VI SA/Wa 1257/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 15 marca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Aktywów Państwowych z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia wpłaty oddala skargę

Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] , Minister Aktywów Państwowych ("Minister"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 62 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm, dalej: "o.p.") w zw. z art. 21 b ust. 13 i 14 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 411, dalej "ustawa o zapasach") - po rozpatrzeniu zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w [...] ("Spółka", "skarżąca") - utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych ("Prezes Agencji") z dnia [...] sierpnia 2019 r. (nr[...] ). Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: 27 grudnia 2018 r. do Prezesa Agencji wpłynęła deklaracja Spółki za miesiąc listopad 2018 r., składana na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o zapasach. W deklaracji wykazano należną za listopad 2018 r. opłatę zapasową w wysokości 57 934,00 zł. W dniu 10 stycznia 2019 r. A. CZ A.S. z siedzibą w [...] , [...] , Republika Czeska ("A.") dokonała wpłaty na rachunek Funduszu Zapasów Interwencyjnych kwoty 58 100,00 zł tytułem: "D., opłata za miesiąc listopad + odsetki (...)". Pismem z dnia 22 marca 2019 r. Prezes Agencji wezwał Spółkę do udokumentowania oraz przedstawienia dowodów potwierdzających, że środki w wysokości 58 100,00 zł wpłacone w dniu 10 stycznia 2019 r. przez niebankową instytucję – A. tytułem opłaty zapasowej za listopad 2018 r. na indywidualny rachunek bankowy Funduszu Zapasów Interwencyjnych (wyodrębniony dla Spółki) stanowiły własność Spółki. Pismo nie zostało odebrane przez Spółkę. Prezes Agencji, pismem z dnia 29 kwietnia 2019 r., wezwał Spółkę, w trybie art. 64 ust. 2a ustawy o zapasach, do uiszczenia opłaty zapasowej za miesiąc listopad 2018 r. wraz z odsetkami podatkowymi liczonymi od dnia wymagalności do dnia zapłaty, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi na powyższe pismo Spółka wystąpiła do Prezesa Agencji z wnioskiem z dnia 22 maja 2019 r. o zaliczenie dokonanej wpłaty z dnia 10 stycznia 2019 r. przez A. na poczet zobowiązania Spółki z tytułu opłaty zapasowej za miesiąc listopad 2018 r. We wniosku Spółka wskazała, że na podstawie zarządzeń zabezpieczenia nr [...] z dnia 25 października 2018 r. i nr [...] z dnia 25 października 2018 r., dokonanych przez Pierwszy [...] Urząd Skarbowy w [...] , ma ona zajęte rachunki bankowe do wysokości 2 863 376,00 zł. W związku z powyższym nie ma dostępu do środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Ponadto nie dysponuje żadnymi innymi środkami finansowymi, a w rezultacie nie ma możliwości samodzielnego regulowania zobowiązań. Spółka wyjaśniła również, że dokonała płatności zobowiązania w opłacie zapasowej przy pomocy firmy A., z którą posiada zawartą umowę dotyczącą obsługi transakcji płatniczych. Na dowód powyższego przesłała kopie zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 25 października 2018 r. w Santander Bank Polska S.A. oraz Banku Millenium S.A. oraz kopię umowy ramowej zawartej pomiędzy A.CZ A.S. z siedzibą w [...] , Czechy, a Spółką dotyczącej dostarczania usług płatniczych z dnia 30 października 2018 r. Pismem z dnia 8 lipca 2019 r. Prezes Agencji wezwał ponownie Spółkę do złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających, że środki wpłacone przez A. tytułem opłaty zapasowej za listopad 2018 r. stanowiły własność Spółki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółka pismem z dnia 26 lipca 2019 r. kolejny raz przesłała kopię umowy ramowej dotyczącą usług płatniczych z dnia 30 października 2018 r. zawartą pomiędzy A. a Spółką, która w jej ocenie stanowi potwierdzenie płatności tytułem opłaty zapasowej za listopad 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. (nr [...] ) Prezes Agencji odmówił zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 10 stycznia 2019 r. przez A. na poczet zobowiązania Spółki z tytułu opłaty zapasowej za miesiąc listopad 2018 r. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że stosunek cywilnoprawny zawiązany pomiędzy podatnikiem a osobą trzecią, nie ma znaczenia w stosunkach publicznoprawnych (podatkowych). W prawie podatkowym obowiązuje zasada, że zobowiązanie podatkowe powinno zostać spełnione przez podatnika. Co do zasady zapłata podatku przez inny podmiot - niezależnie od ewentualnych porozumień istniejących pomiędzy tym podmiotem a podatnikiem - nie jest skuteczna i nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego (z wyjątkiem przypadków określonych w art. 62b o.p.). Prezes Agencji zauważył, że postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty jest dokumentem potwierdzającym wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (w całości lub części). Nie można zatem potwierdzać wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy nie doszło do skutecznej zapłaty podatku przez podatnika. Prezes Agencji wyjaśnił, że wpłaty opłaty zapasowej na rzecz Spółki dokonał podmiot trzeci, tj. A.. Jednocześnie Spółka nie udowodniła jakimikolwiek dopuszczalnymi dowodami, że środki finansowe wpłacone przez A. w dniu 10 stycznia 2019 r. w wysokości 58 100,00 zł na indywidualny rachunek bankowy Funduszu Zapasów Interwencyjnych, stanowią własność Spółki. Dodatkowo organ zauważył, że z dokumentów załączonych przez Spółkę do wniosku z dnia 22 maja 2019 r., wynika, że zajęcia zabezpieczające wierzytelności z rachunków bankowych Spółki w Santander Bank Polska S.A. i Bank Millenium S.A. dokonane przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] nastąpiły w dniu 25 października 2018 r., tj. przed podjęciem współpracy przez Spółkę z A. Umowa ramowa dotycząca dostarczania usług płatniczych zawarta dopiero w dniu 30 października 2018 r., a więc wtedy, kiedy Spółka była już pozbawiona prawa dysponowania swoimi środkami finansowymi. Spółka wniosła zażalenie na to postanowienie. Minister - postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, w pełni podzielając ustalenia i ocenę prawną Prezesa Agencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik Spółki zarzucił ww. postanowieniu Ministra naruszenie art. 21b ust. 1 i 2 oraz ust. 12 - 14 ustawy o zapasach w zw. z art. 62b o.p. poprzez bezpodstawną odmowę zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet opłaty zapasowej i uznanie, że dokonana wpłata pochodzi od podmiotu trzeciego. Zdaniem Spółki, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 62b o.p., ponieważ przepis ten dotyczy płatności przez podmiot trzeci. Tymczasem w niniejszej sprawie, środki pieniężne wpłacone na rzecz Funduszu przez A. stanowiły własność Spółki. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Agencji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a organ dokonał prawidłowej jego subsumpcji pod obowiązujące przepisy prawa. Zarzuty skargi nie podważają tego rozstrzygnięcia, dodatkowo prawidłowo umotywowanego. Kontroli Sądu podlega - wydane na podstawie art. 62 § 4 o.p. - postanowienie o odmowie zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet zobowiązań z tytułu opłaty zapasowej. Dla porządku należy wskazać, że źródłem obowiązku Skarżącej uiszczania opłaty zapasowej jest art. 21b ust. 1 ustawy o zapasach. Wysokość tej opłaty oblicza się przy zastosowaniu wzoru określonego w art. 21b ust. 2 ustawy o zapasach, przy czym każdy podmiot zobowiązany do uiszczania opłaty zapasowej powinien obliczyć i wpłacić tę opłatę bez wezwania. Jak zaś wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o zapasach, do postępowania przed Prezesem Agencji w sprawach określonych w ustawie w tym dotyczących opłaty zapasowej stosuje się przepisy k.p.a., a organem właściwym w sprawie opłaty zapasowej jest Prezes Agencji, któremu przysługują uprawnienia organu podatkowego, określone w dziale III oraz w dziale V Ordynacji podatkowej (art. 21b ust. 13 i 14 ustawy o zapasach). Właściwość w sprawie przepisów o.p. jest konsekwencją charakteru prawnego opłaty zapasowej jako - regulowanego przepisami prawa publicznego - świadczenia publicznego. Art. 84 Konstytucji RP stanowi natomiast, że obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, dotyczy każdego, może wynikać jedynie z ustawy, a regulacja ta wyłącza możliwość swobodnego, umownego określania innego podmiotu, który zamiast podmiotu zobowiązanego na podstawie ustawy będzie obciążony obowiązkiem zapłaty opłaty zapasowej. Podmiot występujący w świetle prawa podatkowego w charakterze podatnika nie może w drodze umowy z osobą trzecią zwolnić się z ciążących na nim obowiązków podatkowych i przenieść ich na tę osobę. Nie jest dopuszczalne umowne przejęcie przez osobę trzecią długu podatkowego; zobowiązany nie może swobodnie rozporządzać swoim zobowiązaniem, włączając je w obrót cywilnoprawny. Zapłata podatku dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika w rozumieniu art. 59 § 1 o.p. (z zastrzeżeniem art. 62 b § 1 o.p., który nie ma zastosowania w sprawie). Nie dotyczy to sytuacji, w której osoba wpłacająca podatek dokonuje tego ze środków powierzonych przez podatnika; działa wówczas bowiem jako przekaziciel środków podatnika, dokonujący wyłącznie faktycznej ich wpłaty. Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca. Spółka, mimo dwukrotnego wezwania przez Prezesa Agencji, nie przedstawił dowodów, że w niniejszej sprawie zapłaty podatku (opłaty zapasowej) przez czeski podmiot dokonano z jej środków. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ani na etapie postępowania prowadzonego w pierwszej instancji ani na etapie postępowania odwoławczego nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że wpłacone środki stanowiły jej własność. Należy podkreślić, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ podatkowy materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych, mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej, zwłaszcza takich, o których tylko skarżąca mogła wiedzieć. Spółka powoływała się w tym zakresie na zawartą z czeską spółką umowę dotyczącą obsługi transakcji płatniczych. Przesłała kopie zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 25 października 2018 r. w Santander Bank Polska S.A. oraz Banku Millenium S.A. oraz kopię umowy ramowej zawartej pomiędzy A. CZ A.S. z siedzibą w [...] , Czechy, a Spółką dotyczącej dostarczania usług płatniczych z dnia 30 października 2018 r. Odnosząc się do ww. okoliczności i dowodów, należy - po pierwsze - jeszcze raz powtórzyć, że obowiązki podatkowe mają publicznoprawny charakter, są obowiązkami osobistymi i nie mogą być znoszone przez umowy cywilnoprawne zawierane między podatnikiem a osobą trzecią. Po drugie, organ zbadał te okoliczności i trafnie wskazał, że z dokumentów załączonych przez Spółkę, wynika, że zajęcia zabezpieczające wierzytelności z rachunków bankowych Spółki nastąpiły w dniu 25 października 2018 r., tj. przed podjęciem współpracy przez Spółkę z A. Umowa ramowa dotycząca dostarczania usług płatniczych zawarta została bowiem dopiero w dniu 30 października 2018 r., a więc już po tym, jak Spółka została pozbawiona prawa dysponowania swoimi środkami finansowymi. W konsekwencji należało podzielić stanowisko organów, że zapłata dokonana w niniejszej sprawie przez podmiot trzeci, nawet w imieniu Spółki, nie spowodowała wygaśnięcia zobowiązania Spółki zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 o.p. W związku z powyższym, a wbrew twierdzeniom skargi, wpłata z dnia 10 stycznia 2019 r. nie mogła zostać zaliczona na poczet zobowiązań skarżącej z tytułu opłaty zapasowej za listopad 2018 r. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.