśmiennictwa czy też dokonywania dodatkowych założeń. W związku z tym powyższy zarzut należało uznać za bezzasadny. Należy podkreślić, że dopuszczalne jest wymaganie od kandydatów na aplikantów znajomości podstawowych zasad wykładni prawa, czy analitycznego myślenia. Zdający muszą umieć rekonstruować nieskomplikowane normy prawne oraz rozstrzygać proste problemy interpretacyjne. Nie w każdym przypadku odpowiedź na pytanie testowe w ramach egzaminu wstępnego na aplikację radcowską powinna wynikać expressis verbis z jednoznacznie brzmiącego przepisu prawnego, wskazanego jako podstawa odpowiedzi. Pytania mogą bowiem dotyczyć instytucji prawnych, których znajomością powinien wykazywać się absolwent studiów prawniczych, a także mogą wymagać znajomości pojęć języka prawniczego oraz zastosowania podstawowych metod wykładni prawa. Zakwestionowane pytania zostały sformułowane w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny, nie wprowadzały w błąd, posiadały jedną odpowiedź prawidłową i niebudzącą wątpliwości, wynikającą wprost z przepisu lub przepisów, na których pytania bazowały. Tylko jedna odpowiedź stanowiła w połączeniu z treścią pytania zdanie prawdziwe, a jej udzielenie nie wymagało czynienia założeń niewynikających z treści pytania. Udzielenie zatem przez skarżącego błędnych odpowiedzi na zakwestionowane pytania nie nastąpiło z powodu ich wadliwej konstrukcji. Reasumując Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia ani też przepisów prawa materialnego. W konsekwencji słusznie zarówno Komisja Egzaminacyjna, jak i Minister Sprawiedliwości uznali, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, albowiem udzielił jedynie 98 prawidłowych odpowiedzi na pytania egzaminacyjne co skutkowało przyznaniem mu 98 punktów. Sąd stwierdza zatem, że pytania zakwestionowane przez skarżącego, zostało sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania nie dotyczyły zagadnień spornych w doktrynie ani nie wymagały znajomości orzecznictwa sądowego. Tym samym zarzuty zawarte w skardze odnośnie nieprawidłowej konstrukcji pytań o numerach 5, 27, 51, 82, 99 i 112, należy uznać za nieuzasadnione, a przeprowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości ich ocenę za prawidłową i pełną, a także właściwie uzasadnioną. Jednocześnie, wbrew zarzutom skargi, udzielenie odpowiedzi na przedmiotowe pytania nie wykraczało poza standardy przewidziane w stosunku do kandydatów na aplikantów radcowskich. Wręcz przeciwnie, każdorazowo odnosiły się one wprost do konkretnych przepisów prawa, a kwestia cechującego je stopnia trudności nie podlega ocenie w ramach zobiektywizowanych przesłanek, gdyż jest kategorią subiektywną, związaną z indywidulanymi odczuciami zdających. W ocenie Sądu z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika również, że organ odwoławczy wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności związane z niniejszą sprawą i rozstrzygnął jej całokształt, tj. dokonał oceny wszystkich zebranych dowodów dotyczących egzaminu zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), poddał analizie prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym pytań testowych) oraz jego przebiegu. Ponadto organ odwoławczy w sposób wszechstronny i szczegółowy odniósł się do zarzutów skarżącego dotyczących kwestionowanych pytań, omówienie każdego z nich zawiera ustosunkowanie się do argumentacji przedstawionej przez skarżącego, co realizuje obowiązek wskazany w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
7 lutego 2023
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Sędziowie
Grzegorz Nowecki Joanna Dąbrowska /sprawozdawca/ Magdalena Maliszewska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny